Waa kuma Gadi Eisenkot, ninka Benjamin Netanyahu tartanka adag la galaya?

Iyadoo Israa'iil ay u diyaargaroobayso doorashooyinka 27-ka Oktoobar 2026, Taliyihii hore ee Ciidamada Gadi Eisenkot ayaa u soo baxay musharax safka hore kaga jira, iyadoo isla markaana ra'yi ururin dhowaan la sameeyay muujinayaan taageero sii kordhaysa oo loo hayo xisbigiisa cusub ee "Yashar."

Dhowr ra'yi-ururin ah oo ay ku jirto mid ay sameysay idaacadda dhexdhexaadka ah ee Channel 12 ayaa muujiyay in xisbiga "Yashar" uu ka horreeyo xisbiga Likud ee Ra'iisul Wasaare Benjamin Netanyahu iyo xisbiga mucaaradka ah ee "Yahad"o ay hoggaaminayaan Ra'iisul Wasaarihii hore ee garabka midig Naftali Bennett iyo siyaasiga dhexdhexaadka ah Yair Lapid taas oo muujinaysa taageerada ballaaran ee Eisenkot uu ku dhex leeyahay goobo siyaasadeed oo kala duwan.

Warbaahinta taageerta aragtida liberal-ka iyo kuwa dhexdhexaadka ah ayaa Eisenkot ku tilmaamay inuu yahay qof gebi ahaanba ka duwan Netanyahu, iyagoo ammaanaya waxyaabaha ay ku tilmaameen "deggenaansho, daacadnimo, iyo dhabnimo."

Dhanka kale, Channel 14 oo ah kanaal garabka midig ah oo taageera Netanyahu ayaa ka digay waxa ay ugu yeeray "siyaasadaha garabka bidix" ee Eisenkot. Waxuu sheegay inuu taageerayo dadka ka soo horjeeda dowladda isla markaana uu dhisi karo isbahaysi ay ku jiraan xisbiyo Falastiiniyiin ah; waxuu sidoo kale ku eedeeyay inuu xoogga saarayo arrinta ku saabsan qasabka lagu askraynayo Yuhuudda aadka u diinta adag inay galaan ciidanka.

Mudnaanta koowaad ee barnaamijka xisbiga "Yashar" waxaa ka mid ah "yaraynta kala qaybsanaanta" bulshada Israa'iil dhexdeeda iyo xoojinta hay'adaha dimuqraadiga ah gaar ahaan warbaahinta iyo nidaamka garsoorka, kuwaas oo labaduba wajahay weerarro uga imaanayay xukuumadda Netanyahu iyo sidoo kale meel-marinta sharci ku saabsan "adeeg dadweyne oo qof kastaa waajib ku yahay."

Si ka duwan qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka ee ka digay sameynta isbahaysi dowladeed oo lala yeesho xisbiyada Falastiin, Eisenkot ma uusan meesha ka saarin inuu ku tiirsanaado Liiska Carabta ee Midaysan (Ra'am) oo uu hoggaaminayo Mansour Abbas si uu uga caawiyo sameynta isbahaysi maamul.

Waa kuma Gadi Eisenkot, ninka la tartamaya Netanyahu?

Gadi Eizenkot wuxuu ku dhashay 19 Marso sanadkii 1960, magaalada Tiberias ee waqooyiga Israa'iil, waxaana dhalay waalidiin Yuhuudi ah oo ka soo jeeda Morocco. Haddii la doorto, wuxuu noqon doonaa ra'iisul wasaarihii ugu horreeyay ee Israa'iil ee ka soo jeeda Mizrahi (Yuhuudda Bari).

Eizenkot wuxuu ku biiray militariga wuxuuna ka gaaray darajo sarre ka hor inta aan loo magacaabin madaxa shaqaalaha guud sannadkii 2015. Kadib wuxuu ku biiray xisbiga "Midnimada Qaranka" isagoo la socda Benny Gantz.

Ka dib weerarradii Oktoobar 7, 2023, Eizenkot wuxuu ku biiray golaha wasiirada dagaalka ee uu hoggaaminayay Netanyahu. Wiilkiisii ugu yaraa waxaa lagu dilay Qasa bishii Diseembar 2023, sidoo kale laba wiil oo uu abti u ahaa ayaa lagu dilay Qasa.

Taageerayaashiisu waxay aaminsan yihiin in waayiyda dagaalka dad ehelkiisa ah uu kor u qaaday la danqasho naxariista ee loo hayo.

Isla markaasna, Eisenkot wuxuu qaatay mowqifyo milateri oo aad u adag. Waxaa loo aqoonsan yahay inuu curiyay waxa loo yaqaan "Aragtida Dahiya" (Dahiya Doctrine) intii lagu jiray dagaalkii labaad ee Lubnaan ee 2006-dii.

Aragtidan oo magaceeda laga soo qaatay xaafad ku taal koonfurta Beirut oo ahayd goob ay si weyn ugu xooggan yihiin kooxda Xisbullah, waxay ku dhisan tahay adeegsiga awood aad u baaxad weyn oo aan u dhigmin khatarta jirta, taas oo lagu beegsanayo kaabayaasha la xiriira cadowga oo ay ku jiraan kaabayaasha rayidka marka uu dhaco iska horimaad.

Waa maxay mowqifka Eisenkot ee ku aadan xalka laba dowladood?

Markii uu bilaabay ololihiisa doorashada 30-kii Juun, isagoo adeegsanaya hal-ku-dhigga ah "Waa inay Israa'iil guulaysataa," Eisenkot wuxuu ballanqaaday inuu noqdo hoggaamiye u adeega "dhammaan dadka Israa'iil," wuxuuna sheegay in "xukuumaddii musiibada Oktoobar" ay dhammaan doonto isagoo ula jeeda weerarradii dhacay 7-dii Oktoobar 2023.

Wareysi uu dhawaan siiyay Channel 12, Eisenkot wuxuu sheegay inuusan waligiis taageerin qaab-dhismeedka "labo dowladood oo loogu talagalay labo qowmiyadood," isagoo ku doodaya in dadka taageersan xalka labada dowladood ee khilaafka Israa'iil iyo Falastiin aysan si dhab ah u fahmin kakanaanta dhinacyada diimeed, qowmiyadeed, iyo bulsho ee arrintan.

Wareysi kale oo uu la yeeshay weriyaha caanka ah ee Roni Kuban oo ka tirsan idaacadda dadweynaha ee "Kan," ayaa Eisenkot la weydiiyay inuu diyaar u yahay inuu dowlad la dhiso Netanyahu. Wuxuu sheegay in "wadahadalkan uu u adeegayo oo kaliya Netanyahu," isagoo intaas ku daray in Ra'iisul Wasaaraha ay tahay inuu "wareejiyo furayaasha xilka oo uu is-casilo."

Eisenkot wuxuu yiri, "Netanyahu uma qalmo inuu noqdo Ra'iisul Wasaare, sababtoo ah wuxuu Israa'iil u horseeday iyadoo aan lahayn aragti fog dhacdooyinkii 7-dii Oktoobar."

Wuxuu sidoo kale si adag u dhaliilay ka qaybgalka wasiirro iyo sharci-dejiyeyaal ka tirsan xukuumadda Netanyahu shir ka dhacay bishii Janaayo 2024, kaas oo lagu baaqayay in la dhiso deegaanno Yuhuudeed oo laga sameeyo Marinka Qasa.

Eisenkot wuxuu ku baaqay in la qaato siyaasado ku salaysan heshiis qaran oo ballaaran, isagoo dhaliilay xukuumadda hadda jirta oo ku guuldareysatay inay raacdo habkan.

Eedeymo loo jeediyey Eisenkot oo ku saabsan go'aanadiisii xilligii dagaalkii Qasa

Netanyahu wuxuu Eisenkot ka dhigay bartilmaameedka koowaad ee ololihiisa doorashada, isagoo doonaya inuu ku muujiyo inuu yahay siyaasi bidix-diid ah - inkastoo Eisenkot uu yahay mid dhexdhexaad ah iyo inuu qaatay aragtiyo militari oo gaar ah.

Bishii Luulyo, Netanyahu wuxuu laba muuqaal ku soo dhigay baraha bulshada isagoo ku dhawaaqaya "Tani ma aha *Yashar*, kani waa Bidix" - riwaayad ku saabsan magaca xisbiga Eisenkot, iyadoo la tixgelinayo in ereyga Cibraaniga ah *Yashar* uu macnihiisu yahay "toosan" ama "toosnaan."

Muuqaalka ugu horreeya wuxuu Eisenkot ku eedeeyay inuu ka tagay dowladdii degdegga ahayd ee la sameeyay intii lagu jiray dagaalka wuxuuna sheegay in haddii la dhegeysan lahaa taladiisa milatari, Israa'iil ma awoodi lahayn inay gaarto dhowr ka mid ah yoolalkeeda muhiimka ah ee dagaalka, oo ay ku jiraan hawlgallada ka dhanka ah Xamaas, Iiraan, iyo Xisbullah.

Muuqaalka koowaad wuxuu Eisenkot ku eedeeyay inuu ka tagay dowladdii degdegga ahayd ee la sameeyay intii lagu jiray dagaalka, isagoo sheegay in haddii la dhegeysan lahaa talooyinkiisa milatari, Israa'iil ma aysan gaari lahayn dhowr ka mid ah ujeeddooyinkeeda muhiimka ah ee dagaalka - oo ay ku jiraan hawlgallada ka dhanka ah Xamaas, Iiraan, iyo Hezbollah.

Muuqaalkii labaad ee lagu sameeyay garaadka macmalka ah ayaa Eisenkot u muujiyay siyaasi aad ugu dhow xisbiyada Carabta ; faallo la socota ayaa sheegtay inuu dhisi karo dowlad oo keliya isagoo la xulufaysanaya Yair Golan, hoggaamiyaha xisbiga "Dimuqraadiga", iyo Mansour Abbas, hoggaamiyaha Liiska Carabta ee Midawga Carabta (Ra'am).

Warbaahinta Israa'iil ayaa sheegtay in soo jiidashada Eisenkot uusan ka imaanayn oo keliya arrimo siyaasadeed laakiin sidoo kale uu ka yimid dhinac "shucuureed", oo ku salaysan muuqaalkiisa ah inuu ahaa Madaxa Shaqaalaha hore iyo aabbe wiilkiisa ku waayay dagaalka.

Bogga wararka ee "Walla" ayaa qoray in "isku-darka waayo-aragnimadiisa dhanka milatariga iyo heerkiisa aabbe carruurtiisa waayay ay ka dhigeen shaqsi ay dadweynuhu dareen ahaan la jaanqaadi karaan," halka bogga waddaniga ah ee taageera ballaarinta degitaannada Yuhuudda ee "Arutz Sheva" uu sheegay inuu ku raaxaysanayo "naxariis iyo dareen-wadaag ay sabab u tahay muuqaalkiisa iyo dabeecaddiisa aabbenimo."