آنتون صحناوی، بانکدار لبنانی کیست و چرا حضورش کنار نتانیاهو جنجال به پا کرد؟

ماجرا با عکسی شروع شد که باراک راوید، خبرنگار اسرائیلی سایت «آکسیوس» در حوزه روابط بین‌الملل، در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد.

در این تصویر، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و همسرش سارا در کنار آنتون صحناوی، بانکدار لبنانی، مورگان اورتگس، دیپلمات پیشین آمریکایی، و شماری از شخصیت‌های سیاسی آمریکا بر سر یک میز دیده می‌شدند.

اما آنچه به این عکس اهمیت ویژه بخشید، صرفا حضور هم‌زمان صحناوی و نتانیاهو در یک سالن نبود. باراک راوید نوشت که آنتون صحناوی و مورگان اورتگس در میزبانی ضیافتی که شامگاه دوشنبه ۲۷ ژوئیه در هتل «فور سیزنز» واشنگتن برگزار شد مشارکت داشتند؛ ضیافتی که به یاد سناتور جمهوری‌خواه لیندزی گراهام، برگزار شده بود.

دفتربنیامین نتانیاهو تائید کرد که او در این مراسم سخنرانی کرده است. اعضای خانواده لیندزی گراهام، از جمله خواهرش دارلین که جای او را در سنا گرقته، همراه با شماری از سناتورهای جمهوری‌خواه و دموکرات در این مراسم حضور داشتند.

باراک راوید نام ۱۵ سناتور حاضر در مراسم را ذکر کرد؛ ۱۱ جمهوری‌خواه از جمله تد کروز، راجر ویکر، جیم ریش و مارشا بلکبرن و چهار دموکرات از جمله کریس کونز، جین شاهین و جان فترمن.

همچنین استیون میلر، مشاور دونالد ترامپ، مارک‌وین مولین، وزیر امنیت داخلی، و یحیئیل لایتر، سفیر اسرائیل در واشنگتن، در این مراسم حضور داشتند.

لیندزی گراهام که در ۱۱ ژوئیه درگذشت، یکی از مهم‌ترین حامیان اسرائیل در کنگره آمریکا محسوب می‌شد و روابط نزدیکی با بنیامین نتانیاهو داشت. این ضیافت یک شب پیش از مراسم بزرگداشت او در واشنگتن برگزار شد.

اطلاعات موجود نشان نمی‌دهد که این مراسم یک نشست رسمی لبنانی-اسرائیلی، مذاکره محرمانه یا رویدادی برای تجلیل از آقای نتانیاهو بوده باشد. با این حال، حضور نخست‌وزیر اسرائیل در مراسمی که یک شهروند لبنانی از میزبانان آن بود، به آن در فضای سیاسی لبنان اهمیتی ویژه بخشید.

آنتون صحناوی کیست؟

آنتون صحناوی متولد سال ۱۹۷۲ در لبنان است. او بانکدار، بازرگان و تهیه‌کننده فیلم است.

از سال ۲۰۰۷ ریاست هیئت مدیره و مدیریت اجرایی بانک «سوسیته ژنرال لبنان» (SGBL) را بر عهده دارد.

او همچنین ریاست گروه بانکی «ریشیلیو» را بر عهده دارد؛ گروهی که شامل موسسات مالی در فرانسه و موناکو است و در حوزه‌های رسانه، املاک و گردشگری نیز سرمایه‌گذاری دارد.

او در صنعت سینما نیز فعالیت داشته و در تولید فیلم‌هایی از جمله «پرونده شماره ۲۳» مشارکت کرده است؛ فیلمی که در سال ۲۰۱۸ برای جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان نامزد شد.

در همان سال، آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا از او دعوت کرد تا به عنوان عضو شاخه تهیه‌کنندگان به عضویت این نهاد درآید.

اما نام آنتون صحناوی در لبنان با جنجال‌های مرتبط با بحران بانکی و مالی این کشور نیز گره خورده است؛ بحرانی که از سال ۲۰۱۹ آغاز شد و باعث محدود شدن دسترسی سپرده‌گذاران به دارایی‌هایشان شد.

در فوریه ۲۰۲۳، غاده عون، دادستان وقت جبل لبنان، علیه آنتون صحناوی و بانک تحت مدیریت او به ظن پول‌شویی اعلام جرم کرد. این اقدام پس از اختلافی درباره ارائه اسناد حساب‌های بانکی مرتبط با تحقیقات مالی صورت گرفت.

بانک هرگونه تخلف را رد کرد و اعلام نمود به قوانین مبارزه با پول‌شویی پایبند است. همچنین اقدامات دادستان را غیرقانونی و دارای انگیزه سیاسی توصیف کرد.

در منابع عمومی نیز حکمی قطعی علیه آنتوان صحناوی در این پرونده ثبت نشده است.

حمایت علنی از صلح با اسرائیل

ضیافت واشنگتن نخستین باری نبود که نام آنتون صحناوی در ارتباط با فعالیت‌هایی در حمایت از نزدیکی به اسرائیل مطرح می‌شد.

در ماه آوریل، او همراه با مورگان اورتگس در موزه هولوکاست واشنگتن حضور یافت؛ جایی که از نام آن دو روی دیوار اهداکنندگان این موزه رونمایی شد.

مورگان اورتگس در سخنرانی خود گفت خانواده آنتون صحناوی از نسل‌های «صهیونیست‌های مسیحی لبنانی» هستند و او از کودکی با حمایت از اسرائیل و مردم یهودی پرورش یافته است.

او همچنین از حمایت مالی آنتون صحناوی از یک ابتکار هنری مشترک آمریکایی-اسرائیلی تمجید کرد و گفت برخی از فعالیت‌های او ممکن است از نظر فنی با قوانین لبنان در تعارض باشد.

آنتون صحناوی نیز در این مراسم گفت که هدفش از حمایت از موزه هولوکاست این است که نسل‌های آینده هرگز فاجعه هولوکاست را فراموش نکنند.

در پایان ماه ژوئن، آنتون صحناوی و مورگان اورتگس در نیویورک از مراسم رونمایی کتاب حسین عبدالحسین با عنوان «پرونده عربی به نفع اسرائیل» میزبانی کردند.

این کتاب از کشورهای عربی می‌خواهد در رویکرد خود نسبت به اسرائیل تجدیدنظر کنند و به سوی برقراری روابط صلح‌آمیز با آن حرکت کنند.

نام صحناوی و اورتگس همچنین در گزارش‌هایی که از وجود رابطه‌ای شخصی میان آن دو حکایت داشتند، در کنار یکدیگر مطرح شده است. این موضوع در لبنان پرسش‌هایی را برانگیخت، چون اورتگس در تیم دولت دونالد ترامپ مسئول پرونده لبنان بود و در تلاش‌های مرتبط با آتش‌بس و مذاکرات با اسرائیل نیز نقش داشت.

در تحلیلی که از سوی موسسه کارنگی منتشر شد، پرسش‌هایی درباره احتمال تعارض منافع مطرح شد.

با این حال، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد آنتون صحناوی در مذاکرات رسمی دخالت داشته یا بر تصمیم‌های آمریکا درباره لبنان تاثیر گذاشته است.

تلاش برای گشودن فصلی تازه در روابط با اسرائیل

طرفداران آنتون صحناوی معتقدند مشارکت او در میزبانی این ضیافت در چارچوب تلاش برای گسترش صلح قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده توانایی او در دسترسی به مراکز تصمیم‌گیری آمریکا است.

فارس سعید، نماینده پیشین پارلمان لبنان، گفت: «قدرت آنتون صحناوی در توانایی‌اش برای جلب توجه جهان به خود نهفته است.»

او همچنین صحناوی را «یک پدیده خاص» توصیف کرد.

جک شالوحی نیز نوشت: «آنتون صحناوی نماینده خودش است، اما بدون تردید موانع زیادی را که در مسیر صلح قرار داشتند از میان برداشته است. او ارتباطات را تسهیل می‌کند و دیوار دشمنی میان دو کشور را می‌شکند.»

ماریا معلوف، روزنامه‌نگار لبنانی، نیز تاکید کرد که این مراسم یک ضیافت عمومی آمریکایی برای بزرگداشت سناتر گراهام بوده و نه یک نشست پنهانی لبنانی-اسرائیلی، نه مذاکرات دو جانبه و نه توافقی با اسرائیل.

او معتقد است اثبات نقض قانون تحریم اسرائیل نیازمند تحقیق قضایی است که مشخص کند آیا تعاملی ممنوعه یا توافقی میان طرف‌ها صورت گرفته است یا نه.

به گفته او، حمایت از صلح، گسترش روابط با آمریکا و مخالفت با نفوذ ایران و حزب‌الله به خودی خود کسی را «صهیونیست» نمی‌کند.

منتقدان چه می‌گویند؟

در مقابل، مخالفان آنتون صحناوی معتقدند که مشارکت او در میزبانی این ضیافت فراتر از حضور اجتماعی ساده بوده و پیامدهای سیاسی و حقوقی دارد.

حلیمه قعقور، نماینده پارلمان لبنان، گفت این تصویر از نظر او نشان‌دهنده نقض قوانین مربوط به «روابط غیرقانونی با دشمن» است.

او همچنین این اقدام را نشانه یک «بحران اخلاقی و ملی» دانست؛ به‌ویژه در شرایطی که عملیات نظامی اسرائیل ادامه دارد و بخشی از خاک لبنان همچنان در اشغال است.

حلیمه قعقورهمچنین به بحران مالی لبنان اشاره کرد و آنتون صحناوی و برخی بانکداران دیگر را متهم کرد که مانع اصلاح نظام بانکی و احقاق حقوق سپرده‌گذاران شده‌اند.

محمد حسن سویدان، پژوهشگر لبنانی، نیز این ضیافت را در چارچوبی سیاسی‌تر تحلیل کرد.

او مدعی شد که آنتون صحناوی دور از نگاه افکار عمومی با اسرائیل در تماس است و در حوزه‌هایی که دولت لبنان نمی‌تواند علنا وارد شود، نقش ایفا می‌کند.

با این حال، او مدرکی برای اثبات داشتن ماموریت یا اختیار رسمی از سوی دولت لبنان ارائه نکرد.

وائل سعد نیز خواستار محاکمه آنتون صحناوی شد و گفت قانون لبنان همچنان هرگونه ارتباط با اسرائیل را جرم می‌داند و برگزاری چنین دیداری در حالی که «زخم جنوب لبنان هنوز تازه است» حساسیت بیشتری دارد.

قانون لبنان چه می‌گوید؟

لبنان و اسرائیل هیچ‌ گونه روابط دیپلماتیک رسمی ندارند و از نظر حقوقی همچنان در وضعیت جنگی قرار دارند؛ هرچند در ماه‌های گذشته مذاکرات مستقیمی با میانجی‌گری آمریکا میان آنها انجام شده است.

قانون تحریم اسرائیل در لبنان در ۲۳ ژوئن ۱۹۵۵ تصویب شد.

این قانون هر شخص حقیقی یا حقوقی را از انعقاد هرگونه توافق، چه مستقیم و چه از طریق واسطه، با نهادها یا اشخاص مقیم اسرائیل یا فعال به نفع آن منع می‌کند.

دامنه ممنوعیت شامل معاملات تجاری، عملیات مالی و «هرگونه تعامل دیگر، صرف‌نظر از ماهیت آن» می‌شود.

این قانون مجازات‌هایی شامل سه تا ده سال حبس با اعمال شاقه موقت و همچنین جریمه نقدی را پیش‌بینی کرده است.

رسیدگی به این تخلفات نیز در صلاحیت دادگاه‌های نظامی لبنان قرار دارد.

تا زمان نگارش این گزارش، هیچ مقام قضایی لبنانی از آغاز تحقیقات رسمی درباره این ضیافت یا طرح اتهامی علیه صحناوی خبر نداده است.

چرا این عکس تا این اندازه نمادین و حساس است؟

برای مخاطبی خارج از لبنان، این عکس شاید صرفا تصویری از یک ضیافت سیاسی در واشنگتن باشد.

اما حساسیت آن در لبنان از چند عامل ناشی می‌شود.

نخست اینکه آنتون صحناوی یک مقام رسمی یا عضو هیئت مذاکره‌کننده لبنان نیست، بلکه یک بانکدار با نفوذ است که از موضع شخصی خود از برقراری روابط مستقیم صلح با اسرائیل حمایت می‌کند؛ موضعی که از رویکرد محتاطانه رسمی لبنان فراتر می‌رود.

علاوه بر این، او در این عکس در کنار نخست‌وزیر کشوری دیده می‌شود که نیروهایش در داخل لبنان عملیات نظامی انجام می‌دهند و بخشی از خاک این کشور را در اختیار دارند؛ آن هم در حالی که مسائل مربوط به مرزها، خروج نیروها، زندانیان و بازسازی جنوب لبنان همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند.

این تصویر همچنین در میانه شکاف گسترده‌تر سیاسی در لبنان منتشر شد؛ شکافی میان کسانی که مذاکره برای پایان دادن به جنگ و اشغال را از عادی‌سازی روابط سیاسی و مردمی با اسرائیل جدا می‌دانند، و کسانی که معتقدند برقراری صلح مستقیم تنها راه خارج کردن لبنان از درگیری‌های منطقه‌ای و پایان دادن به نقش سلاح خارج از کنترل دولت است.