«نیما تکیدو» کیست و «جنجال ایران‌مال» چه تاثیری بر آینده یوتیوب فارسی خواهد گذاشت؟

اخیرا، یک رویداد (ایونت) یک یوتیوبر به نام نیما رضایی ملقب به نیما تکیدو در مجموعه ایران‌مال تهران، جنجالی و سرخط خبرها شد.

پس از آن، ویدیوهای کانال یوتیوب و حساب اینستاگرام نیما تکیدو از حساب‌ها پاک شد و تصویر آشنای «مسدود شدن» حساب توسط پلیس فتا در آن منتشر شد.

نیما تکیدو یوتیوبری است که سالهاست در یوتیوب و شبکه‌های اجتماعی دیگر تولید محتوا می‌کند و در یوتیوب و اینستاگرام هر یک بیش از یک میلیون دنبال کننده دارد. او هم به تنهایی و هم با همکاری با یوتیوبرها و استریمرهای دیگر، ویدیوها و کانال‌های یوتیوب مختلفی دارد که هر یک صدها هزار بازدید کننده دارد.

استریمرها کاربران پرمخاطبی هستند که در پخش زنده یوتیوب و توییچ،‌ با حضور مخاطبانشان بازی‌های کامپیوتری می‌کنند و درباره موضوعات مختلف صحبت می‌کنند. برخی از آن‌ها از راه هدیه‌های دیجیتالی مخاطبانشان درآمد کسب می‌کنند.

نگاهی به برخی ویدیوهای نیما تکیدو نشان می‌دهد او با زبان طنز و شوخی‌، برای مخاطبانی که در کامنت‌ها می‌گویند غالبا نوجوان هستند ویدیوهایی با فورمت‌‌ و موضوعات متنوع تولید محتوا می‌کند و برای بسیاری از پروژه‌ها با تدوینگر و فیلم‌بردار حرفه‌ای کار می‌کند. در ویدیوهای او گاه اطلاعات عمومی آموزنده هم به چشم می‌خورد. بسیاری به زبان به کار رفته در برخی از ویدیوها و گرافیک‌های او انتقاد می‌کنند و آن‌ را «پیش‌پا افتاده» و یا «جنسی و سخیف» می‌دانند.

محتوای ویدیوهای او عمدتاً شامل امتحان کردن خوراکی‌های مختلف مقابل دوربین، پاسخ دادن به پرسش‌های «جنجالی» مخاطبانش و ضبط واکنش خود به ویدیوهای کوتاهی است که آن‌ها را «سمی» توصیف می‌کند.

او در برخی از ویدیوها موضوعات و تیترهایی انتخاب می‌کند که بیشتر کلیک بخورد. مثلا چالش دستشویی و حمام رفتن در کمپینگ، کاشتن ناخن، تست درد پریود و تجربه بارداری...

این گونه موضوعات به دلیل پرمخاطب بودن، در میان محتوای بسیاری از یوتیوبرهای ایرانی و خارجی دیده می‌شود. از سوی دیگر این‌گونه ادبیات و شوخی‌ها در برخی از تئاترها و محتوای تولید شده در شبکه خانگی و سینما در ایران نیز دیده می‌شود که منتقدان بسیاری دارد.

در میان ویدیوهای او چند ویدیو کوتاه هم درباره جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دیده می‌شود که برخی از کاربران آن‌ها را در راستای تبلیغات حکومت می‌دانند.

ماجرای ایران‌مال چه بود؟

ماجرا از آن‌ جا آغاز شد که نیما تکیدو و یوتیوبر دیگری به نام امیر گودرزی، با هماهنگی مدیران مجموعه ایران‌مال و حمایت مالی چند شرکت شناخته‌ شده، رویدادی با بلیت‌های محدود ولی رایگان در این محل برگزار کردند که در آن مخاطبان این یوتیوبرها می‌توانستند از نزدیک با آن‌ها دیدار کنند و عکس بگیرند. به گفته نیما، تعداد شرکت‌کنندگان چند برابر بیشتر از پیش‌بینی‌ها بود و همین موضوع باعث شد کنترل جمعیت از دست برگزارکنندگان و تیم‌های حراست خارج شود.

این رویداد در ابتدا قرار بود همزمان با فینال جام جهانی برگزار شود، اما آن زمان به دلیل نگرانی‌ از حضور گسترده مردم به تعویق افتاد تا تمهیدات لازم برای پذیرایی و مدیریت جمعیتی چند هزار نفره فراهم شود. با این حال در همان زمان نیز ویدیوهایی منتشر شد که نشان می‌داد تعدادی از مخاطبان او با وجود لغو برنامه، به آن محل آمده بودند.

به گفته افراد حاضر در این برنامه، افرادی که بلیت نداشتند هم به این مکان آمدند و آن‌هایی که بلیت داشتند،‌ پس از پایان سئانس برنامه‌شان آن‌جا را ترک نکردند.

به نظر می‌رسد در نتیجه این شرایط، جمعیت از کنترل خارج شده و درگیری‌هایی میان برخی از حاضران رخ داده است. در یکی از ویدیوها دیده می‌شود که نیما به یکی از مسئولان که به نظر می‌رسد روی یکی از حاضران «دست بلند کرده است» شدیدا اعتراض می‌کند.

بر اساس روایت نیما تکیدو، مسئولان ایران‌مال از او می‌خواهند برای کمک به کنترل جمعیت، سالن محل برگزاری برنامه را ترک کند و در محوطه بیرونی با طرفدارانش دیدار کند. اتفاقی که منجر به از حال رفتن نیما براثر فشار جمعیت و همچنین آسیب جدی به پاهایش شد. زانوهای او پیشتر، تحت عمل جراحی قرار گرفته بود.

در نهایت، نیما تکیدو به دلیل آسیب‌دیدگی پا به بیمارستان منتقل شد.

پس از انتشار تصاویر هجوم هزاران نوجوان برای این رویداد، بسیاری تحلیل‌ها و نظراتشان از این اتفاق را در شبکه‌های اجتماعی مختلف منتشر کردند. بسیاری گفتند نام چنین یوتیوبری را نشنیده‌اند و با این حال به این جوانان و نوجوانان انتقاد کردند که چرا برای یک یوتیوبر اینقدر هیجان‌زده شدند.

گروهی دیگر با دیدن برخی ویدیوها و تیترهایی که حاوی محتوای جنسی بود به تولید چنین محتوایی برای کودکان و نوجوانان از سوی یک فرد بزرگسال اعتراض کردند.

برخی از یوتیوبرهای منتقد نیز گفته‌اند که هدف نیما تکیدو برای برگزاری این رویداد کسب درآمد بیشتر از طریق نمایش دادن گستردگی مخاطبان و میزان نفوذ خود در میان آن‌ها بوده تا بتواند پول بیشتری از اسپانسرها بگیرد. آن‌ها او را متهم کردند که امنیت مخاطبانش را به خطر انداخته است.

در مقابل یوتیوبرهای بسیاری از او حمایت کردند و این انتقادها را غیرمنصفانه دانستند.

هم‌زمان با بالا گرفتن واکنش‌ها، نیما تکیدو ویدیویی منتشر کرد و به انتقادها پاسخ داد. او در این ویدیو گفت که برای برگزاری این برنامه، هماهنگی‌ها و برنامه‌ریزی‌های متعددی با مجموعه ایران‌مال انجام شده بود و تیم او برای حضور جمعیتی بیشتر از تعداد بلیت‌های فروخته‌شده نیز آمادگی داشت. با این حال، به گفته او، شمار افرادی که بدون بلیت در محل حاضر شدند، به مراتب فراتر از پیش‌بینی‌ها بوده است.

نیما تکیدو همچنین بر لزوم رعایت قوانین و مقررات تأکید کرد و از انتقادهایی که متوجه طرفدارانش شده بود، انتقاد کرد. او گفت با وجود آسیب‌هایی که در جریان این رویداد متحمل شده، از طرفدارانش دلخور نیست و مسئولیت اتفاقات رخ‌داده را متوجه آن‌ها نمی‌داند.

سبک ویدیوهای نیما تکیدو نشان می‌دهد، مرکز توجه او در ویدیوهایش مخاطبانش هستند و در این ویدیو نیز دائم به آن‌ها یادآوری کرد که چقدر دوستشان دارد.

در نهایت حساب‌های یوتیوب و اینستاگرام نیما به تعلیق درآمد اما ویدیوی توضیح نیما در حساب یوتیوب حذف نشده است.

نگرانی‌ها از وضعیت سلامت نیما تکیدو و آینده یوتیوب فارسی

حالا در روزهای گذشته بحث اصلی بسیاری از یوتیوبرها و مخاطبان آن‌ها وضعیت نامعلوم نیماست. برخی علت برخورد قضایی با او را مسائل شرعی و برگزاری یک رویداد مختلط دانستند و از بازداشت و احتمال ممنوع شدن فعالیتش ابراز نگرانی کردند.

برخی از یوتیوبرها از تجربه خود از بازجویی و آزادی پس از تعهد گفته‌اند و ابراز امیدواری کردند که نیما هم بتواند به فعالیتش ادامه دهد.

پیش‌تر برای یوتیوبری معروف به «وینی» که برنامه‌های جنجالی «بلایند دیت» را تولید می‌کرد چنین اتفاقی افتاد. در برنامه «بلایند دیت» یک دختر و یک پسر بدون دیدن یکدیگر باید به سوالات مجری برنامه پاسخ می‌دادند و در پایان یکدیگر را برای قرار عاشقانه انتخاب و یا رد می‌کردند.

حساب اینستاگرام و یوتیوب «وینی‌» بعد از برگزار کردن یک رویداد با حضور شرکت‌کنندگان این برنامه برای همیشه مسدود شد و این یوتیوبر محبوب دیگر به شبکه‌های اجتماعی بازنگشت.

اما برخی از ناظران معتقدند حکومت ایران همیشه نسبت به پتانسیل تاثیر سلبریتی‌ها و شبکه‌های اجتماعی بر مردم و به خیابان‌ آوردن آن‌ها نگران است.

خبرگزاری مهر روز جمعه در مقاله‌ای اتفاق ایران‌مال را «فاجعه» و «بحران امنیتی اجتماعی» خواند و آن را زنگ خطر «نفوذ بی‌حد سلبریتی‌های مجازی» دانست.

وب‌سایت ایرنا نیز در مطلبی با عنوان «ما این خبر را خوردیم» به موضوع «بی‌خبری از نسل جدید» پرداخت و نسبت به «تغییر مرجعیت این نسل و گسست آن‌ها از خانواده و جامعه» هشدار داد.

در مقابل این نظرها، زومیت، وب‌سایت تخصصی تکنولوژی، در یادداشتی از «تاسف برانگیز» خواندن ازدحام نوجوانان انتقاد کرد و با مقایسه رویدادهای مشابه در کشورهای دیگر، اتفاق ایران‌مال را یک «رویداد اجتماعی» دانست و واکنش‌های منفی رسانه‌ها را نتیجه درک نکردن متقابل بزرگسالان دانست.

یوتیوبرهای ایرانی با درآمد دلاری ولی متزلزل

یوتیوب در ایران فیلتر است و با توجه به بحران اقتصادی، تورم و بیکاری نسل جوان، امکان درآمد دلاری از یوتیوب باعث شده از وب‌سایت‌های «بومی و مجاز» نظیر آپارات استقبال نشود.

کاربران ایرانی یوتیوب از راه‌های مختلف از آن پول در می‌آورند. بخشی از درآمد، شامل سهم یوتیوبر از تبلیغاتی است که به مخاطبان آنها نشان داده می‌شود.

تخمین زده می‌شود یوتیوبرهای موفق در ایران ماهانه بین صدها تا هزاران دلار از سهم تبلیغات در یوتیوب و اسپانسرهای داخلی درآمد دارند. به دلیل ممنوعیت نقل و انتقال پول، یوتیوبرها با استفاده از شرکت‌های واسطه این درآمد را کسب می‌کنند. درآمدی که با پیشرفت تکنولوژی و قابلیت تشخیص کاربران داخل ایران توسط یوتیوب و حذف تبلیغات برای آن‌ویدیوها رو به کاهش است.

برخی دیگر از یوتیوبرها و برنامه‌های اینترنتی اما هزینه و سود خود از تولید برنامه‌ها را از راه تبلیغات شرکت‌های ایرانی دریافت می‌کنند.

در سال‌های اخیر تهیه کنندگان خارج از ایران نیز با تولید ریالیتی‌شو‌های پرخرج و پرمخاطب مانند عشق ابدی، زن روز و ویلا ایکس‌او و... وارد رقابت در یوتیوب فارسی شدند. حکومت ایران تولید این برنامه‌ها را محکوم کرد و برای بسیاری از شرکت‌کنندگان آن پرونده‌های قضایی تشکیل دادند.

در همین حال رویدادهای سیاسی در ایران نیز بر بازار یوتیوب سایه افکنده است.

در جریان اعتراضات دی‌ماه و جنگ ۴۰ روزه، ماه‌ها اینترنت قطع بود و بسیاری از افرادی که از راه اینترنت کسب درآمد می‌کردند بیکار شدند. برخی از اینفلوئنسرها و یوتویبرها گفتند برای پرداخت اجاره خانه و غذا مجبور شده‌اند وسائلشان را بفروشند و یا حتی در خیابان دستفروشی کنند.

پس از اعتراضات دی‌ماه و جنگ، فضای شبکه‌های اجتماعی بیش از پیش تحت کنترل حکومت قرار گرفت و با بسیاری از کاربران عادی شبکه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها بخاطر همراهی با اعتراضات و استقبال از جنگ برخورد شد.

در چنین فضایی بسیاری نگران هستند که فشار حکومت بر یوتیوبرها بیش از پیش بالا بگیرد و درآمد آن‌ها از اینترنت را کاهش دهد.