«ایوانکا، به کشورت برگرد!»؛ چرا مردم آلبانیا با ساخت یک مجتمع گردشگری لوکس مرتبط با دختر و داماد ترامپ مخالفند

معترضان در تیرانا، پایتخت آلبانیا، برای چندین روز در خیابان‌ها راهپیمایی کرده‌اند و هزاران نفر را به خیابان کشانده‌اند تا خواستار لغو یک پروژه گردشگری لوکس شوند که گفته می‌شود با ایوانکا ترامپ و جرد کوشنر مرتبط است.

در صحنه تظاهرات، پرچم‌های آلبانیا و شعارهای ضد فساد به چشم می‌خورد، اما در کنار آن تصاویر متعددی از ایوانکا ترامپ، دختر رئیس‌جمهور امریکا، و فلامینگوهای صورتیِ درخشان نیز دیده می‌شود؛ بخشی از کارزاری رو به گسترش که از او و همسرش، جرد کوشنر، می‌خواهد «به کشورشان برگردند».

درگیری میان پولیس و معترضان در منطقه گسترده بوده است. مردم شعار «طرح را لغو کنید» سر می‌دهند و پلاکاردهایی در دست دارند که روی آن‌ها نوشته شده است: «آلبانیا برای فروش نیست.»

قرار است این مجتمع تفریحی به ارزش ۱/۶ میلیارد دالر در یک جزیره و همچنین در بخش توسعه‌نیافته‌ای از خط ساحلی آلبانیا، در نزدیکی یک تالاب حفاظت‌شده که زیستگاه فلامینگوها، فک‌ها و محل تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های دریایی است، ساخته شود.

ادی راما، نخست‌وزیر آلبانیا، از این طرح حمایت می‌کند و چشم‌اندازی ۴ میلیارد یورویی برای منطقه ترسیم کرده که به گفته او اشتغال و زیر ساخت به همراه خواهد آورد.

جزیره‌ای که توجه ایوانکا ترامپ را جلب کرد

جزیره غیرمسکونی با مساحت ۵/۷ کیلومتر مربع در دریای آدریاتیک و در سواحل شهر ولوره در جنوب غربی آلبانیا قرار دارد.

این جزیره در طول جنگ جهانی دوم به‌عنوان یک پایگاه نظامی راهبردی مورد استفاده قرار می‌گرفت. بعدها در دهه ۱۹۵۰ بخشی از شبکه دفاعی همسو با اتحاد جماهیر شوروی شد و حتی پس از قطع روابط آلبانیا با شوروی نیز یک پایگاه به‌شدت مستحکم باقی ماند.

در نتیجه، علاوه بر هزاران سنگر و تونل زیرزمینی در جزیره، مقادیر زیادی مهمات منفجرنشده همچنان در بستر دریا و در امتداد سواحل صخره‌ای آن پراکنده است.

ایوانکا ترامپ در گفت‌وگو با یک پادکست امریکایی گفت که او و همسرش به‌طور اتفاقی با این جزیره آشنا شدند.

او به پادکست دیوید سنرا گفت: «ما سوار قایق یکی از دوستانمان بودیم و برای شنا توقف کردیم.»

او افزود «همان‌جا به این فکر افتادیم که می‌شود از ظرفیت اینجا استفاده کرد و آن را توسعه داد، البته با احتیاط زیاد، چون این منطقه خیلی زیباست.»

این اظهارات باعث شد زیر ویدئو نظراتی مانند «آلبانیا برای فروش نیست!» و «دست از سرش بردارید» همراه با شکلک‌های پرچم آلبانیا منتشر شود.

چرا ساکنان محلی با این طرح مخالف هستند؟

در ژانویه، ۴۰ سازمان محیط ‌زیستی خواستار تعلیق طرح‌های این مجتمع تفریحی شدند و هشدار دادند که این پروژه می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به تنوع زیستی منطقه وارد کند.

یونی وورپسی، بوم‌شناس سازمان حفاظت از محیط زیست و پرندگان آلبانیا، به خبرگزاری رویترز گفت: «ما می‌خواهیم تمام ساخت ‌و سازها متوقف شده و ماشین‌آلات سنگین از منطقه حفاظت‌شده خارج شوند.»

او افزود: «این پروژه آن منطقه بکر را کاملا نابود خواهد کرد.»

اعتراض‌های اولیه در اواخر ماه مه امسال و پس از نصب سیم‌های خاردار برای مسدود کردن دسترسی به ساحل زورنتس آغاز شد. نواری ساحلی در مقابل جزیره سازان که در نزدیکی یک تالاب حفاظت‌شده قرار دارد.

ساخت هتل‌ها و ویلاهای لوکس در این منطقه و همچنین در جزیره سازان بخشی از برنامه‌های سرمایه‌گذاری بود که داماد دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود.

استاوروس بالی که از جمله چند صد نفری بود که در مقابل محل ساحلی زورنتس اعتراض کردند، می‌گوید: «ما امروز اینجا هستیم چون می‌خواهیم به زمین‌هایمان در زورنتس برویم.»

تصاویر منتشرشده از اعتراض‌ها نشان می‌دهد که نیروهای امنیتی افراد را از محل دور می‌کنند و همچنین شماری از افراد دچار جراحت‌هایی شده‌اند که ظاهرا ناشی از استفاده از اسپری فلفل بوده است. این موضوع باعث شد مقام‌ها مجوز دو شرکت امنیتی خصوصی را لغو و چند افسر پولیس را تعلیق کنند.

اما همه نسبت به این طرح بدبین نیستند. برای نمونه، برایان نگاتوره، از ساکنان محلی که در صنعت گردشگری فعالیت می‌کند، از آن حمایت می‌کند.

او می‌گوید: «در سال‌های آینده همه آلبانیا را خواهند شناخت. این چیزی است که همه ما آرزویش را داشته‌ایم.»

او زمانی که ایوانکا ترامپ در جنوری همراه با معماران و سرمایه‌گذاران از منطقه ولوره بازدید کرد، با او دیدار داشت و در اقامتگاه ساحلی خانواده‌اش از او و نخست‌وزیر راما میزبانی کرد.

چه کسانی پشت این پروژه هستند؟

در اواخر سال ۲۰۲۴، دولت به شرکت آتلانتیک اینکیوبیشن پارتنرز که با جرد کوشنر مرتبط است، عنوان «سرمایه‌گذار راهبردی» اعطا کرد.

بر اساس سندی که خبرگزاری فرانسه مشاهده کرده است، این عنوان امکان دسترسی به روندهای اداری تسریع‌شده و حمایت وزارتخانه‌ها را فراهم می‌کند.

آشر آبه‌سرا، شریک تجاری جرد کوشنر، در پاسخ به درخواست بی‌بی‌سی برای اظهار نظر گفت که تمرکز پروژه بر «مدیریت مسئولانه» و بهبود محیط زیست است و همچنین ایجاد اشتغال و ارزش برای جوامع محلی را دنبال می‌کند.

بی‌بی‌سی برای دریافت نظر با سازمان ترامپ تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد.

ادی راما، نخست‌وزیر آلبانیا، از این پروژه دفاع کرده و گفته است تا زمانی که او در قدرت باشد «هیچ شانسی» برای توقف آن وجود ندارد.

او می‌گوید آماده است با «هر کسی که نگرانی دارد» گفت‌وگو کند و از معترضان خواسته است هیاتی حدود ۲۰ نفره برای بررسی راه‌حل‌های احتمالی انتخاب کنند. برگزار کنندگان اعتراض‌ها این پیشنهاد را رد کرده‌اند و اکنون به دلیل این موضوع خواستار استعفای او هستند.

سازمان دولتی مبارزه با فساد آلبانیا تائید کرده است که درباره این پروژه تحقیقاتی را آغاز کرده، اما جزئیاتی منتشر نکرده است.

جرد کوشنر پیش‌تر نیز پروژه‌های توسعه مشابهی را در منطقه بالکان دنبال کرده است. یک پروژه لوکس پیشنهادی در صربستان به دلیل وضعیت میراثی محل اجرای آن با جنجال روبه‌رو شد. بازداشت یک وزیر دولت به اتهام سوءاستفاده از مقام در ارتباط با آن پروژه، در نهایت باعث شد جرد کوشنر در اوایل امسال از آن کناره‌گیری کند.

سابقه اختلاف‌های ملکی در آلبانیا

دولت می‌گوید زمین‌هایی که برای این پروژه در نظر گرفته شده‌اند، به‌ویژه در امتداد ساحل زورنتس، در مالکیت خصوصی قرار دارند. اما ادعاهای متعارضی درباره روند خصوصی‌سازی این زمین‌ها مطرح شده است. موضوعی که به گفته ولادیمیر کارای، روزنامه‌نگار محلی شبکه گزارشگری تحقیقی بالکان، یکی از رایج‌ترین انواع اختلاف‌های حقوقی در کشور است.

او می‌گوید: «اختلاف‌های ملکی یکی از بزرگ‌ترین منازعات در کشور هستند. بیش از ۱۰ سال پیش، دست‌کم یک‌ سوم پرونده‌های قتل در آلبانیا به اختلاف‌های ملکی مربوط می‌شد و هنوز هم هر سال دست‌کم یک یا دو مورد از این نوع پرونده‌ها وجود دارد.»

پس از سقوط حکومت کمونیستی تمامیت‌خواه آلبانیا که در آن همه اموال در مالکیت دولت بود، این کشور در دهه ۱۹۹۰ وارد دوره‌ای آشفته از گذار به مالکیت خصوصی زمین شد. دوره‌ای که ادعاهای متعارض درباره مالکیت به خشونت دامن زد.

ولادیمیر کارای می‌گوید: «از همان ابتدا این وضعیت باعث ایجاد درگیری شد. از درون روستاهای کوچک گرفته تا میان روستاها و حتی از خانه‌ای به خانه دیگر. مردم می‌گفتند این زمین متعلق به پدر من بوده و آن را پس می‌گرفتند و دیگران می‌گفتند این درست نیست.»