ملل متحد از افزایش احتمالی مواد مخدر مصنوعی پس از کاهش تولید تریاک در افغانستان خبر داد

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم ملل متحد (یو‌ان‌او‌دی‌سی) در گزارشی تازه‌ اعلام کرده است که کاهش تولید تریاک در افغانستان در حال دگرگون کردن عرضه جهانی هیروئین است و احتمال تغییر عرضه به سوی «بدیل‌های مصنوعی خطرناک‌تر» را افزایش می‌دهد.

در گزارش آمده است که افغانستان تا چند سال قبل بزرگترین منبع هیروئین جهان بود اما پس از ممنوعیت تولید مواد مخدر در سال ۲۰۲۲، کشت و تولید تریاک ۹۵ درصد در این کشور کاهش یافته است.

هرچند در این گزارش تاکید شده است که با وجود کاهش بی‌سابقهٔ تولید تریاک در افغانستان، ذخایر موجود تریاک در این کشور تا پایان سال ۲۰۲۶ دوام خواهد کرد.

هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان در اپریل سال ۲۰۲۲، کشت کوکنار را ممنوع اعلام کرد.

در این گزارش گفته شده است که سطح کشت خشخاش در افغانستان نیز از حدود ۲۳۲ هزار هکتار در ۲۰۲۲ به بیش از ۱۰ هزار هکتار در ۲۰۲۵ رسید و تولید تریاک نیز از ۶ هزار و ۲۰۰ تن به حدود ۲۹۶ تن در ۲۰۲۵ سقوط کرده است.

ملل متحد می‌گوید با وجود اینکه ممنوعیت مواد مخدر در این کشور عرضهٔ مواد افیونی را به‌شدت مختل ساخته است، شاخص‌های عرضهٔ متامفتامین (موادمخدر صنعتی) تقریباً تحت تأثیر قرار نگرفته‌اند، زیرا میزان کشفیات در منطقه همچنان رو به افزایش است.

در گزارش آمده است که شمار بیشتر مردان در افغانستان نسبت به گذشته برای درمان مشکلات ناشی از موادمخدر صنعتی، آرام‌بخش‌ها و مسکن‌ها مراجعه می‌کنند، نه برای مواد مخدر سنتی که پیشتر در این کشور غالب بودند.

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم ملل متحد، می‌گوید که بر اساس گزارش‌های اولیه، بخشی از کشت خشخاش به کشورهای اطراف افغانستان منتقل شده است.

به گفته این نهاد، براساس گزارش‌هایی که دریافت کرده، نابودی مزارع خشخاش در پاکستان و هند در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ دو برابر بوده است.

تلاش برای جایگزین کردن مواد مخدر مصنوعی به‌جای هیروئین

گزارش تازه دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم ملل متحد می‌گوید که کاهش تولید در افغانستان باعث کاهش عرضه هیروئین در بازارهای جهانی شده و برخی کشورها از هم‌اکنون نشانه‌هایی از کمبود هیروئین افغانستان را تجربه می‌کنند.

این نهاد می‌گوید در حال حاضر، میانمار بزرگ‌ترین تولیدکننده تریاک غیرقانونی در جهان است، به‌گونه‌ای که تولید آن از حدود ۴۲۰ تُن در سال ۲۰۲۱ به بیش از ۱٬۰۰۰ تُن در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.

با این حال تاکید شده است که هیچ کشوری نتوانسته جای خالی افغانستان را در زمینه تولید موادمخدر پر کند.

امری که سبب شده این نهاد نسبت به گسترش موادمخدر صنعتی هشدار دهد.

در گزارش آمده است که تولیدکنندگان مواد مخدر همچنان در حال اختراع مواد مصنوعی جدید هستند تا مقررات را دور بزنند و شناسایی نشوند.

این نهاد وابسته به ملل متحد می‌گوید: «به‌طور مثال، تعداد مواد روان‌گردان جدید (NPS) که در بازارها گزارش شده‌اند به ۷۵۵ نوع در سال ۲۰۲۴ رسید که ۱۱۸ مورد از آن‌ها برای نخستین بار گزارش شده‌اند.»

در بخشی از گزارش گفته شده است که افزایش دسترسی به مواد افیونی مصنوعی جدید مانند فنتانیل، نیتازین‌ها و اورفین‌ها نشان می‌دهد که قاچاقچیان به دنبال جایگزین‌هایی برای هیروئین هستند: «این تغییر از مواد گیاهی به مواد مصنوعی می‌تواند باعث تحول دائمی در بازار جهانی مواد افیونی شود و پیامدهای گسترده‌ای در نحوه مصرف و آسیب‌های ناشی از آن داشته باشد.»

مونیکا جوما، رئیس اجرایی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم ملل متحد، می‌گوید: «ما شاهد افزایش بی‌سابقه‌ای در انواع جدید مواد مخدر در بازار بوده‌ایم و نگران‌کننده‌تر اینکه برخی از آن‌ها قوی‌تر یا خطرناک‌تر از گذشته‌اند.»

او در مورد تأثیرات انواع جدید مواد مخدر گفت: «ما همین حالا نیز تأثیر آن را متحمل می‌شویم: میلیون‌ها مرگ زودرس و سال‌های زندگی‌ سالم که از دست رفته‌اند... ضرورت تمرکز بر توقف گروه‌های جرایم سازمان‌یافته هرگز تا این حد نبوده است. ما باید تلاش‌های بازدارندگی را افزایش دهیم، تبادل اطلاعات را بیشتر کنیم و عملیات مشترک را هماهنگ سازیم، در حالی که سرمایه‌گذاری در پیشگیری و درمان را نیز افزایش می‌دهیم.»

ملل متحد می‌گوید قاچاقچیان مواد مخدر با بهره‌برداری از فناوری‌ و بی‌ثباتی جهانی، در حال معرفی مواد جدید، آزمایش مسیرها و روش‌های مختلف قاچاق، و ورود شدید به بازارهای جدید هستند.

استفاده از مواد مخدر در جهان افزایش یافته است

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم ملل متحد همچنین در این گزارش از افزایش جهانی استفاده از مواد مخدر خبر داده است.

این گزارش برآورد کرده است که در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۳۱ میلیون نفر، معادل ۶/۲ درصد جمعیت جهانی در سنین ۱۵ تا ۶۴ سال، مواد مخدر مصرف کرده‌اند.

رقمی که بر اساس این گزارش در سال ۲۰۱۴ برابر با ۵/۲ درصد بوده است.

ملل متحد می‌گوید که در سال ۲۰۲۴، کانابیس (ماری‌جوانا) همچنان پرمصرف‌ترین ماده است که در حال حاضر ۲۵۶ میلیون نفر آن را مصرف می‌کنند.

پس از آن بر اساس این گزارش مواد افیونی با ۶۳ میلیون مصرف‌کننده، آمفتامین‌ها با ۳۲ میلیون، کوکائیین با ۲۵ میلیون مصرف‌کننده قرار دارند.