چندش‌آور یا معقول؛ آیا با کفش وارد خانه شدن غیر‌بهداشتی است؟

وقتی پجا تریفونوویچ نخستین بار به خانه زنی رفت که بعدها همسرش شد، حسابی شگفت زده شد. وقتی از در وارد خانه شدند، سوفیا به او گفت لازم نیست کفش‌هایش را دربیاورد.

او به یاد می‌آورد: «شما با همان کفش‌هایی که بیرون می‌پوشید در جایی راه می‌روید که می‌خوابید... همان موقع بود که با خودم گفتم: چه چندش‌آور.»»

سوفیا هم که اصالت آمریکایی دارد به همان اندازه شگفت‌زده شد از اینکه پجا که از صربستان آمده پیش از ورود به خانه کفش‌هایش را در‌می‌آورد.

او می‌گوید: «می‌خواهی خانه‌ات بوی پا بگیرد؟ من کتانی‌هایم را در نمی‌آورم! این دقیقا حسی بود که داشتم».

اختلاف‌نظر این زوج بازتابی از بحث و گفتگویی گسترده‌تر و جهانی است، موضوعی که پس از مطرح کردن آنلاین اختلاف نظرشان متوجه آن شدند.

ویدئویی در تیک‌تاک که در آپارتمان‌شان پجا دمپایی‌های خانه پوشیده و سوفیا کفش کتانی بیرون از خانه با صد‌ها اظهار‌نظر مخاطبان درباره اینکه کدام بهداشتی‌تر است همراه شد.

حق با کدام‌ یک است؟ آیا پوشیدن کفش بیرون در خانه برای بهداشت ما ضرر دارد؟

بی‌بی‌سی برای یافتن پاسخ راهی آزمایشگاه میکروبیولوژی شد.

دو دستگی جهانی

اینکه کفش‌هایتان را هنگام ورود به خانه دربیاورید یا نه، احتمالاً تا حد زیادی به محیط و فرهنگی بستگی دارد که در آن بزرگ شده‌اید.

در بیشتر کشور‌های خاورمیانه، آسیا و کشور‌های منطقه بالکان، در نیاوردن کفش‌های بیرون هنگام ورود بی‌ادبی به‌شمار می‌آید، در‌حالی‌که در بخش‌هایی از اروپا و آمریکا درخواست از مهمان برای درآوردن کفش هنگام ورود به خانه غیر‌مودبانه به‌شمار می‌آید.

ژاپن در جهان سخت‌گیرانه‌ترین قوانین را در مورد کفش‌ها دارد. در بیشتر خانه‌ها فضایی در ورودی خانه وجود دارد که گنکان (فضایی در ورودی خانه برای در‌آوردن کفش) نام دارد که از آنجا به بعد محدوده‌ای است که باید بدون کفش وارد شد.

دکتر فابیو گیگی، استاد مردم‌شناسی دانشگاه مطالعات شرق و آفریقا در لندن می‌گوید: «اگر گردشگری در ژاپن فراموش کند کفش‌های خود را در بیاورد فورا با واکنش شدیدی روبه‌رو می‌شود. مردم نسبت به فرد واکنش ناگهانی نشان می‌دهند و می‌گویند صبر کن اول کفش‌هایت را دربیاور!».

او می‌گوید این واکنش هم انگیزه‌های بهداشتی و هم فلسفی دارد.

«به طور نمادین بیرون از خانه نمادی از آلودگی و مخاطرات است همراه با همه آنچه آلوده و کثیف است. داخل خانه جایی است که می‌خواهیم پاکیزه و سالم بماند. پاکیزگی وضعیتی است که افراد می‌خواهند به آن دست یابند و بسیاری از آداب دینی و مذهبی هم بر مبنای این باور شکل گرفته‌اند»

چه باکتری‌هایی در کفش‌ها وجود دارد؟

ما یک جفت کفش کتانی را که در شهر برایتون بریتانیا در طول یک آخر هفته پوشیده شده را به آزمایشگاه میکروبیولوژی بردیم تا ببینیم چه میکروب‌هایی در آن وجود دارد.

در دانشگاه برایتون دکتر سارا پیت، میکروبیولوژیست، از رو و زیر کفش نمونه‌برداری کرد و سپس نمونه‌ها را در ظرف‌های آزمایشگاهی به مدت یک شب در محیط کشت قرار داد.

روز بعد مشاهده نمونه‌ها در زیر میکروسکوپ مجموعه همه باکتری‌ها را آشکار کرد.

سارا پیت می‌گوید که در میان این باکتری‌ها استافیلوکوک اورئوس (طلایی) مشاهده شده است، نوعی باکتری که عامل عفونت‌های استافیلوکوکی است که حتی برای افراد سالم هم می‌تواند آزاردهنده و مشکل‌آفرین باشد.

او می‌گوید: «اگر بدن خود را بخارانید و باکتری استافیلوکوک وارد آن ناحیه شود ممکن است در اثر آن، جوش بزرگ چرکی ایجاد شود».

او در ادامه می‌گوید این باکتری در میان افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند باعث بروز ذات‌الریه و عفونت‌های خونی می‌شود.

کفش‌ها همچنین ناقل یکی دیگر از بستگان این باکتری به نام استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس یا اپیدرمی است که به طور طبیعی روی پوست انسان زندگی می‌کند. این باکتری در افراد دچار نقص ایمنی عوارض شدیدی ایجاد می‌کند و به طور معمول به بیماران در دوران بستری بودن در بیمارستان منتقل می‌شود.

پژوهش‌ها و تحقیقات دیگر نشان داده است که کفش‌ها می‌توانند آلوده به میکروب‌های دیگری مانند باکتری‌های مدفوع از جمله ای‌کولای باشند.

دکتر پیت که رئیس موسسه علوم بیومدیکال (زیست‌پزشکی) هم هست، می‌گوید: «در سراسر جهان ممکن است باکتری‌های گوناگونی وجود داشته باشد، همچنین انواع قارچ‌ها و انگل‌ها هم وجود دارند».

آیا باکتری‌های بیرون از خانه در خانه دوام می‌آورند؟

پژوهش‌ها نشان می‌دهد کفش‌ها می‌توانند به سرعت باکتری‌های محیط‌های بیرون را به داخل خانه منتقل کنند.

دکتر پیت می‌گوید: «شواهد روشنی وجود دارد که این ارگانیسم‌ها می‌توانند در محیط خانه زنده بمانند و عفونت و بیماری را به افراد دیگر خانواده منتقل کنند».

او می‌گوید میکروب‌ها می‌توانند تا چند روز زنده بمانند و روی فرش نرم و زیبای خانه حتی ممکن است بیشتر هم باقی بمانند».

علاوه بر این، راه رفتن دوباره روی یک سطح آلوده می‌تواند برخی از باکتری‌ها را دوباره فعال کند و آنها را بار دیگر برای انسان‌ها عفونی و بیماری‌زا سازد.

سارا پیت توضیح می‌دهد: «اگر مثلاً همراه یک نوزاد روی فرش چهار دست و پا حرکت کنید، وقتی روی فرش فشار وارد می‌شود، آن آلودگی یا عامل عفونی دوباره فعال می‌شود.»

این امر کمتر برای افراد سالم و بیشتر برای افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند مانند نوزادان و سالمندان خطرناک است.

هرچند سارا پیت قبول دارد که قرار گرفتن در معرض این ارگانیسم‌ها باعث تقویت سیستم ایمنی می‌شود اما معتقد است ما در زندگی روزانه با انواع گوناگونی از باکتری‌ها در تماس هستیم.

کفش‌ها را در بیاوریم یا در نیاوریم؟

به نظر سارا پیت پاسخ این پرسش در ظرف نمونه آزمایشگاه نهفته است.

او می‌گوید: «پوشیدن کفش داخل خانه چندش‌آور است، اما در عین حال واقعاً برای سلامتی هم خطر دارد.»

«هر جای دنیا باشید بهتر است هر وقت وارد خانه می‌شوید کفش‌های خود را در آورید».

او توضیح می‌دهد که اگر می‌خواهید با کفش وارد خانه شوید بهتر است از پادری استفاده کنید و در خانه فرش نیندازید تا میزان باکتری‌های درون خانه کاهش پیدا کند. بهترین روش هم این است که حداقل هفته‌ای یک بار به طور کامل خانه را تمیز کنید، به این ترتیب باکتری‌ها و گرد‌و‌خاک از محیط خانه شما دور می‌ماند.

سوفیا و پجا که اکنون با هم ازدواج کرده‌اند در این زمینه به توافق رسیدند.

سوفیا می‌گوید: «من دلم می‌خواهد و ترجیح می‌دهم همیشه کفش ورزشی پایم باشد اما می‌دانم هر وقت به صربستان برویم باید دمپایی خانه بپوشم».

این زوج وقتی در خانه خود در آمریکا هستند سوفیا کفش‌های ورزشی می‌پوشد که فقط مخصوص خانه است. او توضیح می‌دهد: «من می‌خواهم کفش پایم باشد و احساس سنگینی آن را دوست دارم چون اینطور بزرگ شده‌ام».

پجا هم برخی عادت‌های سوفیا را یاد گرفته است. او می‌گوید: «گاهی من هم چون خیلی عجله دارم با کفش وارد خانه می‌شوم».

سوفیا می‌گوید: «قرار نیست من کاملا صربستانی یا پجا کاملا آمریکایی شود. ما هر کدام هویت و شخصیت خود را داریم فقط تلاش می‌کنیم با هم سازگار شویم».