چرا کشورهای اروپایی طلای خود را از آمریکا خارج می‌کنند؟

زمانی که بانک مرکزی هلند تایید کرد چندین تن از ذخایر طلای این کشور را از آمریکای شمالی خارج کرده است، گفت این انتقال هلند را برای رویارویی با «بحران‌های شدید» آماده‌تر می‌کند.

از مجموع حدود ۳۱۳ تن طلای هلند که در آمریکا و کانادا نگهداری می‌شد، ۸۶ تن با توجه به «افزایش ناآرامی‌های ژئوپولیتیکی» به لندن منتقل شده است تا این فلز گران‌بها در صورت بروز بحران «به‌سرعت در دسترس و قابل استفاده» باشد.

طبیعتا این تصمیم پرسش‌هایی را به دنبال داشت. چرا هلندی‌ها چنین کاری می‌کنند؟ آیا آن‌ها در انتظار وقوع شوک اقتصادی بزرگی در آینده نزدیک‌اند؟

ظاهرا چنین نیست، اما روشن است که این اقدام واکنشی به وضعیت بی‌ثبات و نامطمئن جهان است؛ در جهانی که جنگ‌های تجاری و نظامی، کشورها را واداشته اقدامات احتیاطی انجام دهند و طلای خود را در فاصله‌ای نزدیک‌تر به خاکشان نگهداری کنند.

فرانسه نیز اوایل امسال اعلام کرد ذخایر طلای خود را از آمریکا به داخل کشور منتقل کرده است. بانک مرکزی آلمان هم طی چند سال منتهی به ۲۰۱۶، بیش از ۲۱۶ تن طلا را از محل‌های نگهداری خارج از کشور منتقل کرد که شامل ۱۱۱ تن از نیویورک و ۱۰۵ تن از پاریس بود.

این راهبرد پیش‌تر نیز در دوره‌های بی‌ثباتی جهانی به کار گرفته شده است.

لینا توماس و دان استرویون، تحلیلگران پژوهشی گلدمن ساکس، می‌گویند: «برخی بانک‌های مرکزی اروپا در دوران جنگ سرد بخشی از ذخایر طلای خود را به نیویورک منتقل کردند.»

جوزف کاواتونی، تحلیلگر ارشد بازار در شورای جهانی طلا، به بی‌بی‌سی گفت هرچند جنگ‌ها و تنش‌های تجاری «در برخی از این تصمیم‌ها نقش داشته‌اند»، اما «در صدر فهرست عوامل تعیین‌کننده قرار ندارند».

تورم، نرخ بهره و نگهداری طلا در مکانی که بتوان آن را به‌سرعت معامله کرد نیز در این تصمیم‌ها موثرند.

جوزف کاواتونی گفت: «احساس نمی‌کنم فاجعه‌ای قریب‌الوقوع در راه باشد. اما فکر می‌کنم افراد و نهادها شناخت بهتری از نحوه مدیریت و افزایش ذخایر خود پیدا کرده‌اند و موثرتر از گذشته به این فکر می‌کنند که چگونه بیشترین استفاده را از این دارایی‌ها ببرند.»

بانک مرکزی هلند اعلام کرد طلایی که از ماه مارس تا اوت امسال از آمریکا و کانادا خارج شد، اکنون در خزانه‌های بانک مرکزی انگلستان نگهداری می‌شود.

اولاف اسلایپن، رئیس بانک مرکزی هلند، گفت: «انتظار داریم هرگز نیازی به استفاده از آن نداشته باشیم، اما باید تاب‌آوری و آمادگی خود را تقویت کنیم.»

لندن به دلیل جایگاهش به‌عنوان یکی از مراکز اصلی تجارت جهانی، بهترین گزینه تلقی شد. اگر بخواهید در شرایط بحرانی طلا را به‌سرعت بخرید یا بفروشید، لندن مکان مناسبی است و همین موضوع خزانه بانک مرکزی انگلستان را به محل محبوبی برای نگهداری طلا تبدیل کرده است.

بانک مرکزی انگلستان یکی از بزرگ‌ترین متولیان نگهداری طلا در جهان است. در زیر ساختمان ۳۰۰ساله این نهاد در مرکز لندن، حدود ۴۰۰ هزار شمش به ارزش بیش از ۲۰۰ میلیارد پوند نگهداری می‌شود.

براساس نظرسنجی‌های شورای جهانی طلا از فعالان این صنعت، بانک مرکزی انگلستان همچنان محبوب‌ترین محل نگهداری طلاست، اما بانک‌های مرکزی به‌طور فزاینده‌ای محل‌های نگهداری این فلز گران‌بها را متنوع می‌کنند.

به گفته توماس و استرویون از گلدمن ساکس، انتخاب محل نگهداری طلای یک کشور «بیش از پیش به یکی از دغدغه‌های اصلی مدیران ذخایر تبدیل شده است».

در دنیای امروز راه‌های متعددی برای جابه‌جایی چنین دارایی‌هایی وجود دارد. هلندی‌ها حدود ۵۹ تن طلا را در نیویورک فروختند و سپس طلای بیشتری در لندن خریدند؛ بنابراین نیازی نبود این مقدار طلا به‌صورت فیزیکی از اقیانوس اطلس عبور داده شود.

اما بیش از ۲۷ تن طلا به‌صورت «فیزیکی» از آمریکا و کانادا به شهر زایست هلند انتقال یافت. مقدار مشابهی نیز از زایست به لندن فرستاده شد.

شرکت‌هایی که چنین خدماتی ارائه می‌کنند، درباره چگونگی اجرای عملیات اطلاع چندانی منتشر نمی‌کنند؛ اما می‌توان گفت تدابیر امنیتی و برنامه‌ریزی‌های بسیار گسترده‌ای انجام می‌شود تا خطر وقوع یک سرقت واقعی به حداقل برسد.

کاواتونی از شورای جهانی طلا گفت یکی از روش‌های معمول انتقال ذخایر طلا، فروش آن در یک محل و خرید مجددش در محلی دیگر است.

او توضیح داد: «فرض کنید طلای من در لندن است، اما می‌خواهم آن را در نیویورک نگهداری کنم. می‌توانم همان روز و همان زمان آن را در لندن بفروشم و در نیویورک بخرم. در عمل، بدون نیاز به تغییرات لجستیکی یا جابه‌جایی فیزیکی، انتقال در دفاتر ثبت می‌شود.»

تنها چند شرکت منتخب حمل‌ونقل طلا میان کشورها را انجام می‌دهند. یکی از آن‌ها شرکت «برینکس گلوبال سرویسز» است که به بی‌بی‌سی گفت اخیرا با «افزایش تقاضا» از سوی نهادهایی مانند بانک‌های مرکزی روبه‌رو شده است.

نادر عنتر، معاون اجرایی برینکس، گفت: «به نظر می‌رسد افزایش نااطمینانی‌های ژئوپولیتیکی و اقتصادی، در کنار اهمیت روزافزون طلا به‌عنوان یک دارایی راهبردی ذخیره، در شکل‌گیری این روند نقش دارند.»

نگهداری طلا به این دلیل به یکی از دغدغه‌های اصلی بانک‌های مرکزی تبدیل شده که آن‌ها در سال‌های اخیر خرید این فلز را افزایش داده‌اند. با این‌ حال، توماس و استرویون از گلدمن ساکس می‌گویند نگهداری طلا در داخل کشور هزینه‌هایی به همراه دارد.

آن‌ها گفتند: «نگهداری داخلی مستلزم سرمایه‌گذاری در امنیت فیزیکی، زیرساخت‌های حسابرسی و بیمه است؛ هزینه‌هایی که ممکن است برای بانک‌های مرکزی کوچک‌تر به‌شکل نامتناسبی سنگین باشد.»

براساس آمار شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی طی چهار سال گذشته به‌طور متوسط سالانه ۱۰۰۰ تن طلا ذخیره کرده‌اند. این رقم در مقایسه با میانگین سالانه ۵۰۰ تن در دهه پیش از آن، افزایش چشمگیری نشان می‌دهد.

این روند به زمان بحران مالی جهانی بازمی‌گردد و انتظار می‌رود میزان خرید در سال آینده باز هم افزایش یابد.

طلا طی سال‌های اخیر دوران پررونقی داشته است. قیمت این فلز به‌شدت افزایش یافته و پس از ثبت چندین رکورد، در ماه ژانویه از مرز ۵۰۰۰ دلار برای هر اونس عبور کرد.

دلایل متعددی برای جهش ارزش طلا وجود دارد، اما یکی از عوامل اصلی، جایگاه این فلز گران‌بها در ذهنیت عمومی به‌عنوان یک «دارایی امن» است؛ دارایی‌ که سرمایه‌گذاران در دوره‌های آشفتگی مالی و تنش‌های ژئوپلیتیک ناشی از جنگ‌های تجاری و درگیری‌های نظامی به آن روی می‌آورند.

تورم و نرخ بهره نیز بر محبوبیت طلا تاثیر می‌گذارند. کمیاب بودن این فلز و ارزشی که طی هزاران سال برای آن قائل بوده‌اند، طلا را تا حدی در برابر افزایش قیمت‌ها مقاوم می‌کند و به همین دلیل سرمایه‌گذاری مناسبی به شمار می‌رود.

بانک سرمایه‌گذاری چارلز شواب می‌گوید: «در نیم‌ قرن گذشته، قیمت طلا بسیار سریع‌تر از شاخص قیمت مصرف‌کننده افزایش یافته است». شاخصی که مهم‌ترین معیار سنجش تورم محسوب می‌شود.

اگرچه قیمت طلا از رکوردی که در اوایل امسال ثبت کرد پایین‌تر آمده، همچنان در مقایسه تاریخی در سطح بالایی قرار دارد.

براساس پیش‌بینی پژوهشگران گلدمن ساکس، قیمت طلا تا پایان سال ۲۰۲۶ به ۴۹۰۰ دلار برای هر اونس تروا خواهد رسید. رقمی که ۳۰۰ دلار بیشتر از قیمت آن در ماه اوت است.

توماس و استرویون می‌گویند تقاضای بانک‌های مرکزی برای خرید طلا یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت این فلز است.