چگونه بحران مهاجرت در اسپانیا یک طوفان سیاسی ایجاد کرد؛ رسانه‌های اجتماعی آن را شعله‌ور کردند

اکثریت ده‌ها هزار مهاجری که روز پنجشنبه با شنا به شهر سبته متعلق به اسپانیا وارد شده‌بودند، اکنون به مراکش بازگردانده شده‌اند و نیروهای ارتش و پولیس اسپانیا آنان را تا مرز همراهی کرده‌اند.

اما هجوم گستردهٔ ورود مهاجران باعث مرگ حداقل ۶۷ نفر شده است که اجساد آنها که در کنار حلقه‌های رابری شناور بودند، از بحر بیرون کشیده شده است.

رویدادهای این هفته همچنین صحنه سیاسی اروپا را تکان داده و بار دیگر اختلاف‌نظرها بر سر موضوع حساس مهاجرت را آشکار کرده است.

و این رویدادها سئوالاتی را در مورد آنچه باعث این هجوم ناگهانی شده است، بر انگیخته است: آیا پست‌های رسانه‌های اجتماعی که نوید مسیری آسان به اروپا را می‌دادند، به سادگی فراگیر شدند یا اینکه ماجرا چیزی فراتر از آن و حتی اقدامی عمدی و سازمان‌یافته بوده است؟

سیاست

هرچه علت این رویداد بوده باشد، نخست‌وزیر سوسیالیست اسپانیا از نحوه واکنش‌ها خشمگین است.

پدرو سانچز از برخی در اتحادیه اروپا به‌سبب «حمله» به اسپانیا در این بحران انتقاد کرده و گفته است که آنان به‌جای حمایت از این کشور، از موضوع بهره‌برداری سیاسی می‌کنند.

هدف او بیش از همه ایتالیاست.

حزب راست افراطی برادران ایتالیا، به رهبری نخست‌وزیر جورجیا ملونی به سرعت تصاویری از مهاجرانی را منتشر کرد که در جاده‌های سبته در حال دویدن بودند.

در توضیح این تصاویر آمده بود: «این همان الگوی سانچز است که چپ‌گرایان ایتالیا تا این حد آن را دوست دارند.»

سپس ملونی اعلام کرد که توافق شنگن ایتالیا با اسپانیا را که اجازه رفت‌وآمد آزاد افراد را فراهم می‌کند، به حالت تعلیق درمی‌آورد و دلیل آن را تهدیدی علیه امنیت عنوان کرد.

مادرید از این موضوع به‌شدت خشمگین است.

از دیدگاه اسپانیا، این بحران مهار شده است و سبته نیز بخشی از منطقه شنگن نیست؛ بنابراین مهاجران مراکشی هرگز نمی‌توانستند بدون کنترول و نظارت راهی بخش اصلی اروپا شوند.

ملونی این موضوع را می‌داند.

اما او سال آینده با انتخابات روبه‌رو است و ائتلاف سیاسی‌اش در برابر یک حزب جدید و به‌شدت ضد مهاجرت در حال از دست دادن محبوبیت است. این فرصت مناسبی بود تا موضعی سخت‌گیرانه اتخاذ کند و آرای از دست‌رفته را دوباره به دست آورد. او فورا از این فرصت استفاده کرد.

اسپانیا با مهاجران برخورد نرم دارد؟

ایتالیا تنها کشوری نیست که اسپانیا را متهم می‌کند در زمینه مهاجرت برخورد نرم دارد.

درخواست جورجیا ملونی برای برگزاری یک نشست فوری وزیران داخله اتحادیه اروپا در روز سه‌شنبه، از سوی حدود ۲۴ رهبر کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز حمایت شد. آنها خواستار حذف همه سیاست‌هایی شدند که می‌تواند به عنوان «عامل جذب‌کننده» مهاجران به اروپا عمل کند.

منظور آنها بیش از هر چیز اقدام بحث‌برانگیز اسپانیا برای اجازه دادن به صدها هزار مهاجر فاقد مدرک برای درخواست مجوز اقامت و کار است تا وضعیت اقامت خود را «قانونی» کنند.

حکومت اسپانیا رویکردی عمل‌گرایانه دارد: این کشور با پدیده سالمندی جمعیت روبه‌رو است و به نیروی کار نیاز دارد.

اما کسانی که این هفته به سواحل سبته هجوم بردند، برای ثبت‌نام در برنامه‌ای که پیشتر بسته شده بود، راهی آنجا نشده بودند.

سانچز در عوض به رای اخیر دادگاه عالی اسپانیا اشاره می‌کند. این دادگاه حکم داده است افرادی که از طریق بحر وارد کشور می‌شوند، نمی‌توانند بلافاصله بازگردانده شوند.

نخست‌وزیر اسپانیا استدلال می‌کند که قاچاقچیان انسان این حکم را به‌گونه‌ای نادرست تفسیر کرده و از آن برای وعده راه آسان به اروپا استفاده کرده‌اند.

با این‌حال، جمعیتی که راهی سبته شد، نیازی به پرداخت پول به قاچاقچیان نداشت؛ زیرا بیشتر آنها مراکشی بودند و این مسیر را به خوبی می‌شناختند.

در واقع، پیام اصلی از طریق شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود.

مهاجران پست‌هایی شبکه‌های اجتماعی را به خبرنگاران نشان داده‌اند که در آنها افرادی با فریاد «اسپانیا باز است» خود را به بحر می‌اندازند.

بررسی چندین حساب کاربری نیز نشان می‌دهد که جوانانی با لباس غواصی، یا در حال فلم‌برداری از خود هنگام شنا، و همچنین تصاویری از داخل سبته را منتشر کرده‌اند.

برخی از این حساب‌ها تنها چند هفته فعال بوده‌اند و چندین مورد از آنها ده‌ها هزار پسند (لایک) دریافت کرده‌اند.

اما تمام این وعده‌ها نادرست بود.

جمعیتی که با شور و شوق خود را به ساحل سبته رساندند و از خوشحالی ساحل را می‌بوسیدند، عملا با هیچ چیز روبه‌رو نشدند. بدون غذا و سرپناه، و در حالیکه هیچ راهی برای ادامه سفر به اروپا نداشتند، بیشتر آنها خیلی زود تصمیم گرفتند بازگردند.

پس ماجرا چه بود؟

آیا مهاجران همانند آنچه چند سال پیش در بلاروس رخ داد، به عنوان «ابزار» مورد استفاده قرار گرفته‌اند؟

اگر چنین باشد، چه کسی پشت این کار بوده است؟

در حال حاضر، تنها کسانی را می‌بینیم که از نتایج این رویداد سود می‌برند.

به نوشته آندریا ریتزی، روزنامه‌نگار روزنامه اسپانیایی ال پائیس، جریان راست‌گرای جهانی از این رویداد «با خوشحالی به وجد آمده است.»

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، که از مخالفت اسپانیا با جنگ او علیه ایران خشمگین است، این رویداد را «فاجعه» و «تهاجم» توصیف کرده است. او نیز، مانند ملونی، در آستانه یک انتخابات قرار دارد.

روسیه نیز از این وضعیت ابراز رضایت کرده است چون از هرگونه هرج‌ومرج و شکاف در اروپا استقبال می‌کند. هر عاملی که بتواند متحدان اوکراین را تضعیف کند، برای مسکو مطلوب است.

در مورد مراکش، مقام‌های این کشور «سازمان‌های جنایی» را مقصر می‌دانند. اما نیروهای مرزبانی مراکش احتمالا تجمع این جمعیت بزرگ را پیش از حرکت مشاهده کرده بودند.

آخرین بار که رویدادی مشابه بین دو کشور رخ داد، هرچند در مقیاسی کوچک‌تر، زمانی بود که اسپانیا و مراکش بر سر صحرای غربی، مستعمره سابق اسپانیا، دچار تنش شده بودند.

در حال حاضر نیز تنش‌های جدیدی میان دو کشور وجود دارد.

با این‌حال، پدرو سانچز با قاطعیت از متهم کردن مراکش خودداری کرده و رباط را «یک متحد خوب» توصیف کرده است.

اما منتقدان او این رویکرد را نوعی مماشات می‌دانند و معتقدند که او باید موضعی سخت‌گیرانه‌تر اتخاذ کند و «قدرت و قاطعیت خود را نشان دهد».

پیامدها

در حال حاضر، اسپانیا مشغول تقویت اقدامات امنیتی برای حفاظت از سبته و جلوگیری از تکرار چنین حوادثی است.

این کشور در حال گسترش حصار مرزی به سمت دریاست؛ به این صورت که ردیف‌های بلندی از شناورهای نارنجی‌رنگ به اسکله متصل می‌شوند و کشتی‌های گزمه نیز این منطقه را زیر نظر خواهند داشت تا از شنا کردن و عبور مهاجران در آینده جلوگیری کنند.

این هفته، وزیران داخله اتحادیه اروپا درباره تقویت مرزهای خارجی اتحادیه گفت‌وگو خواهند کرد؛ در حالیکه احزاب پوپولیست راست‌گرا از این بحران احساس قدرت و اعتماد بیشتری پیدا کرده‌اند.

همچنین مسافرانی که از اسپانیا به ایتالیا سفر می‌کنند، برای چند هفته با بازرسی‌های تصادفی مدارک هویتی از سوی پولیس مواجه خواهند شد.

بنابراین، در مجموع تغییر بسیار بزرگی رخ نداده است، به جز مرگ ده‌ها جوانی که با الهام از تصویری که در شبکه‌های اجتماعی دیده بودند، راه بحر را در پیش گرفتند و اکنون پیکرهای آنان در تابوت‌ها به مراکش بازگردانده می‌شود.