بازداشت چهار معترض در هرات؛ والی، حبس زنان برای حجاب را تکذیب کرد

منابع محلی در هرات به بی‌بی‌سی گفته‌اند که دست‌کم چهار نفر روز جمعه (۲۲ خرداد) پس از تلاش برای برگزاری تظاهرات در مقابل دفتر والی بازداشت شدند.

گفته شده که ده‌ها نفر برای مدت کوتاهی مقابل دفتر والی تجمع کرده بودند، اما پلیس با شلیک هوایی به سرعت آن‌ها را متفرق کرد و به کسی آسیب نرسیده است.

یکی از شاهدان عینی که تجمع این افراد را از نزدیک دیده است، به بی‌بی‌سی گفت: «حدود ۳۰ نفر بودند، سر و صدا راه انداختند و شعار تکبیر سر دادند. پلیس به دنبالشان رفت، شلیک هوایی کرد و برخی از آن‌ها فرار کردند. خودروهای پلیس از حوزه چهارم نیز رسیدند، چند نفر را بازداشت کردند و به حوزه بردند.»

پیش‌تر گزارش‌هایی منتشر شده بود که روز جمعه، تظاهراتی مقابل دفتر والی برگزار خواهد شد؛ اما ساکنان محلی می‌گویند که پلیس و نیروهای ویژه در اطراف ساختمان ولایت مستقر شده و به هیچ‌کس اجازه تجمع نمی‌دادند.

با این حال، سخنگوی والی هرات به بی‌بی‌سی گفت که در آنجا «هیچ‌کس تجمع نکرده و هیچ‌گونه شلیک هوایی نیز صورت نگرفته است.»

زنان هراتی در مورد حوادث اخیر چه می‌گویند؟

شماری از زنان و دختران هراتی در تماس با بی‌بی‌سی در مورد موضوع حجاب و حوادث اخیر در این ولایت صحبت کرده و از تشدید سخت‌گیری‌ها گفته‌اند.

یکی از آنها گفت: «نمی‌دانم که این‌ها [مسئولان حکومت طالبان] بی‌حجابی ما را در چه می‌بینند؛ با آن روسری‌های کلان، مانتوهای عربی، و ماسکی که روی صورت داریم. شاهد هستیم که چادری‌پوشان و مانتوپوشان را هم گرفته‌اند. هر روز سخت‌گیری‌ها بیشتر می‌شود. می‌خواهند زنان را حبس خانگی کنند؟»

به گفته یک زن دیگر «فضای شهر ترسناک شده است. همه‌جا خودروهای گشتی و تانک‌ها به صورت آماده باش قرار گرفته‌اند».

یک زن دیگر گفت که «بسیاری از زنان با وجود رعایت حجاب اسلامی، همچنان با محدودیت‌ها و برخوردهای سخت‌گیرانه مواجه می‌شوند. امیدوارم صدای زنان و دختران شنیده شود و شرایطی فراهم شود که همه بتوانند با عزت، امنیت و آرامش زندگی کنند. خواست ما چیز پیچیده‌ای نیست. حق آموزش، فرصت کار، احترام به کرامت انسانی و امید به آینده بهتر برای همه شهروندان افغانستان است».

والی هرات: هیچ زن و دختری در ارتباط با موضوع حجاب محبوس نیست

در همین حال، نوراحمد اسلام‌جار، والی هرات، در یک پیام صوتی گفته است که تلاش‌های طولانی‌مدتی برای پرداختن به مسئله حجاب در این ولایت صورت گرفته است.

او مدعی شد که «حدود یک‌هزار جلسه» تنها توسط ریاست امر به معروف با نهادهای مختلف برای تصمیم گیری درباره چگونگی برخورد با مسئله حجاب برگزار شده است.

آقای اسلام‌جار، در مورد «آخرین فیصله» جزئیات زیادی ارائه نکرد، با این‌حال گفته است که «هیچ زن و دختری در هرات در این مورد محبوس نیست. شمار کمی از دختران توسط خواهران و پدرانشان تنبیه شدند و به خانه‌های خود با عزت برگشتند.»

او گفت: «صد درصد این شایعات را تکذیب می‌کنم که محتسبین (ضابطان) مرد، زنان را دستگیر می‌کنند.»

به گفته آقای اسلام‌جار، زنان و دخترانی که هنجارشکنی می‌کنند توسط نیروهای زن آموزش دیده توقیف می‌شوند و در این مدت با هیچ نیروی امنیتی یا کارمند مرد اداره امر به معروف و نهی از منکر سر و کار ندارند.

به گفته او شمار کمی [از زنان و دختران] که در کشورهای همسایه، در مهاجرت بسر می‌بردند و متأثر از فرهنگ‌های بیرونی هستند در تلاش‌اند «چهره دینی و فرهنگی و تاریخی هرات را که چهره غیرت، ناموسداری و عزت بوده است را تغییر دهند» و «شاهد این بوده‌اند که حجاب زنان روز به روز پایین‌تر می‌رفته و مجبور شدند که برای جمع‌آوری کسانی که بیماری روانی و شرعی دارند اقدام کنند.»

با این‌حال، والی هرات می‌گوید که «گشت و گذار زنان و دختران در شهر با یک چادر و ماسک هیچ مانعی ندارد.»

او افزود که «دشمنان قسم خورده افغانستان در حال تبلیغات منفی‌اند»

به گفته والی هرات، آنها با نشر تصاویر جعلی ساخته هوش مصنوعی در تلاش مغشوش کردن اذهان هستند.

دیده‌بان حقوق بشر: نیروهای طالبان از «زور بیش از حد» استفاده کردند

سازمان دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید که نیروهای امنیتی طالبان در جریان اعتراضات اخیر در شهر هرات از «زور بیش از حد» استفاده کرده‌اند؛ اقدامی که به گفته این سازمان، به کشته شدن یک کودک، زخمی شدن چندین نفر و بازداشت شماری از معترضان انجامیده است.

این سازمان با انتشار بیانیه‌ای گفته است که اعتراضات هرات پس از بازداشت زنان در این‌ شهر به اتهام رعایت نکردن شیوه مورد نظر طالبان برای پوشش اسلامی شکل گرفت.

فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در سازمان دیده‌بان حقوق بشر گفته است که «مقام‌های طالبان از هرگونه مخالفتی هراس دارند و به همین دلیل سرکوب آزادی بیان و سایر حقوق اساسی را تشدید کرده‌اند».

او از طالبان خواسته است «به این اقدامات پایان دهند و اجازه دهند شهروندان افغانستان بدون ترس از خشونت یا بازداشت، به گونه مسالمت‌آمیز اعتراض کنند.»

بر اساس آمار سازمان ملل متحد، دست‌کم ۳۰ زن به دلیل آنچه «عدم رعایت مقررات پوشش» خوانده شده، بازداشت شده‌اند.

شاهدان به این نهاد حقوق بشری گفته‌اند که «نیروهای امنیتی ابتدا برای متفرق کردن مردم به هوا شلیک کردند، اما سپس سلاح‌های خود را به سوی معترضان نشانه گرفتند و افرادی را که در حال فرار بودند نیز تعقیب کردند.»

یک زن که از پشت‌بام خانه‌اش شاهد رویداد بوده، گفته است که «پس از آغاز تیراندازی، مردم تلاش کردند فرار کنند اما نیروهای طالبان به سوی آنان شلیک می‌کردند».

به گفته او، «برخی از زخمی‌ها به دلیل ترس از بازداشت به شفاخانه مراجعه نکرده‌اند».

این زن همچنین گفته است که «پدرش که در اعتراضات شرکت کرده بود، بعدتر از خانه بازداشت شد.»

دیده‌بان حقوق بشر تأکید کرده است که افغانستان بر اساس تعهدات بین‌المللی خود، از جمله میثاق حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان، مکلف به رعایت حقوق آزادی بیان، تجمعات مسالمت‌آمیز و جلوگیری از تبعیض علیه زنان است.

این نهاد از طالبان خواسته است تمامی افرادی را که به دلیل شرکت در اعتراضات مسالمت‌آمیز یا اتهام رعایت نکردن مقررات پوشش بازداشت شده‌اند، بدون قید و شرط آزاد کنند، محدودیت‌های سختگیرانه بر پوشش زنان را پایان دهند و عاملان کشته و زخمی شدن افراد را مورد بازخواست قرار دهند.

از سوی دیگر گروهی از کارشناسان سازمان ملل سرکوب اعتراضات زنان در شهر هرات از سوی نیروهای طالبان را محکوم کردند.

سازمان پزشکان بدون مرز نیز بازداشت یکی از کارمندان زن خود در این اعتراضات را محکوم کرده است.

در همین حال، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، ضمن هشدار نسبت به پیامدهای برخورد خشونت‌آمیز با شهروندان، بر ضرورت رعایت اصول حقوق بین‌الملل توسط نیروهای امنیتی تأکید کرده است.

او با «بی‌رویه» خواندن استفاده از زور علیه معترضان و محکوم کردن بازداشت زنان به اتهام رعایت نکردن پوشش معیاری حکومت طالبان، از مقامات مسئول خواست تا با پایبندی به اصول قانونی و پرهیز از تبعیض، از تشدید بحران و نقض بیش‌ از پیش حقوق اساسی شهروندان جلوگیری کنند.