پیشنهاد علی‌اف برای عبور خط برق از ارمنستان؛ استقبال باکو، تردید در ایروان

اظهارات الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، درباره احداث یک خط انتقال برق از مسیر ارمنستان برای اتصال جمهوری خودمختار نخجوان به خاک اصلی آذربایجان، بحث‌های تازه‌ای را در ارمنستان برانگیخته است.

در حالی که علی‌اف این طرح را عاملی برای تقویت تاب‌آوری انرژی ارمنستان توصیف کرده است، برخی جریان‌های نزدیک به روسیه در ارمنستان هشدار داده‌اند که اجرای آن می‌تواند امنیت انرژی این کشور را با چالش روبه‌رو کند.

رئیس‌جمهور آذربایجان پیشنهاد کرده است یک خط انتقال برق از مسیر ارمنستان ساخته شود تا جمهوری خودمختار نخجوان به سرزمین اصلی آذربایجان متصل شود.

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان در واکنش به این اظهارات گفته است با افزایش تقاضای برق از سوی بخش هوش مصنوعی، همکاری انرژی با جمهوری آذربایجان در آینده امکان‌پذیر خواهد بود و ارمنستان می‌تواند هم برق وارد کند و هم صادر.

او هدف بلندمدت کشورش را دستیابی به استقلال کامل انرژی از طریق توسعه انرژی خورشیدی و سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی عنوان کرد، اما گفت این هدف با مشارکت در تجارت منطقه‌ای برق منافاتی ندارد.

الهام علی‌اف پیشتر در گفت‌وگو با تلویزیون دولتی کشورش در جریان سفرش به نخجوان گفت این خط انتقال برق علاوه بر جمهوری آذربایجان، به سود ارمنستان نیز خواهد بود. او ارمنستان را کشوری توصیف کرد که به یک نیروگاه هسته‌ای فرسوده متکی است و استدلال کرد که در صورت تعطیلی این نیروگاه، ارمنستان ممکن است با بحران انرژی روبه‌رو شود.

آقای علی‌اف با اشاره به این‌ که شبکه برق آذربایجان به شبکه‌های روسیه، ایران، گرجستان و ترکیه متصل است، گفت خط انتقال برقی که از ارمنستان عبور کرده است، نخجوان را به ترکیه متصل کند، پیوندهای انرژی در منطقه را تقویت خواهد کرد و «به شبکه برق ارمنستان امکان خواهد داد در صورت بروز بحران، تاب‌آوری بیشتری داشته باشد.»

او از ایروان خواست اجرای این طرح را به تاخیر نیندازد و افزود زیرساخت‌های لازم در خاک ارمنستان می‌تواند ظرف شش ماه تکمیل شود.

آقای علی‌اف گفت این طرح بخشی از پروژه اتصال منطقه‌ای «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» خواهد بود که از حمایت آمریکا برخوردار است. به گفته او، این پروژه علاوه بر خط راه‌آهن و بزرگراه، در نهایت شامل کابل فیبر نوری، خط انتقال برق و خطوط لوله نفت و گاز نیز خواهد شد.

او افزود یکی از اهداف راهبردی جمهوری آذربایجان این است که به یکی از بازیگران اصلی در تولید، انتقال و صادرات برق در منطقه تبدیل شود.

آقای علی‌اف با اشاره به ادامه مذاکرات در این زمینه با ترکیه و ایران گفت هرچه کریدور انرژی از مسیر ارمنستان زودتر ایجاد شود، منافع بیشتری برای پروژه «مسیر ترامپ» و کل منطقه به همراه خواهد داشت.

واکنش جناح‌های سیاسی نزدیک به روسیه

آرمان اغویان، نماینده حزب حاکم ارمنستان در واکنش به اظهارات الهام علی‌اف، به طرح ایروان برای ساخت یک نیروگاه هسته‌ای جدید اشاره کرد، نیروگاهی که قرار است جایگزین تاسیسات کنونی شود که برنامه‌ریزی شده فعالیت آن در سال ۲۰۳۶ متوقف شود.

او افزود متنوع‌سازی منابع تامین انرژی، از جمله گاز، نفت و برق، می‌تواند برای ارمنستان سودمند باشد، اما تاکید کرد که چنین اقداماتی ارتباطی با آینده نیروگاه هسته‌ای این کشور ندارد.

در همین حال، چندین چهره شناخته‌شده نزدیک به روسیه در ارمنستان، در شبکه اجتماعی تلگرام از اظهارات الهام علی‌اف درباره آمادگی جمهوری آذربایجان برای تبدیل شدن به یکی از تامین‌کنندگان برق ارمنستان استفاده کردند تا روایت‌های انتقادی علیه دولت ارمنستان و جمهوری آذربایجان را برجسته کنند.

«ارمنیان وندتا» و میکا بادالیان، دو منتقد نیکول پاشینیان که در روسیه مستقر هستند، دیدگاه‌های بنیامین ماتئوسیان، تحلیلگر نزدیک به روسیه، را بازنشر کردند. او هشدار داده بود که «محاصره‌ای جدید» در راه است و مدعی شده بود جمهوری آذربایجان در تلاش است با در دست گرفتن اهرم‌های تامین انرژی ارمنستان، این کشور را به «قره‌باغی دیگر» تبدیل کند.

ماتئوسیان همچنین مدعی شد جمهوری آذربایجان می‌کوشد پیش از امضای توافق صلح با ارمنستان، اجرای پروژه موسوم به مسیر ترامپ را نهایی کند؛ موضوعی که به گفته او، باکو را از پذیرش تعهدات رسمی معاف خواهد کرد.

کانال «تسیتساک» نیز مطلبی با عنوان «توهمات ایروان و بهای حاکمیت گازی» بازنشر کرد که در آن بحث‌ها درباره احتمال واردات گاز از جمهوری آذربایجان «صرفا خیال‌پردازی» توصیف شده بود.

این کانال تاکید کرد: «روسیه همواره ضامن امنیت انرژی ارمنستان بوده و همچنان خواهد بود. تلاش برای چانه‌زنی با باکو با استفاده از خط لوله روسیه به عنوان اهرم فشار، رویکردی کوتاه‌بینانه به نظر می‌رسد.»

این مطلب همچنین هشدارهای الکساندر فرولوف، معاون رئیس موسسه ملی انرژی روسیه، را بازتاب داد. از قول او گفته شده است: «این یک بازی سیاسی خطرناک است که ممکن است مهم‌ترین مزیت انرژی ارمنستان، یعنی گاز روسیه با قیمت ترجیحی، را از این کشور بگیرد.»

رسانه‌های خبری ارمنستان تاکنون پوشش خود را عمدتاً به بازتاب اظهارات علی‌اف درباره ارمنستان در آن مصاحبه محدود کرده‌اند.