پایان سفر یک روزه نمایندگان طالبان به مقر اتحادیه اروپا در بلژیک در میان انتقاد سازمان‌های حقوق بشری

سفر یک روزه یک هیئت پنج نفره از حکومت طالبان به بلژیک با انتقاد سازمان‌های حقوق بشری مواجه شده است که از تصمیم اتحادیه اروپا برای دعوت از نمایندگان حکومت طالبان برای گفت‌و‌گو انتقاد کرده و خواستار لغو آن شده بودند.

بلژیک برای این هیئت ویزا صادر کرده بود تا در جلسه‌ای با اتحادیه اروپا برای گفت‌و‌گو در مورد بازگشت مهاجران افغان شرکت کنند. یک سخنگوی وزارت خارجه بلژیک گفت که ویزاهای صادر شده یک روزه است و فقط برای سفر به بلژیک اعتبار دارد.

اکنونی منابعی به بی‌بی‌سی تایید کرده‌اند که این سفریک‌روزه پایان یافته است و در موارد مشخصی میان دو طرف تبادل نظر شد. اما هنوز جزئیاتی از این موارد مشخص نشده است.

گفته شده است که محور اصلی گفت‌وگوها میان دو طرف «ازسرگیری خدمات کنسولی در گسترده حوزه اروپا، اعتمادسازی، و فرآیند بازگشت آبرومندانه مهاجران افغان» متمرکز بوده است.

پیشتر خبرگزاری فرانسه گزارش داده بود که کمیسیون اروپا این هیئت از مقام‌های حکومت طالبان را در چارچوب تلاش اروپا برای برخورد با مهاجرت غیرقانونی و افزایش اخراج‌ها دعوت کرده است.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱ (مرداد ۱۴۰۰)، این نخستین بار بود که اتحادیه اروپا از نمایندگان حکومت طالبان دعوت کرد.

چندین تن از رهبران ارشد حکومت طالبان تحت تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار دارند و این اتحادیه نگفته است که کدام نمایندگان حکومت طالبان به این نشست دعوت شده‌اند. اما گزارش‌ها حاکیست که سرپرستی این هیئت را عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت امور خارجه و رئیس اداره چهارم سیاسی (اروپا) وزارت خارجه حکومت طالبان به عهده داشت و نمایندگانی از وزارت کشور طالبان نیز در آن حضور داشتند.

نمایندگان حکومت طالبان از چند روز پیش در ترکیه حضور داشتند و در آنجا نیز با طرف‌های مختلف، از جمله برخی نهادهای سازمان ملل متحد، دیدار کردند و امروز سه‌شنبه ۲۳ ژوئن از ترکیه به سوی بروکسل، پایتخت بلژیک، حرکت کردند.

کمیسیون اروپا، به عنوان نهاد اجرایی این اتحادیه، گفته بود که این نشست فقط ماهیتی فنی دارد و به معنای به‌رسمیت شناختن حکومت طالبان نیست.

اما گروه‌های حقوق بشری معتقدند که چنین تعاملاتی می‌تواند افغان‌ها را در معرض خطر قرار دهد و ارزش‌های اساسی اتحادیه اروپا را تضعیف کند.

به گفته منبع حکومت طالبان، آنها برای پذیرش آن دسته از پناهجویان افغان که آلمان تصمیم به اخراج آنان گرفته است، آماده‌اند.

آلمان پیش از این چندین بار شماری از پناهجویان افغان را که به ارتکاب جرم محکوم شده بودند به افغانستان بازگردانده است.

از سوی دیگر منابعی به بی‌بی‌سی تأیید کرده‌اند که حکومت آلمان با پذیرفتن شش دیپلمات حکومت طالبان موافقت کرده است اما آلمان تاکنون در این مورد ابراز نظر رسمی نکرده است.

با این‌حال، کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواهان آن هستند که آن دسته از افغان‌هایی که درخواست‌ پناهندگی‌شان رد شده هم اخراج شوند.

طالبان از زمان بازگشت به قدرت، به‌طور پیوسته آزادی‌های فردی و اجتماعی زنان را محدود کرده‌اند، از جمله حق اشتغال، آزادی رفت‌وآمد، و تحصیل دختران بالاتر از کلاس ششم.

آنها همچنین قوانینی را به اجرا گذاشته‌اند که آزادی بیان و دیگر آزادی‌های اجتماعی شهروندان را محدود می‌کند.

انتقاد سازمان‌های حقوق بشری

سازمان‌های حقوق بشری از تصمیم اتحادیه اروپا برای دعوت از نمایندگان حکومت طالبان برای گفت‌و‌گو انتقاد کرده و خواستار لغو این گفت‌و‌گوها شده‌ بودند.

فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیده‌بان حقوق بشر، گفت: «هرگونه تعامل با طالبان باید بر حفاظت از حقوق بشر و پاسخگویی متمرکز باشد، نه بازگرداندن افراد به مکانی خطرناک.»

ایو گدی، مدیر دفتر نهادهای اروپایی سازمان عفو بین‌الملل، هم گفت: «صحنه‌های ناامیدکننده فرار مردم، از جمله کارکنان اتحادیه اروپا، از افغانستان هنوز در خاطره‌ها تازه است. غیرقابل تصور است که اتحادیه اروپا اکنون تلاش کند که افرادی را به افغانستان - کشوری که در این مدت فقط خطرناک‌تر شده است - اخراج کند.»

ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، نیز در حساب خود در شبکه ایکس نوشت: «برگزاری نشست با طالبان در بروکسل اهانتی به افغان‌ها، به‌ویژه زنان، خواهد بود.»

ملاله یوسف‌زی، فعال حق آموزش دختران و برنده جایزه نوبل صلح، نیز در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا نباید به رژیمی مشروعیت بدهد که مسئول یکی از بدترین بحران‌های حقوق بشری در جهان است. هرگونه تعامل با طالبان باید از حقوق زنان و دختران افغان آغاز شود و با همان نیز پایان یابد.»

در روزهای گذشته پناهجویان افغان نیز در شهرهای مختلف کشورهای اروپایی با برگزاری تجمعاتی با تصمیم این اتحادیه درباره مذاکره با حکومت طالبان مخالفت کرده‌اند.

بحران انسانی

صدها هزار افغان از سال ۲۰۲۱ در کشورهای عضو اتحادیه اروپا درخواست پناهندگی داده‌اند. قوانین اتحادیه اروپا در برخی موارد، مثلا هنگامی که فرد به ارتکاب جرائم جدی یا تهدیدات امنیتی محکوم شده است، اجازه اخراج افراد را می‌دهد، اما با توجه به نبود روابط دیپلماتیک، بازگرداندن افراد به افغانستان محدود بوده است.

اگرچه افغان‌ها جزو ملیت‌هایی هستند که بالاترین نرخ پذیرش پناهندگی در اتحادیه اروپا را دارند، اما با سختگیرانه‌تر شدن سیاست‌های مهاجرتی، میزان پذیرش کلا کاهش یافته است.

افغانستان در حال حاضر با یک بحران عمیق انسانی روبه‌رو است. بر اساس گزارش برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد، بیش از ۱۷ میلیون نفر، یعنی یک‌سوم جمعیت کشور، با ناامنی غذایی مواجه هستند. این کشور همزمان میزبان میلیون‌ها نفری است که در سال‌های اخیر از ایران و پاکستان بازگشته‌اند.