«قیوم خان ملنگ» که ولسوالی یفتل را چند ساعتی تصرف کرد، کیست؟

تصرف چند ساعته ولسوالی یفتل ولایت بدخشان توسط افراد مسلح مخالف حکومت طالبان به سرعت به سرخط خبرها در افغانستان تبدیل شد.

این نخستین بار پس از شکست «جبهه مقاومت ملی» در ولایت پنجشیر است که یک ولسوالی به دست مخالفان مسلح طالبان سقوط می‌کند.

سخنگوی فرماندهی پولیس حکومت طالبان در بدخشان روز جمعه به بی‌بی‌سی تایید کرد که «شب جمعه چون مسئولین درجه اول ولسوالی در رخصتی بودند، تعدادی از افراد غیرمسئول و مغرض به مقر ولسوالی حمله کردند که در ظرف چند ساعت با رسیدن نیروهای امنیتی به منطقه پس رانده شدند.»

اما در پشت این عملیات یک چهره و یک جریان ناشناخته شده وجود داشت. «قیوم خان ملنگ» و «سپاهیان میهن» که هر دو نام برای مردم افغانستان چندان شناخته شده نبود.

«قیوم خان ملنگ» که به گفته منابع محلی فرماندهی این نیرو‌ها را به عهده داشت، کیست؟

منابع محلی به بی‌بی‌سی گفته‌اند که قیوم خان خود در میان افرادی‌که به ساختمان ولسوالی یفتل هجوم آوردند، حضور داشته است.

فصیح الدین فطرت، فرمانده ارتش حکومت طالبان، که بعد از سقوط این ولسوالی به یفتل بدخشان سفر کرده بود، گفت: «نیروهای مختلف فقط به نام اعلام موجودیت می‌کنند و یگان دفعه یگان جا بیرق بالا می‌کنند. جبهه مقاومت،‌ جبهه آزادی و سپاهی میهن، اینها می‌خواهند یک نام و یک صدا بلند کنند و توان مقابله با نیروی امنیتی ما را ندارند.»

او گفت که براساس تحقیق از افراد بازداشت شده، این عملیات را «سپاهیان میهن» انجام داده است و استخباراتی از بیرون ممکن در این کار نقش داشته باشد. آقای فطرت افزود که صد در صد نمی‌تواند این موضوع را تأیید کند.

فرماندهی پولیس بدخشان نیز گفته است که اکنون وضعیت در یفتل کاملا عادی است و هیچ موضوع قابل نگرانی وجود ندارد.

قیوم خان ملنگ کیست؟

عبدالمومن ضیا بدخش، فعال سیاسی که «قیوم خان ملنگ» را از نزدیک می‌شناسد، به بی‌بی‌سی دری گفت که نام اصلی او عبدالقیوم شکارچی و از قریه سوخته کوه بالا ولسوالی یفتل پایان است.

به گفته آقای بدخش نام ملنگ را هم حلقه دوستانش به او داده است.

او گفت که این فرمانده مخالف حکومت طالبان تا صنف ۱۲ درس خوانده و بعد از آن جذب ارتش پیشین افغانستان در دوران جمهوریت شد و آموزش کوتاه مدت نظامی دید.

به گفته او، قیوم خان ملنگ بعدا همراه با قطعات نیروهای ویژه ارتش امریکا، موسوم به «دلتا فورس» در افغانستان علیه نیروهای طالبان جنگید و مسئول یک تیم از این نیروها بود. او همچنین در قالب نیروهای ویژه ارتش افغانستان در آن زمان با طالبان جنگیده بود.

آقای ملنگ، بعد از سقوط جمهوریت به ولایت پنجشیر رفت و در کنار نیروهای «جبهه مقاومت ملی افغانستان» با رهبری احمد مسعود، با نیروهای طالبان می‌جنگید و به گفته آقای بدخش او در سقوط یک هلی‌کوپتر نیروهای طالبان در جوزای سال ۱۴۰۱ نقش داشت.

آقای بدخش می‌گوید که به دلیل «شکر رنجی» که میان او با «جبهه مقاومت ملی افغانستان» پیش آمد، از این نهاد جدا شد و به شهر بزرگ بدخشان بازگشت. مشکلات مالی سبب شد که در بدخشان به کارهای شاقه مصروف شود.

به گفته آقای بدخش او قبل از این عملیات گروه‌کوچک خود را شکل داد و چندین بار پیام‌های تهدید آمیز به مقامات محلی از جمله ولسوال یفتل ارسال کرده بود.

عبدالمومن ضیا بدخش، می‌گوید که این قیوم خان ملنگ کتاب‌خوان است و نام «سپاهیان میهن» را هم با کمک دوستانش انتخاب کرده است.

محمود صیقل، نماینده پیشین افغانستان در ملل متحد، هم او را «افسر اسبق اردوى ملی افغانستان» معرفی کرده است.

«چرا با طالبان می‌جنگم؟»

پیام صوتی منصوب به قیوم خان ملنگ هم در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. بی‌بی‌سی با دو منبع که با این فرمانده از نزدیک کار کرده و او را می‌شناسند، درستی این پیام صوتی را چک کرد. آنان تأیید کردند که این پیام مربوط به عبدالقیوم خان ملنگ است، ولی قبل از این حادثه سقوط یفتل منتشر شده است.

او در این پیام خطاب به فصیح الدین فطرت، رئیس ستاد ارتش حکومت طالبان که او هم از اهالی بدخشان است، در جواب سخنان او که گفته بود «جنگیدن با طالبان برای تو ننگ و عار است»، گفته است: «قاری صاحب جنگیدن مقابل طالب برای من ننگ و عار نیست. ننگ و عار برای من این است که افغانستان زیر خط فقر می‌رود، ننگ و عار این است که مادری بخاطر یک لقمه نان طفل خود را می‌فروشد.»

در ادامه این فایل صوتی آمده است: « ننگ و عار به من این است که خواهرم اشکش از بغل رویش جمع نمی‌شود، به‌خاطر حق مسلمش که از پیشش گرفته شده است. ننگ و عار به من این است که به صدها فاجعه انسانی زیر نام دین و اسلام در این سرزمین انجام می‌شود.»

آخرین وضعیت در ولسوالی یفتل بدخشان

احسان‌الله کامگار، سخنگوی پولیس بدخشان درباره آخرین وضعیت، ولسوالی یفتل ولایت بدخشان می‌گوید که اکنون وضعیت طبیعی و ۹ نفر تاکنون بازداشت شده‌اند که در ریاست استخبارات بدخشان تحت بازداشت هستند.

او به خلیل نوری، خبرنگار بی‌بی‌سی، گفت که افراد بازداشت شده باشنده‌های محل هستند و هدف آنها این بود که امنیت و نظمی را که اکنون حاکم است، زیر سئوال ببرند و امنیت را مختل کنند.

آقای کامگار گفت که نیروهای امنیتی و کشفی اکنون در محل هستند و تلاش می‌کنند که دو نفر باقی مانده را هم بازداشت کنند.

او «سپاهیان میهن» را یک گروه نوظهور خواند و افزود که اولین بار است که مردم این نام را می‌شنوند و شاید جزء گروه‌هایی باشد که به گفته او «یک روز بعد نام و بیرق شان تغییر می‌کند».

این مقام محلی پولیس افزود که تهدیدی در محل باقی نیست و امنیت تامین و یک وجب هم در اختیار گروه مخالف حکومت طالبان قرار ندارد.

احسان‌الله کامگار گفت که افراد بازداشت شده، اکنون در بدخشان زیر تحقیق هستند و در صورت ضرورت شاید به کابل منتقل شوند.

سخنگوی فرماندهی پولیس بدخشان درباره آنچه که باعث وقوع حادثه یفتل شد، گفت: «حتما غفلت وظیفوی صورت گرفته و حتما آنانی‌که در رأس بودند پاسخگو هستند.»