مدیرکل آژانس: تفاهم ایران و آمریکا زمینه دسترسی آژانس به مراکز اتمی ایران را فراهم می‌کند

در حالی که موضوع بازرسی از مراکز اتمی ایران و ارتباط آن با تفاهم اخیر بین ایران و آمریکا در اظهارات مقام‌های دو کشور تفاوت دارد، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، گفته است که این توافق موقت، زمینه دسترسی بازرسان آژانس به مراکز اتمی به ایران را فراهم می‌کند.

آقای گروسی در یک نشست خبری‌ در جریان سفر رسمی به ژاپن گفت: «توافقی شده و برای اجرای آن توافق، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باید [به مراکز اتمی ایران] دسترسی داشته باشد و بازرسی انجام دهد. امیدواریم به‌زودی آنجا حضور داشته باشیم.»

ایران هنوز واکنشی به این حرف‌ها نشان نداده اما پیشتر اظهارات مقام‌های ارشد آمریکا را در این باره رد کرده بود.

سه روز پیش دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گفته بود که «ایران به طور کامل و بدون قید و شرط با انجام بازرسی‌های هسته‌ای در بالاترین سطح و برای مدت بسیار طولانی در آینده (تا ابد!!!) موافقت کرده است» و افزوده بود که «اگر ایران با این موضوع موافقت نمی‌کرد، هیچ مذاکره دیگری در کار نبود.»

آقای ترامپ گفته بود این نوع از بازرسی‌ها «این امر 'صداقت هسته‌ای' را تضمین خواهد کرد.»

پیش از او اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته بود که ایران برنامه‌ای برای دسترسی دادن به آژانس برای بازدید از تاسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در جنگ ندارد. اظهاراتی که به نظر می‌رسد واکنشی به گفته‌های دیروز جی دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا باشد که گفته بود ایران با بازگشت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موافقت کرده است.

همزمان با مذاکرات اخیر ایران و آمریکا که با حضور میانجی‌گرانه پاکستان و قطر در سوئیس انجام شد، اعلام شده بود مدیرکل آژانس هم در سوئیس حاضر بوده است.

پس از پایان مذاکرات، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه ایران که عضو گروه مذاکره‌کننده است گفت «با وجود درخواست رافائل گروسی، هیچ نشستی با وی، برگزار نشد» و «هیچ برنامه‌ای نیز برای دسترسی به تاسیسات مورد حمله واقع شده و مواد هسته‌ای وجود ندارد.»

در حالی که موضوع بازرسی از مراکز اتمی ایران پیش از توافق نهایی با آمریکا مورد اختلاف لفظی مقام های دو کشور است، آقای گروسی در اظهارات امروزش گفته است که برای اطمینان از اینکه ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند، به یک نظام راستی‌آزمایی «بسیار قوی» نیاز است.

آقای گروسی در جمع خبرنگاران در ژاپن گفت: «فکر می‌کنم هدف این تفاهم اخیر [بین آمریکا و ایران] این است که اطمینان حاصل شود ایران به طرف توسعه سلاح هسته‌ای نخواهد رفت. دولت ایران هم به‌صراحت اعلام کرده که چنین قصدی ندارد.»

درخواست گروسی برای برقراری نظام راستی‌آزمایی «بسیار قوی» در ایران

مدیرکل آژانس گفته است «البته صرف اعلام نیت کافی نیست. ما باید هرچه زودتر و از راهی که از نظر عملی امکان‌پذیر است، یک نظام راستی‌آزمایی بسیار قوی برقرار کنیم.»

موضوع بازرسی از تأسیسات هسته‌ای ایران که در جریان جنگ هدف حمله نظامی قرار گرفتند، از موارد اختلاف ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و قدرت‌های غربی در یک سال اخیر است.

شورای حکام آژانس به تازگی در قطعنامه تازه‌ای از ایران خواست که فورا با بازرسان همکاری کند و مدیرکل آژانس هم به طور پیوسته خواستار تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی شده ایران است. آژانس آخرین باری که این مواد را مورد بازرسی قرار داد پیش از جنگ ۱۲ روزه سال گذشته بود.

مجلس ایران یک روز پس از آتش‌بس با اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه «قانون الزام دولت ایران به تعلیق همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» را به تصویب رساند که بر اساس آن، دولت ایران برای همکاری با این آژانس باید از شورای عالی امنیت ملی مجوز بگیرد.

در جریان حملات اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران و سپس پیوستن آمریکا به آن جنگ و بمباران مراکز اصلی هسته‌ای ایران در اصفهان، نطنز و فردو در نزدیکی قم، ایران جلوی ورود مجدد بازرسان آژانس به این مراکز را گرفت اما به آنها اجازه داد که از مراکزی که هدف حمله قرار نگرفتند، همچون نیروگاه هسته‌ای بوشهر و راکتور تحقیقاتی تهران بازرسی شود.

ایران می گوید مقرراتی برای بازرسی از مراکز هسته‌ای که به آنها حمله نظامی شده وجود ندارد اما آژانس می گوید این مراکز تفاوتی در بازرسی‌ها ندارد و ایران باید اجازه دهد بازرسان از آنها بازدید کنند.

در فاصله چند هفته پس از آتش‌بس در جنگ ۱۲ با میانجی‌گری مصر توافقی بر سر شیوه بازرسی از برنامه هسته‌ای ایران با آژانس به دست آمد، اما پس از آنکه قدرت‌های غربی پرونده هسته‌ای ایران را یک‌بار دیگر در شورای امنیت باز کردند و تحریم‌های سازمان ملل را دوباره و پس از یک دهه به اجرا گذاشتند، ایران اجرای توافق با آژانس را متوقف کرد.

منتقدان داخلی تفاهم اخیر با آمریکا می‌گویند که این قانون همچنان پابرجاست و دولت ایران هم می‌گوید توافقی با ایالات متحده در زمینه بازرسی‌ها نکرده است.

مذاکرات ایران و آمریکا برای رسیدن به توافق نهایی با میانجی‌گری پاکستان و قطر در حال انجام است.

دو طرف در تفاهم موقتی که به دست آمد متعهد شدند طی دو ماه به توافق نهایی برسند.