از تهران تا آزتکا؛ چرا فیفا مثل همیشه به علیرضا فغانی اعتماد کرد؟

وقتی فیفا برای یکی از مهم‌ترین بازی‌های مرحله یک‌هشتم نهایی جام جهانی به دنبال یک داور بود، بار دیگر نام علیرضا فغانی را انتخاب کرد.

دیدار انگلیس و مکزیک در ورزشگاه آزتکا، یکی از حساس‌ترین مسابقه‌های این مرحله است؛ جدالی بین یکی از مدعیان قهرمانی و یکی از میزبانان جام جهانی، در یکی از مشهورترین ورزشگاه‌های فوتبال دنیا. مسابقه‌ای که هر تصمیم داور می‌تواند زیر ذره‌بین میلیون‌ها نفر قرار بگیرد.

فغانی دقیقا برای چنین شب‌هایی شناخته می‌شود.

داوری که در ایران متولد شد، اما حالا در فهرست بین‌المللی فیفا زیر پرچم استرالیا فعالیت می‌کند. او پس از اختلاف با مسئولان داوری فدراسیون فوتبال ایران، بعد از جام جهانی ۲۰۱۸ به استرالیا رفت، به لیگ این کشور پیوست و از سال ۲۰۲۳ نیز رسما به عنوان داور استرالیایی در فهرست فیفا قرار گرفت.

این چهارمین جام جهانی اوست. در برزیل ۲۰۱۴ داور چهارم بود و از سال ۲۰۱۸ به بعد، یکی از چهره‌های ثابت قضاوت در بزرگ‌ترین تورنمنت فوتبال جهان شده است. انگلیسی‌ها هم او را به یاد دارند؛ فغانی داور دیدار رده‌بندی جام جهانی ۲۰۱۸ بود؛ مسابقه‌ای که بلژیک با نتیجه ۲-۰ انگلیس را شکست داد.

او با قضاوت در دیدار انگلیس و مکزیک، تعداد بازی‌هایش در جام جهانی را به ۹ می‌رساند؛ آماری که او را در جمع باتجربه‌ترین داوران تاریخ این رقابت‌ها قرار می‌دهد.

اما دلیل اعتماد دوباره فیفا فقط تجربه نیست. فغانی از آن دسته داورهایی است که معتقد است فوتبال یک ورزش برخوردی است و هر تماس بین بازیکنان الزاما خطا نیست. او تا جای ممکن اجازه می‌دهد بازی جریان داشته باشد و تنها زمانی دخالت می‌کند که احساس کند از مرز قانون عبور شده است. همین نگاه معمولا باعث می‌شود مسابقه ریتم طبیعی خود را حفظ کند و کمتر با سوت‌های پیاپی متوقف شود؛ سبکی که روی کاغذ می‌تواند به نفع تیمی مثل انگلیس هم باشد.

همین اعتماد به قضاوت، خودش را در همین جام جهانی هم نشان داد.

در دیدار فرانسه و سنگال، کمک‌داور ویدیویی از او خواست صحنه برخورد کیلیان امباپه در محوطه جریمه را بازبینی کند. فغانی کنار مانیتور رفت، تصاویر را دید، اما تصمیم اولیه خودش را تغییر نداد و پنالتی اعلام نکرد. این تصمیم بحث‌های زیادی به دنبال داشت، اما انتخاب او برای قضاوت بازی انگلیس و مکزیک نشان می‌دهد کمیته داوران فیفا همچنان اعتماد زیادی به او دارد.

البته داستان فغانی فقط به زمین فوتبال محدود نمی‌شود. با وجود اینکه امروز نماینده استرالیاست، هنوز بسیاری او را مهم‌ترین داور تاریخ فوتبال ایران می‌دانند. او حتی در سال‌های اخیر برای قضاوت در شهرآورد تهران از استرالیا به ایران دعوت شد؛ مسابقه‌ای که همیشه حساسیت‌های زیادی داشته است.

با این حال، رابطه او با بخشی از افکار عمومی ایران پیچیده‌تر از گذشته شده است.

فغانی پس از قضاوت فینال جام جهانی باشگاه‌های فیفا، هنگام مراسم اهدای جام مطابق تشریفات فیفا با دونالد ترامپ دست داد؛ اتفاقی که تنها چند روز بعد از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل رخ داد و واکنش‌های متفاوتی در ایران به همراه داشت. عده‌ای آن را صرفا انجام وظیفه حرفه‌ای یک داور دانستند و عده‌ای دیگر از او انتقاد کردند.

اما یکشنبه شب، در آزتکا، همه این حاشیه‌ها کنار می‌رود.

انگلیس برای رسیدن به جمع هشت تیم برتر تلاش می‌کند، مکزیک با حمایت ده‌ها هزار هوادار به دنبال ادامه رویای میزبانی است و در میان آنها، داوری قرار دارد که سال‌هاست فیفا مهم‌ترین مسابقاتش را به او می‌سپارد.

وظیفه فغانی ساده به نظر می‌رسد، اما در عمل یکی از سخت‌ترین ماموریت‌های فوتبال است؛ اینکه اجازه دهد بازی جریان پیدا کند و در پایان مسابقه، همه درباره فوتبال حرف بزنند، نه درباره داور.