'Kat kat mucize': Nepal'deki hidroelektrik santrali tünelinden iki kişi nasıl kurtarıldı?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Nepal'de 1200'den fazla kişinin ölümüne neden olan ani sel felaketinden dokuz gün sonra, arama kurtarma çalışmalarının yoğun şekilde devam ettiği Trishuli 3A Hidroelektrik Santrali tünelinden iki kişi sağ çıkarıldı.

Peki, bu mucize nasıl gerçekleşti?

Arnold Dix, tünelin nasıl açılacağı konusunda Nepal'in hidroelektrik yetkililerine danışmanlık yapıyor.

Dix, karşılaştıkları pek çok zorluk göz önüne alındığında, 4 Eylül Cuma günü iki kişiyi bulmalarının "kat kat mucize" gibi olduğunu ifade etti.

İlk zorluk, şu ana kadar 1300 kişinin ölümüne yol açan selin neredeyse tanınmaz hale getirdiği bir alanda hidroelektrik santralinin yerini tespit etmekti.

Uluslararası Tünelcilik ve Yeraltı Alanları Derneği Başkanı Dix, "Daha önce tepede yer alan ancak artık yerin altında kalan bir tünel girişini aramanız gereken bir kurtarma operasyonuyla daha önce hiç karşılaşmamıştım. Çığın büyüklüğünü hayal edebilirsiniz, girişi tamamen gömmüştü" diyor.

Mühendislik teknikleri, eski topografik haritalar, felaket sonrası bölgeye ait uydu görüntüleri, helikopterden alınan video kayıtları ve "elektrik direkleri gibi dağ yüzeyinde bulabildikleri diğer her şeyi" kullanan Dix ve ekibi, girişin muhtemel konumunu üçgenleme yöntemiyle belirledi ve kazıya başladı.

Girişi buldular ama bir sonraki zorluk sağ kalanların yerini tespit etmekti.

Dix, "İleride bir yerde olduklarını biliyorduk ama tam konumlarını bilmiyorduk. Bu yüzden doğru yönde kazmaya başlamanız ve bir ses duyup duymadığınızı anlamak için kulak kabartmanız gerekiyor" diyor.

Kurtarma ekipleri, tamamen çamur ve bazıları araba büyüklüğündekk kayalarla tıkanmış bir tünelden geçmek zorundaydı.

Yolu açmak için patlayıcı kullanmaları gerekti, oysa Dix'in belirttiği gibi, bu yöntem "normalde içeride mahsur kalan insanları ve kendilerini havaya uçurma riski nedeniyle asla başvurmayacakları" bir yoldu.

Dix, tünelin dengesini bozmayacak şekilde patlamaları büyük bir hassasiyetle yöneten Nepal ordusunun "harika bir iş çıkardığını" söyledi.

Aynı zamanda tünelin hala suyla dolu olduğunu fark ettiler.

Nepalli kurtarma ekipleri, kepçeler ve su pompaları kullanarak tünelden dışarıdaki nehre kadar uzanan bir dizi kanal açtı ve böylece suyu tahliye ettiler.

Sonunda, tünelin üst kısmındaki enkazın içinden bir geçit, yani "bir insan boyutunda küçük bir tünel" açmak zorunda kaldılar.

Dix, bu konumun avantajını "Asıl tünelin tavanını, kendi küçük tünelinizin tavanı olarak kullanabiliyorsunuz. Ayrıca bu durum, su basması riskini de azaltıyor" sözleriyle açıklıyor.

Cuma günü sabahın erken saatlerinde kurtarma ekipleri, insan sesi olabileceğini düşündükleri sesler duydular.

Ekipler, "Endişelenmeyin, sizi kurtarmaya geldik" diye seslendiklerinde, karşılığında cılız bir "tamam" sesi işittiler.

Kısa bir süre sonra Sanjaya Shah ve Kabir Maharjan'ı sağ salim çıkardılar.

Ancak tünelin içinde hala onlarca kişinin mahsur kaldığı düşünüldüğünden, çalışmalar devam ediyor.

Dix, şu ana kadar girişten itibaren yaklaşık 60 metre kazdıklarını ve dağın derinliklerinde bulunan hidroelektrik santraline ulaşmak için 150 metre daha kazmaları gerekeceğini tahmin ediyor.

Sahadaki ekip hala ciddi tehlikelerle karşı karşıya.

Dix, "İleride, şu anda bile, tünel açan insanları boğabilecek su kütleleriyle karşılaşabiliriz" diyor.

"Ayrıca dışarıda yeni bir sel yaşanması riski de var, bu durumda su arkadan da gelebilir. Yani her iki uçtan da suyla karşılaşma riski söz konusu."

Ancak cuma günü gerçekleştirilen başarılı kurtarma operasyonunun verdiği moralle ekip, artık daha fazla kazazedeye zamanında ulaşabileceği konusunda umutlu.

"Doğru yolda olduğumuzu bilmek büyük bir rahatlama sağlıyor. Ayrıca izlediğimiz yöntemin işe yaraması bize yeni bir enerji veriyor... daha önce hiç böyle bir şey yapmamıştık."

Dix, şu anda "yaşam için daha elverişli" olacağını belirttiği ve "Goldilocks bölgesi" (ideal koşulların bulunduğu bölge) olarak adlandırdığı alana doğru ilerlediklerini belirtiliyor.

Bu bölge, hidroelektrik santralinin en üst seviyesinde yer alıyor ve kazazedelerin bulunabileceği bir miktar boşluk barındırıyor.

"İki kişiyi sağ salim çıkardık. Bir kumarhanede olsaydık, bazıları 'artık bırakma vakti' diyebilirdi ama biz 'oyun devam ediyor, kasaya meydan okuma vakti' diyoruz."

Enerji Bakanlığı BBC'ye yaptığı açıklamada, kurtarma ekiplerinin 4 Eylül Cuma günü erken saatlerde tünelden sesler duymasının ardından en az 42 kişinin kurtarılmasını beklediklerini söyledi.

Reuters ajansına 2 Eylül'de konuşan Nepal Elektrik Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi Amhsu Kiran Şaşi, Rasuvagadhi hidroelekrik santral inşaatında da "46 kişinin tünel içinde, bir odada olduğunu düşünüyoruz" demişti.

Nepalli yetkili, tünelde yeterli gıda ve su bulunduğunu, bu yüzden de mahsur kalan kişilerin hâlâ hayatta olma ihtimalinin çok yüksek olduğunu eklemişti.

Nepalli yetkililer aradan geçen bir haftada hidroelektrik şantiyelerinden 279 kişiyi kurtarmayı başardı.

Fakat bu projelerde çalışan 639 kişi kayıp.

Nepal, Hindistan ve Çin'den kurtarma ekipleri bu kişilere ulaşmak için zamanla yarışıyor.

Enerjisinin %99'unu hidroelektrik santrallerden (HES) karşılayan Nepal'de dağ ve vadilerde çok sayıda HES de inşaat halindeydi.

Geçen hafta Nepal-Çin sınırındaki bir dağda bulunan bir buzulun, altındaki toprakla birlikte çökmesi sonucu 2,2 milyon ton buz ve toprak, bölgedeki vadilerde hızla ilerleyerek çok sayıda yerleşimi yok etti.

Birleşmiş Milletler (BM) kurtarılan binlerce kişinin son derece kalabalık barınaklarda, temiz suya erişimi olmayan koşullarda kaldığı ve bunun da salgın riski oluşturduğu uyarısında bulunuyor.