İspanya'nın göçmen krizi: Siyasi fırtına ve sosyal medyanın körükleyici etkisi

31 Temmuz'da yüzerek İspanya'nın Afrika'daki Ceuta (Sebte) kentine gelen on binlerce göçmenin büyük bölümü şimdi Fas'a geri döndü; İspanyol askerleri ve polisi tarafından sınıra kadar eşlik edildiler.

Ancak olağanüstü büyüklükteki bu göç dalgası en az 72 kişinin ölümüne yol açtı; cesetleri, terk edilmiş can simitleri ve paletlerle birlikte denizde yüzer halde bulundu.

Bu haftaki olaylar aynı zamanda Avrupa'yı siyasi olarak da sarstı ve göç gibi hassas bir konuda bir kez daha bölünmeleri ortaya çıkardı.

Ve ani göçmen akınının ne tarafından tetiklendiğine dair soruları da geride bıraktı: Avrupa'ya kolay bir yol vaat eden sosyal medya paylaşımlarının viral olması mı, yoksa bunun daha kasıtlı, hatta örgütlü bir şey mi olduğu.

Göç ve siyaset

Sebebi ne olursa olsun, İspanya'nın sosyalist başbakanı verilen tepkiye öfkeli.

Pedro Sanchez, bu kriz sırasında AB içindeki bazı kesimlerin destek göstermek yerine siyasi çıkarlarını gözettiğini ve İspanya'ya "saldırdığını" söyledi.

En çok da İtalya'yı kastetti.

Başbakan Giorgia Meloni'nin aşırı sağ partisi İtalya'nın Kardeşleri, Ceuta sokaklarında koşan göçmenlerin görüntülerini paylaşmakta hızlı davrandı.

Paylaşımın altında şu ifade yer aldı: "İtalyan solunun çok sevdiği Sanchez modeli işte budur."

Meloni daha sonra, güvenlik tehdidini gerekçe göstererek insanların serbest dolaşımına izin veren İtalya ile İspanya arasındaki Schengen düzenlemesini askıya aldığını duyurdu.

Madrid öfkeli.

İspanya'nın bakış açısına göre kriz kontrol altına alındı ve Ceuta Schengen bölgesinde olmadığı için Faslı göçmenlerin ana kara Avrupa'sına kontrolsüz şekilde gitmeleri zaten söz konusu değildi.

Meloni bunu biliyor.

Ancak gelecek yıl seçimler var ve koalisyonu, yeni ve sert biçimde göçmen karşıtı bir parti karşısında destek kaybediyor.

Bu, sert görünmek ve oy geri kazanmak için bir fırsattı; o da bunu değerlendirdi.

İspanya göç konusunda yumuşak mı?

Ancak İtalya, İspanya'yı göç konusunda yumuşak gören tek ülke değil.

Meloni'nin salı günü acil bir içişleri bakanları toplantısı yapılması çağrısına yaklaşık iki düzine AB üyesi ülkenin lideri imza attı ve Avrupa için "çekici unsur" oluşturabilecek tüm politikaların ortadan kaldırılmasını istedi.

Bununla özellikle İspanya'nın yüz binlerce belgesiz göçmenin oturma ve çalışma izni başvurusu yapmasına ve statülerini "yasallaştırmasına" izin veren tartışmalı adımını kastediyorlar.

Hükümetin yaklaşımı pragmatik: İspanya yaşlanıyor ve işgücüne ihtiyaç duyuyor.

Ancak bu hafta Ceuta sahillerine gelenler, başvuru süresi çoktan sona ermiş bir programa katılmak için gelmiyordu.

Sanchez ise İspanya Yüksek Mahkemesi'nin yakın tarihli bir kararına işaret ediyor.

Mahkeme, deniz yoluyla gelenlerin derhal geri gönderilemeyeceğine hükmetmişti.

Başbakan, insan kaçakçılarının bu kararı çarpıtarak Avrupa'ya kolay giriş vaadi olarak sunduğunu savunuyor.

Ancak Ceuta'ya yönelen kalabalığın insan kaçakçılarına ödeme yapmasına gerek yoktu; çünkü çoğu Faslıydı ve rota iyi biliniyordu.

Mesaj aslında internet üzerinden yayıldı.

Göçmenler gazetecilere, insanların "İspanya Açık" diye bağırdığı ve denize atladığı sosyal medya paylaşımlarını gösterdi.

Bizim de incelediğimiz çok sayıda hesapta, dalış kıyafeti ve palet giymiş gençler ya da yüzdükleri sırada kendilerini görüntüleyen kişiler yer alıyor; bunlar Ceuta içinden görüntülerle karışık şekilde paylaşılıyor.

Bazıları yalnızca birkaç haftadır aktif, bazılarınınsa on binlerce beğenisi var.

Fakat verdikleri vaatlerin tamamı yanlıştı.

Ceuta kıyısına ulaşıp sahili öpen kalabalıklar, vaat edilen hiçbir şeyle karşılaşmadı.

Yemek ve barınak olmadan, ayrıca Avrupa kıtasına geçmenin de bir yolu bulunmadığından, çoğu kısa sürede geri döndü.

Peki bütün bunların amacı neydi?

O zaman göçmenler, örneğin birkaç yıl önce Belarus'ta olduğu gibi bir "araç" olarak mı kullanıldı?

Öyleyse bunu kim yaptı?

Şimdilik yalnızca sonuçlardan faydalananları görüyoruz.

Gazeteci Andrea Rizzi'nin İspanya'nın El Pais gazetesinde yazdığı gibi, küresel sağ "mutluluktan kendinden geçti".

İran'a karşı yürüttüğü savaşa İspanya'nın karşı çıkmasına öfkeli olan ABD Başkanı Donald Trump, bunu bir "felaket" ve bir "işgal" olarak nitelendirdi.

Meloni gibi onun da yaklaşan bir seçimi var.

Rusya da bu durumdan memnuniyet duyuyor.

Avrupa'da kaosu ve bölünmeyi seviyor.

Ukrayna'nın müttefiklerini zayıflatacak her şey işine geliyor.

Fas ise suçu "suç örgütlerine" yüklüyor.

Ancak sınır görevlileri kalabalıkların büyüdüğünü mutlaka görmüş olmalı.

Daha önce benzer bir olay yaşandığında, daha küçük çaplı olsa da, İspanya ile Fas eski bir sömürge olan Batı Sahra konusunda karşı karşıya gelmişti.

Şu anda da yeni gerilimler yaşanıyor.

Sanchez olanlar için Fas'ı kesinlikle suçlamıyor ve Rabat'ı "iyi bir müttefik" olarak nitelendiriyor.

Ancak eleştirmenleri bunun yatıştırma politikası olduğunu söylüyor ve Sanchez'in "diş göstermesi" gerektiğini savunuyor.

Krizin sonuçları

Şimdilik İspanya, Ceuta'yı yeni olaylara karşı korumakla meşgul.

Sınır çitini denizin içine doğru uzatıyor; mendireğe uzun turuncu şamandıra hatları yerleştiriliyor. Gelecekte gemiler yüzücüleri caydırmak için bu hattı devriye gezecek.

Önümüzdeki hafta AB içişleri bakanları dış sınırların güçlendirilmesini görüşecek ve popülist sağ kendisini daha da güçlenmiş hissedecek.

İspanya'dan İtalya'ya seyahat edenler birkaç hafta boyunca polis tarafından rastgele belge kontrolüne tabi tutulacak.

Dolayısıyla çok büyük bir değişiklik yok.

İnternette gördükleri bir hayalin peşinden denize açılan ve şimdi tabutlar içinde Fas'a geri gönderilen onlarca genç insan dışında.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.