Trump'tan F-35 mesajı: 'Muhtemelen Türkiye'yi mutlu edecek bir şey yapacağım'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'nin F-35 savaş uçakları ve yerli muharip uçağı için ihtiyaç duyduğu motorları alma isteğine ilişkin bir soruya, "Muhtemelen Türkiye'yi mutlu edecek bir şey yapacağım" yanıtını verdi.

Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Oval Ofis'te yaptığı görüşmeden sonra gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Aynı toplantıda konuşan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Türkiye'nin 2019 yılında Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından askıya alınan F-35 programına ilişkin ABD yönetiminde bir değerlendirme sürecinin sürdüğünü söyledi.

Vance, gazetecilere yaptığı açıklamada, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve ekibinin konuyu incelediğini belirterek, "Amerikan yasalarına uyabilmek için gerçekleştiğini teyit etmemiz gereken bazı hususlar var. Başkan bu incelemenin yapılmasını istedi" dedi.

Bunun aslında Kongre ile ilgili bir mesele olduğunu kaydeden Vance, "Türkiye'nin F-35'leri alabilmesi için Amerikan yasalarına uyup uymadığını teyit etmemiz gerekiyor. Ve elbette bu konuda bir sonuca vardığımızda bunu açıklayacağız" diye konuştu.

24 Haziran Çarşamba günü Reuters ajansı da ABD hükümetinin, KAAN uçakları için Türkiye'ye motor satışına izin vereceğini yazdı.

Haberini konu hakkında bilgi sahibi dört kaynağa dayandıran ajans, bunun Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesi öncesi Türkiye'ye bir jest olacağını aktardı.

Reuters'a göre bu karar, Kongre'nin itirazlarına rağmen alınacak.

Türkiye, 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek 36. NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak. ABD Başkanı Trump ve ekibi de bu toplantı için Ankara'ya gidecek.

Türkiye'nin yerli savaş uçağı olacak KAAN'ın prototipi ve test uçuşlarında Amerikan yapımı F110 motoru kullanılmıştı.

Uçakların seri üretime de bu motorlarla başlaması planlanıyordu.

Fakat bu motorların satışına ABD'den onay gelmedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Eylül 2025'te yaptığı bir konuşmada yerli üretim KAAN uçağı için gereken motorların ABD'den alınamadığını açıkladı.

New York'taki Türkevi'nde basına konuşan Fidan, "KAAN'ın motorları ABD Kongresi'nde bekliyor, onların lisansı durmuş durumda" dedi ve bunun "müttefiklik ruhuna, stratejik ortaklık ruhuna yakışmadığını" söyledi.

Trump'tan Erdoğan'a: 'Şimdiye kadar kendisinden istediğim her şeyi yaptı'

Trump, basın toplantısında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında övgü dolu ifadeler kullandı.

Beyaz Saray'da konuşan Trump, Erdoğan'ın İran ile İsrail arasındaki savaş sırasında çatışmanın dışında kalmasının önemli olduğunu belirtti ve şunları söyledi:

"Kendisi harika bir lider, çok güçlü bir kişi. Büyük bir ordusu var. Erdoğan benim dostum. İran'la savaşa girmeye en güçlü aday oydu. İsrail'in büyük bir hayranı olmadığını biliniyor, İran'ın yanında bile yer alabilirdi. Ondan bu savaşa girmemesini rica ettim, o da dışarıda kaldı."

Trump, Erdoğan'ın Türkiye'yi sevdiğini ve iyi bir iş çıkardığını belirterek, "Saygı duyulan bir lider. Benim dostum oldu. Şimdiye kadar kendisinden istediğim her şeyi yaptı" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, Erdoğan için "Bakın, o biraz tartışmalı bir isim ama ben de öyleyim. Ama onu tanıyorum. Bence çok iyi bir insan" dedi.

Erdoğan'ın kendilerine "çok yardımcı olduğunu" dile getiren Trump şöyle devam etti:

"Onu seviyorum. NATO'dakiler Erdoğan'la bir sorun yaşadığında çoğu zaman beni arıyorlar ve 'Onunla konuşur musun?' diyorlar. Beni arayıp 'Bize bir iyilik yapıp onunla konuşabilir misin?' diyorlar."

F110 motoru nedir?

General Electric (GE) Aerospace tarafından üretilen bu motor, F-16 ve F15EX Eagle II'lerde de kullanılıyor.

GE'nin internet sitesindeki bilgilere göre 17 ülke, savaş uçaklarında bu motoru kullanıyor.

F110'ların bazı parçaları Türkiye'de Türk Uçak Sanayii Anonim Ortaklığı (TUSAŞ) tarafından üretiliyor.

ABD'li şirketlerin geliştirdiği ve savaş sanayisinde kullanılan bu tür ürünlerin diğer ülkelere satılabilmesi için ABD Kongresi'nin onayı gerekiyor.

Savunma Sanayii Başkanlığı Uçak Daire Başkanı Abdurrahman Şef 2023 yılında, ilk üç KAAN prototipinde kullanmak için altı adet F110 motorunun Türkiye'ye teslim edildiğini açıklamıştı.

Türkiye'nin o dönem F110'ların ortak üretimi için başvuruda bulunduğu da iddia edilmişti.

Fakat Reuters'a göre bu tıkanıklık aşılacak.

Reuters'a konuşan bir kaynak, anlaşmanın 700 milyon doların üstünde bir bedele sahip olacağını söyledi.

KAAN üretimi ne durumda?

Yaşlanan F-16 filosunu F-35'lerle yenilemek isteyen Türkiye için 2019'da F-35 programından çıkarılmak, başka savaş uçakları arayışına girmesine yol açtı.

Türkiye bir yandan F-16'lar diğer yandan da Eurofighter'lar almak için anlaşmalar imzalarken yerli savaş uçağı KAAN'ı geliştirmeye de öncelik verdi.

Mayıs 2026'da Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile TUSAŞ arasında KAAN için bir tedarik sözleşmesi imzalandı.

Türk basınında yer alan haberlere göre 2028'den 2030 sonuna kadar 20 adet Blok-10 KAAN uçağının Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilmesi hedefleniyor.

Türkiye henüz bu uçağın ihtiyaç duyduğu yerli motoru üretemediği için bu uçaklarda F110 motorlarına ihtiyaç duyuyor.

Reuters'a konuşan Washington merkezli Middle East Institute'ın Türkiye programı direktörü Gönül Tol bu motorlar Türkiye için önemli olsa da, bu satışın ABD yönetiminin Türkiye'ye verdiği F-35 programına dönüş gibi sözlere kıyasla yerine getirilmesi basit bir vaat olduğunu söyledi:

"İkili ilişkilerde yeni bir sayfa açılıp açılamayacağı buna bağlı."

Yerli KAAN motoruna ne oldu?

Dönemin TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil, 2023 yılında yaptığı açıklamalarda KAAN uçaklarında 2028'den itibaren yerli motor kullanmayı planladıklarını söylemişti.

TUSAŞ'ın mevcut genel müdürü Mehmet Demiroğlu ise Haziran 2025'te yaptığı açıklamada TF35000 turbofan motorunun KAAN'a entegrasyonu için planlanan tarihin 2032 olduğunu açıkladı.

O tarihe kadar üretilecek KAAN uçaklarındaki motor ihtiyacı F110'larla karşılanacak.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Eylül 2025'teki açıklamasında TF35000'in geliştirme sürecinde geçmişte bir gecikme yaşandığını aktarmıştı.

"Bir gecikme söz konusuydu ve ilk ele aldığım konu bu oldu, şimdi sorumluluklar ve takvim net."

Görgün bu göreve 2023'te getirilmişti.

TF35000'in, 35 bin libre itki gücüne sahip olması planlanıyor.

F110'un itki gücü ise modeline göre değişmekle birlikte 29 bin ile 32 bin 500 libre arasında.

Endonezya'ya satılabilir mi?

Türkiye 2025'te Endonezya ile 48 adet KAAN satışı için sözleşme imzaladı.

TUSAŞ Genel Müdürü Demiroğlu, anlaşmaya göre bu uçakların teslimatının, yerli TF35000 motoruyla yapılacağını söyledi.

Bu tür ürünlerde başka ülkelerin kritik parçalarını kullanmak, onların başka ülkelere ihraç edilmesinin önüne geçebiliyor.

Bu nedenle Türkiye F110 motorlu KAAN'ları Endonezya'ya ihraç etmek isterse, bunun için ABD'den onay alması gerekecek.

Bu yıl uluslararası basında çıkan haberlerde de Endonezya'nın, alacağı KAAN uçaklarında ABD üretimi parça olmamasını talep ettiği yer almıştı.