از نور قرمز تا کیسه یخ؛ باورهای بحث‌برانگیز درباره افزایش اسپرم در مردان

سایمون هر روز صبح راهی سونا می‌شود. او معتقد است تعریق ناشی از گرما به دفع سموم بدن و بهبود کیفیت اسپرم کمک می‌کند، اما برای محافظت در برابر حرارت سونا به تمهیدات ویژه‌ای نیاز دارد.

او به بخش جهانی بی‌بی‌سی می‌گوید: «من از یک کیسه یخ استفاده می‌کنم و آن را روی بیضه‌هایم می‌گذارم تا تعداد اسپرم‌هایم در سطح بالایی حفظ شود.»

همه این‌ها بخشی از برنامه‌ای است که او برای بهینه‌سازی کیفیت و تعداد اسپرم‌هایش دنبال می‌کند؛ برنامه‌ای که با وجود نبود شواهد پزشکی کافی برای اثبات اثربخشی آن، همچنان به آن پایبند است.

این مرد ۲۸ ساله ونزوئلایی-آمریکایی که در میامیِ فلوریدا زندگی می‌کند، همچنین تلاش می‌کند هر روز در معرض نور خورشید قرار بگیرد و به طور منظم ورزش کند. او آب آشامیدنی خود را از فیلترهای حذف ریزپلاستیک‌ها عبور می‌دهد و برای پرهیز از اثرات احتمالی مواد سمی، لباس زیر نخی می‌پوشد.

اما سایمون دست‌کم در آینده نزدیک برنامه‌ای برای بچه‌دار شدن ندارد و حتی در حال حاضر شریک عاطفی هم ندارد. نگرانی اصلی او این است که پایین بودن تعداد اسپرم‌ها چه تاثیری می‌تواند بر سلامت عمومی‌اش بگذارد.

او به ما می‌گوید: «پایین بودن قدرت باروری می‌تواند بر عملکرد دستگاه غدد درون‌ریز، میزان تستوسترون یا سایر هورمون‌ها تاثیر بگذارد و این برای من نگرانی بزرگی است.»

با این حال، هرچند عملکرد دستگاه غدد درون‌ریز بر تعداد اسپرم تاثیر می‌گذارد، پایین بودن باروری به طور مستقیم باعث اختلال در عملکرد این دستگاه یا کاهش سطح تستوسترون نمی‌شود.

سایمون یکی از شمار فزاینده مردانی است که به افزایش تعداد اسپرم‌های خود علاقه‌مند شده‌اند و این موضوع را با جدیت دنبال می‌کنند. در سطح جهانی، هشتگ‌های مرتبط با باروری مردان در تیک‌تاک و اینستاگرام صدها میلیون بار دیده شده‌اند. همزمان، تعداد اعضای بزرگ‌ترین انجمن‌های ردیت که به موضوع باروری مردان اختصاص دارند، از ماه ژانویه تاکنون سه برابر شده است.

کارشناسان باروری مردان در نقاط مختلف جهان می‌گویند در سال‌های اخیر با افزایش شمار مردانی روبه‌رو شده‌اند که برای انجام آزمایش مایع منی مراجعه می‌کنند و درباره توان باروری خود در آینده ابراز نگرانی دارند.

این کارشناسان معتقدند بخشی از این افزایش نگرانی‌ها به رواج استفاده از درمان‌های جایگزینی تستوسترون (TRT) و استروئیدها بازمی‌گردد. به گفته آنها، نگرانی درباره تاثیر آلاینده‌ها و مواد شیمیایی موجود در محیط زیست نیز بیشتر شده است؛ عواملی که همگی می‌توانند هورمون‌های مرتبط با باروری را دچار اختلال کنند.

پروفسور سوکس مینهاس، متخصص باروری ساکن بریتانیا، می‌گوید افزایش توجه به موضوع باروری مردان پیامدهای مثبت و منفی دارد.

او می‌گوید: «مهم است که ناباروری مردان بیشتر مورد توجه قرار گیرد، اما آیا در عین حال بی‌دلیل به این نگرانی‌ها دامن نمی‌زنیم؟»

پروفسور مینهاس می‌گوید در کنار افزایش توجه به باروری مردان، بازار رو به رشدی از اینفلوئنسرها و محصولات مرتبط نیز شکل گرفته است؛ بازاری که تا حدی بر نگرانی‌های موجود درباره قدرت باروری مردان تکیه دارد.

سایمون نیز مانند بسیاری از افراد دیگر نخستین بار از طریق شبکه‌های اجتماعی با این موضوع آشنا شد. با این حال، او هنوز آزمایش اسپرم نداده و دلیل مشخصی هم برای نگرانی درباره سلامتی یا باروری خود ندارد.

او می‌گوید: «به طور کلی این موضوع من را نگران می‌کند، به همین دلیل ترجیح می‌دهم سلامت باروری‌ام را حفظ کنم.»

سایمون می‌گوید محتوای منتشرشده از سوی برایان جانسون، اینفلوئنسر و میلیاردر سابق سیلیکون‌ولی، باعث شد که موضوع باروری برایش به دغدغه‌ای جدی تبدیل شود.

در شرایطی که تعداد اسپرم در سراسر جهان به طور چشمگیری در حال کاهش توصیف می‌شود، برایان جانسون، میلیاردر سابق سیلیکون ولی ادعا می‌کند تعداد اسپرم او چهار برابر میانگین است.

او برنامه استفاده از سونا و کیسه یخ را به عنوان اقداماتی برای افزایش تستوسترون و تعداد اسپرم تبلیغ می‌کند؛ اقداماتی که سایمون نیز از آن‌ها پیروی می‌کند.

محتوای برایان جانسون که بیش از شش میلیون دنبال‌کننده دارد، کاربران را به وب‌سایت او، «بلوپرینت»، هدایت می‌کند؛ جایی که او انواع مکمل‌های غذایی را به فروش می‌رساند.

او البته تنها کسی نیست که چنین توصیه‌هایی را مطرح می‌کند. دیگر اینفلوئنسرها نیز روش‌هایی را برای افزایش باروری تبلیغ می‌کنند که پشتوانه پزشکی معتبری ندارند؛ از جمله مصرف برخی مکمل‌ها، استفاده از نوردرمانی با نور قرمز و حتی اهدای خون با این ادعا که می‌تواند به «خارج کردن» ریزپلاستیک‌ها از بدن کمک کند.

محتوای اینفلوئنسرهای حوزه سلامت در شرایطی با استقبال روبه‌رو شده که بحث درباره کاهش نرخ زاد و ولد در بسیاری از کشورهای جهان نیز شدت گرفته است.

رابرت اف کندی جونیور، وزیر بهداشت آمریکا نیز اخیرا از «بحران باروری» سخن گفت و استدلال کرد که در سال ۱۹۷۰ «مردان دو برابر نوجوانان امروز اسپرم داشتند».

هیچ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد میزان اسپرم در نوجوانان امروز از مردان دهه ۱۹۷۰ کمتر است. همچنین، هرچند برخی بررسی‌های گسترده بر پایه مطالعات گذشته از کاهش قابل توجه تعداد اسپرم در جهان از دهه ۱۹۷۰ تاکنون حکایت دارند، این حوزه همچنان به اندازه کافی پژوهش نشده است.

به همین دلیل، علت‌های احتمالی کاهش تعداد اسپرم و همچنین تاثیر آن بر نرخ کلی زاد و ولد هنوز به طور کامل روشن نیست.

در همین حال، برخی اینفلوئنسرهای نزدیک به جریان موسوم به «منوسفیر» ــ شبکه‌ای از پادکست‌ها، وب‌سایت‌ها و گروه‌های آنلاین که بر مسائل مرتبط با مردان و مردانگی تمرکز دارند ــ از جمله اندرو هیوبرمن، درباره کاهش تعداد اسپرم در مردان صحبت کرده‌اند.

با این حال، کاهش نرخ تولد در کشورهای مختلف فقط به توانایی زیستی برای فرزندآوری مربوط نیست. در حالی که ناباروری حدود یک زوج از هر هفت زوج را در جهان تحت تاثیر قرار می‌دهد، مسائل اقتصادی، هزینه‌های زندگی و تغییرات اجتماعی نیز از جمله عواملی هستند که اغلب در توضیح کاهش تمایل به فرزندآوری به آنها اشاره می‌شود.

پروفسور چانا جایاسنا، متخصص غدد درون‌ریز باروری در کالج امپریال لندن، می‌گوید هرچند نگرانی درباره برخی روندهای موجود بی‌اساس نیست، اما ادعاهای مطرح‌شده در شبکه‌های اجتماعی در این باره اغراق‌آمیز است.

او می‌گوید: «بی‌تردید چالش‌هایی در این زمینه وجود دارد، اما هنوز به روشنی مشخص نیست که علت این چالش‌ها چیست.»

لوکاس، درمانگر طب طبیعی، یکی از اینفلوئنسرهای حوزه سلامت است که در محتوای خود بارها درباره کاهش نرخ باروری هشدار داده است.

او به بی‌بی‌سی می‌گوید: «ما با یک بحران جهانی روبه‌رو هستیم؛ باروری در سراسر جهان در حال کاهش است.»

با این حال، او پیش‌تر نیز در کانال یوتیوب خود این ادعای گمراه‌کننده را مطرح کرده که مردان تا ۳۳ سال دیگر نابارور خواهند شد.

او دوره‌های آموزشی آنلاین ارائه می‌کند، مشاوره‌های فردی برگزار می‌کند و مکمل‌هایی را برای مردانی می‌فروشد که به دنبال افزایش سطح تستوسترون و بهبود باروری خود هستند.

محتوای او در شبکه‌های اجتماعی که برخی روش‌های اثبات‌نشده برای افزایش باروری را تبلیغ می‌کند، بارها به طور گسترده بازنشر شده و میلیون‌ها بازدید به دست آورده است.

او می‌گوید: «به مردها توصیه می‌کنم یک کیسه یخ را روی لباس زیرشان، دو تا سه بار در روز و هر بار حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قرار دهند»، و مدعی است که برخی از مراجعانش به او گفته‌اند شریک زندگی‌شان پس از انجام این کار باردار شده است.

برخی از مخاطبان او نیز دستگاه نور قرمز را مقابل بیضه‌های خود قرار می‌دهند و از آن به عنوان روشی برای بهبود باروری استفاده می‌کنند.

او می‌گوید: «شواهد مربوط به این روش هنوز مقدماتی است. اما تا زمانی که برای فرد زیانی نداشته باشد، فکر می‌کنم به اندازه کافی ارزش امتحان کردن را دارد.»

لوکاس در پاسخ به پرسش‌ها درباره اثبات‌نشده بودن برخی توصیه‌هایش گفت که خنک نگه داشتن بیضه‌ها با استفاده از یخ را «روشی امیدوارکننده» می‌داند، اما در عین حال تاکید کرد که برای ارزیابی دقیق اثربخشی آن به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

لوکاس همچنین تغذیه سالم، خواب کافی و ورزش را توصیه می‌کند؛ اقداماتی که پشتوانه علمی محکمی دارند.

این توصیه‌ها درباره باروری همزمان با افزایش شمار مردانی مطرح می‌شود که تحت تاثیر محبوبیت روزافزون بدن‌سازی و پدیده‌ای موسوم به «لوکس‌مکسینگ» (تلاش برای به حداکثر رساندن جذابیت ظاهری) به مصرف داروهای افزایش‌دهنده تستوسترون روی آورده‌اند.

اما کارشناسان می‌گویند مصرف استروئیدها و تستوسترون می‌تواند به باروری آسیب برساند.

در واکنش به این موضوع، برخی اینفلوئنسرها برای جبران یا معکوس کردن این آسیب‌ها، ترکیب‌هایی از داروهای مختلف را که به «استک» معروف است تبلیغ می‌کنند؛ داروهایی که اغلب از طریق وب‌سایت‌های خودشان نیز به فروش می‌رسند.

از جمله این داروها می‌توان به اچ‌سی‌جی (HCG) و اچ‌ام‌جی (HMG) اشاره کرد؛ داروهای باروری که برای تحریک تولید هورمون‌های جنسی و کمک به باروری در مردان و زنان استفاده می‌شوند. با این حال، متخصصان هشدار می‌دهند که مصرف آنها بدون نظارت پزشک می‌تواند خطرناک باشد.

پروفسور جایاسنا می‌گوید: «این کار می‌تواند بسیار خطرناک باشد. برخی از این داروها ممکن است باعث ایجاد لخته خون شوند و حتی به رشد بافت سینه در مردان منجر شوند؛ عارضه‌ای که اگر به‌موقع درمان نشود، می‌تواند تغییرات جسمی ماندگاری بر جای بگذارد.»

ما با هفت مرد در نقاط مختلف جهان گفت‌وگو کردیم که همگی پس از مصرف درمان جایگزینی تستوسترون (TRT)، برای بازیابی توان باروری خود از ترکیبی از داروهای موسوم به «استک‌های باروری» استفاده می‌کردند.

از آنجا که خرید اینترنتی داروهایی مانند استروئیدها در بسیاری از کشورها غیرقانونی است، این افراد خواستند هویتشان فاش نشود.

یکی از این مردان به من گفت که تصور می‌کند پس از «مصرف دوزهای بالای HMG و HCG» صاحب «فرزندان زیادی» خواهد شد.

جمال، که نام واقعی‌اش نیست، برای بدن‌سازی از دوزهای بالای تستوسترون و استروئیدها استفاده می‌کرد؛ موادی که باعث کاهش توان باروری او شدند. او اواخر سال گذشته، زمانی که به همراه شریک زندگی‌اش به فرزندآوری فکر می‌کرد، مصرف این مواد را متوقف کرد.

او توصیه‌های مربوط به باروری را از مردانی یافت که تجربه‌ای مشابه داشتند و در انجمن‌های اینترنتی و یوتیوب درباره راه‌های بازیابی باروری پس از مصرف تستوسترون و استروئیدها صحبت می‌کردند. به گفته او، این افراد ترکیب‌هایی از داروها را به عنوان «استک‌های باروریِ تضمینی» معرفی می‌کردند.

جمال می‌گوید: «در فضای آنلاین مدام می‌گفتند "این‌گونه مصرفش کن، راه درست همین است".»

او می‌افزاید: «می‌دانم که مراجعه به متخصص غدد احتمالاً انتخاب بهتری است، اما من عملاً این داروها را با اتکا به توصیه‌ها و مطالبی که در اینترنت پیدا کردم تهیه کردم.»

وقتی این روش‌ها کمکی نکرد، او به سراغ درمان تخصصی رفت و با پروفسور جایاسنا ملاقات کرد. جمال تا پیش از آن نمی‌دانست مصرف این «استک‌های» باروری بدون نظارت پزشکی می‌تواند خطرناک باشد.

جمال به توصیه پروفسور جایاسنا مصرف همه داروهای خود، از جمله ترکیب داروهای موسوم به «استک باروری»، را متوقف کرد. شش ماه بعد، سطح طبیعی تستوسترون در بدن او نشانه‌هایی از بهبود نشان می‌دهد، اما سطح هورمونی که تولید اسپرم را تحریک می‌کند همچنان پایین است. با این حال، او و پزشکش امیدوارند که این وضعیت به مرور زمان بهتر شود.

پروفسور جایاسنا هشدار می‌دهد که هرچند افزایش آگاهی درباره باروری مردان اتفاقی مثبت است، اما همزمان نوعی خلأ اطلاعاتی نیز ایجاد شده است. به گفته او، در چنین شرایطی مردانی مانند جمال به توصیه‌های اینفلوئنسرها روی می‌آورند، چون دسترسی به متخصصان و دریافت مشاوره پزشکی معتبر همیشه آسان نیست.

او می‌گوید این کمبود اطلاعات و خدمات در دسترس می‌تواند افراد را به سمت منابعی سوق دهد که لزوماً از پشتوانه علمی کافی برخوردار نیستند.

او می‌افزاید: «در بهترین حالت، این توصیه‌ها ممکن است افراد را از انجام کارهایی که واقعاً می‌تواند به آنها کمک کند منحرف کنند؛ و در بدترین حالت، ممکن است آنها را به انجام اقداماتی سوق دهند که نه‌تنها سودی ندارند، بلکه می‌توانند زیان‌بار هم باشند.»