سفر یک‌روز هیئت حکومت طالبان به اروپا؛ موضوع مهاجران افغان و حضور دیپلماتیک از اهداف اصلی بود

منابع به بی‌بی‌سی تأیید کرده‌اند که سفر رسمی یک‌روزه هیئت حکومت طالبان به اروپا پایان یافت و در موارد مشخصی میان دو طرف تبادل نظر شد.

گفته شده این سفر که «به‌دعوت اتحادیه اروپا» صورت گرفته بود، امروز سه‌شنبه ( ۲۳ جون) انجام شد و هیئت حکومت طالبان برای اخذ ویزا چند روز قبل را در ترکیه سپری کردند.

محور اصلی گفت‌وگوها میان دو طرف روی «ازسرگیری خدمات قنسولی گسترده در حوزه اروپا، اعتمادسازی، و فرآیند بازگشت آبرومندانه مهاجران افغان» متمرکز بود.

گفته شده سرپرستی این هیئت را عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت امور خارجه و رئیس اداره چهارم سیاسی (اروپا) وزارت خارجه طالبان به عهده داشت و نمایندگانی از وزارت امور داخله نیز در آن حضور داشتند.

از سوی دیگر منابع به بی‌بی‌سی تأیید کرده‌اند که حکومت آلمان با پذیرفتن شش دیپلمات حکومت طالبان موافقت کرده است که طالبان بعدتر در مورد ترکیب این مأموریت دیپلماتیک تصمیم خواهند گرفت.

حکومت آلمان تاکنون در این مورد ابراز نظری نکرده است.

وزارت خارجه بلجیم روز گذشته خبر داده بود که برای یک هیئت پنج‌نفره از حکومت طالبان ویزا صادر کرده است.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، این نخستین بار است که اتحادیهٔ اروپا از نمایندگان حکومت طالبان دعوت و میزبانی می‌کند.

به نقل از خبرگزاری رویترز، سخنگوی وزارت خارجه بلجیم در بیانیه‌ای گفت: «این ویزاها دارای اعتبار محدود از نظر جغرافیایی و زمانی هستند؛ فقط برای بلجیم... و تنها برای یک روز.»

این سفر در حالی انجام می‌شود که چندین تن از رهبران ارشد طالبان تحت تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار دارند اما معلوم نیست افراد مورد تحریم شامل هیئت طالبان بودند یا خیر.

نمایندگان حکومت طالبان که از چند روز پیش در ترکیه حضور داشته‌اند، در آن‌جا نیز با طرف‌های مختلف، از جمله برخی نهادهای ملل متحد، دیدار کردند.

موضوع اخراج مهاجران افغان از اروپا با هشدار گروه‌های حقوق بشری مواجه بوده است، چراکه معتقدند چنین تعاملاتی می‌تواند افغان‌ها را در معرض خطر قرار داده و ارزش‌های اساسی اتحادیه اروپا را تضعیف کند.

کمیسیون اروپا، به عنوان نهاد اجرایی این اتحادیه، اعلام کرده است که این نشست ماهیتی فنی دارد و به معنای به رسمیت شناختن حکومت طالبان نیست.

به گفته این منبع حکومت طالبان آنها برای پذیرش آن دسته از پناهجویان افغان که آلمان تصمیم به اخراج آنان گرفته است، آماده‌اند.

آلمان پیش از این چندین بار شماری از پناهجویان افغان را که به ارتکاب جرایم محکوم شده و تصمیم اخراج‌شان از این کشور گرفته شده بود، به افغانستان بازگردانده است.

با این‌حال، کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا خواهان بازگرداندن آن دسته از افغان‌ها نیز هستند که درخواست‌های پناهندگی‌شان رد شده است.

از زمان بازگشت به قدرت، طالبان به‌طور پیوسته آزادی‌های فردی و اجتماعی زنان را از جمله حق اشتغال، آزادی رفت‌وآمد، تحصیل دختران بالاتر از صنف ششم را محدود کرده و همچنین قوانینی را به اجرا گذاشته‌اند که آزادی بیان و دیگر آزادی‌های اجتماعی شهروندان را محدود می‌کند.

انتقاد سازمان‌های حقوق بشری

اتحادیه اروپا درحالی از نمایندگان طالبان میزبانی می‌کند که سازمان‌های حقوق بشری از اتحادیه اروپا خواسته‌اند که برنامه گفت‌وگو با نمایندگان طالبان را کنار بگذارد.

فرشته عباسی، پژوهش‌گر افغانستان در دیدبان حقوق بشر، گفت: «هرگونه تعامل با طالبان باید بر حفاظت از حقوق بشر و پاسخ‌گویی متمرکز باشد، نه بازگرداندن افراد به مکانی خطرناک.»

ایو گدی، مدیر دفتر نهادهای اروپایی سازمان عفو بین‌الملل نیز گفت: «صحنه‌های ناامیدکننده فرار مردم، از جمله کارکنان اتحادیه اروپا، از افغانستان هنوز در خاطره‌ها تازه است. غیرقابل تصور است که اتحادیه اروپا اکنون تلاش کند افرادی را به افغانستان، کشوری که در این مدت تنها خطرناک‌تر شده است، اخراج کند.»

ریچارد بنت، گزارش‌گر ویژه ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، نیز در حساب خود در شبکه ایکس نوشته که «برگزاری نشست با طالبان در بروکسل اهانتی به افغان‌ها، به‌ویژه زنان، خواهد بود.»

ملاله یوسف‌زی، فعال حق آموزش دختران و برنده جایزه صلح نوبل، نیز در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا نباید به رژیمی مشروعیت بدهد که مسئول یکی از بدترین بحران‌های حقوق بشری در جهان است. هرگونه تعامل با طالبان باید از حقوق زنان و دختران افغان آغاز شود و با همان نیز پایان یابد.»

در روزهای گذشته پناهجویان افغان نیز در شهرهای مختلف کشورهای اروپایی با برگزاری تجمعاتی با تصمیم این اتحادیه درباره مذاکره با طالبان مخالفت کرده‌اند.

بحران انسانی

صدها هزار افغان از سال ۲۰۲۱ در کشورهای عضو اتحادیه اروپا درخواست پناهندگی داده‌اند. قوانین اتحادیه اروپا در برخی موارد، مانند محکومیت به جرائم جدی یا تهدیدات امنیتی، اجازه اخراج افراد را می‌دهد، اما به با توجه به نبود روابط دیپلماتیک، بازگرداندن افراد به افغانستان محدود بوده است.

اگرچه افغان‌ها جزو ملیت‌هایی هستند که بالاترین نرخ پذیرش پناهندگی در اتحادیه اروپا را دارند، اما با سخت‌گیرانه‌تر شدن سیاست‌های مهاجرتی، میزان پذیرش کلی کاهش یافته است.

افغانستان در حال حاضر با یک بحران عمیق انسانی روبه‌رو است. بر اساس گزارش برنامه جهانی غذا وابسته به ملل متحد، بیش از ۱۷ میلیون نفر، یک‌سوم جمعیت کشور، با ناامنی غذایی مواجه هستند. این کشور هم‌زمان میزبان میلیون‌ها نفری است که در سال‌های اخیر از ایران و پاکستان بازگشته‌اند.