Mục sư người Ê Đê Nuen Ayun bị xử tù 7 năm với cáo buộc 'phá hoại đoàn kết dân tộc'

Sáng ngày 5/8, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk trong phiên xử sơ thẩm đã tuyên mục sư người Ê Đê Nuen Ayun 7 năm 6 tháng tù giam, 4 năm quản chế với cáo buộc ông "Phá hoại chính sách đoàn kết" quy định tại điểm a, c, khoản 1, Điều 116 của Bộ luật Hình sự.

Theo luật sư Hà Huy Sơn, người được chỉ định bào chữa cho ông Nuen Ayun, đây là phiên tòa mở, vợ con ông được tham dự và chỉ diễn ra trong khoảng hơn hai tiếng.

Mục sư Nuen Ayun bị bắt ngày 7/10/2025 tại nhà riêng.

Thời điểm đó, em trai ông, hiện đang tị nạn tại Thái Lan, nói với BBC News Tiếng Việt rằng rất nhiều công an đã ập vào nhà và áp giải mục sư Nuen Ayun lên cơ quan Công an tỉnh Đắk Lắk.

Mặc dù chưa qua xét xử, báo chí Việt Nam thời điểm đó đồng loạt dẫn thông tin công an cáo buộc rằng mục sư Nuen Ayun là trưởng ban điều hành "tổ chức phản động" Hội thánh Tin lành Đấng Christ Tây Nguyên, "núp bóng tôn giáo để tiến hành các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia."

Kết quả điều tra ban đầu cáo buộc ông Y Nuen Ayun dùng "vỏ bọc tôn giáo" để "tổ chức các hoạt động chống chính quyền nhân dân, lôi kéo người dân tộc thiểu số tham gia các hoạt động do phản động, FULRO lưu vong".

Ngày 29/4/2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đã ban hành kết luận điều tra, cáo buộc mục sư Nuen Ayun phạm tội "phá hoại chính sách đoàn kết" theo Điều 116 Bộ luật Hình sự và đề nghị Viện KSND tỉnh Đắk Lắk truy tố ông ra tòa.

Luật sư nói gì?

Trong phiên tòa sáng 5/8, luật sư Hà Huy Sơn chỉ ra rằng cáo trạng không nêu ra được việc ông Nuen Ayun có những hành vi cụ thể nào gây chia rẽ nhân dân với chính quyền nhân dân, với lược lượng vũ trang, với các tổ chức chính trị xã hội,... như quy định tại điểm a, c, khoản 1, Điều 116 Bộ luật Hình sự.

"Bị cáo tham gia sinh hoạt 'Hội thánh Tin lành Đấng Christ Tây Nguyên' không có động cơ, mục đích nhằm chống chính quyền nhân dân. Bị cáo chỉ nhận thức rằng việc thành lập Hội thánh có đăng ký với chính quyền nhưng chưa được công nhận nhưng pháp luật cũng không cấm," luật sư Hà Huy Sơn viết trên Facebook cá nhân ngày 5/8.

Cũng theo luật sư Sơn, cáo trạng cáo buộc Hội thánh Tin lành Đấng Christ Tây Nguyên là một tổ chức phản động nhưng "không đưa ra các chứng cứ chứng minh cho nhận định này".

"Một tổ chức phản động, nói cách khác là phạm tội có đồng phạm, nhưng trong vụ án này chỉ có một mình bị cáo bị truy cứu trách nhiệm hình sự," luật sư Sơn viết.

Theo lập luận của luật sư Hà Huy Sơn, cáo trạng nêu ông Nuen Ayun "có hành vi thành lập, điều hành Hội thánh, tuyên truyền, phát triển tín đồ; tham gia và tổ chức thông công trên môi trường internet và trực tiếp tại các điểm nhóm của Hội thánh"... nhưng "tự thân các hành vi này không đồng nghĩa với hành vi 'nhằm chống chính quyền nhân dân'."

Ngoài ra, các tài liệu, đồ vật do cơ quan điều tra thu giữ trong vụ án "không được trưng cầu giám định bởi cơ quan chuyên môn là Sở Văn hóa [Thể thao và Du lịch Đắk Lắk] để xác định có vi phạm quy định tại điểm a, c, khoản 1, Điều 116 của Bộ luật Hình sự hay không," luật sư Sơn chỉ ra.

Cuối cùng, luật sư Sơn nhận định rằng xét về mặt khách thể và khách quan thì chưa đủ các yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 116 của Bộ luật Hình sự đối với trường hợp của Mục sư Nuen Ayun.

Mục sư Nuen Ayun là ai?

Mục sư Neun Ayun là lãnh đạo Hội Thánh Tinh Lành Đấng Christ tại Tây Nguyên, một giáo hội độc lập không được nhà nước Việt Nam công nhận.

Gia đình nói với BBC News Tiếng Việt rằng ông Nuen Ayun từng nhiều lần bị bắt giữ và thẩm vấn.

Báo cáo Tự do Tôn giáo năm 2019 của Bộ Ngoại giao Mỹ từng nêu việc công an Việt Nam công khai chỉ trích ông Nuen Ayun và một số lãnh đạo tôn giáo khác, đồng thời yêu cầu họ rời khỏi các nhà thờ nếu muốn tiếp tục sinh sống tại cộng đồng của mình.

Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cho rằng Hội thánh Tin Lành Đấng Christ tại Tây Nguyên và các tín đồ của họ đã phải đối mặt với "sự sách nhiễu nghiêm trọng" từ phía chính quyền Việt Nam vì tham gia các hoạt động bị cáo buộc là chống chính phủ.

Trao đổi với BBC News Tiếng Việt ngày 5/8, Mục sư A Ga, người thành lập Hội Thánh Tin Lành Đấng Christ tại Tây Nguyên hiện đang tị nạn tại Mỹ, nói rằng ông Neun Ayun chỉ là một mục sư nông dân chân chất, tiếng Kinh còn chưa quá sõi.

Ông A Ga cho rằng việc chính quyền xử tù ông Neun Ayun là nhằm mục đích "đe dọa những ai còn ở trong Hội thánh Tin lành Đấng Christ, buộc họ phải từ bỏ đức tin của mình, như chính quyền đã làm đối với tôi."

Mục sư A Ga từng bị chính quyền tỉnh Đắk Lắk khởi tố vắng mặt vào năm 2023 với cáo buộc tương tự.

Cũng theo ông A Ga, kể từ khi thành lập cho tới nay, các thành viên của Hội thánh Tin Lành Đấng Christ tại Tây Nguyên thường xuyên bị công an sách nhiễu, thẩm vấn.

Hồi tháng 3/2023, nhân sự việc Mục sư A Ga bị khởi tố "xuyên quốc gia", hơn 70 nhóm tôn giáo quốc tế đã đề cập trong thư gửi chính quyền Biden, phản ánh việc "bức hại tôn giáo tại Việt Nam".

Các nhóm tôn giáo quốc tế cho đây là hành động hết sức nguy hiểm, cần phải có biện pháp ngăn chặn.

Thời điểm Mục sư Nuen Ayun bị khởi tố, Hội thánh Tin Lành Đấng Christ tại Tây Nguyên đã ra thông cáo "cực lực lên án hành vi này" và bày tỏ rằng họ chỉ mong muốn được theo đuổi niềm tin tôn giáo của mình theo Điều 24 Hiến pháp Việt Nam và Điều 5-6 Luật Tự do Tín ngưỡng Việt Nam.

Tự do tôn giáo ở Việt Nam

Từ năm 2021 đến 2026, Ủy ban Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế (USCIRF, một cơ quan liên bang độc lập, lưỡng đảng của Mỹ) liên tục khuyến nghị Bộ Ngoại giao Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách Quốc gia đặc biệt quan ngại (CPC) – do vi phạm tự do tôn giáo đặc biệt nghiêm trọng.

Trong báo cáo năm 2026, USCIRF cho rằng điều kiện tự do tôn giáo ở Việt Nam vẫn kém. Chính quyền tiếp tục gây sức ép đối với các nhóm tôn giáo không đăng ký hoặc hoạt động ngoài hệ thống được nhà nước công nhận.

Từ năm 2022- 2023, Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa Việt Nam vào Danh sách Theo dõi đặc biệt (SWL) theo Đạo luật Tự do Tôn giáo Quốc tế, thấp hơn mức CPC.

Cho tới nay, Bộ Ngoại giao Mỹ chưa công bố các chỉ định mới. Theo quyết định hiện hành, Việt Nam vẫn thuộc Danh sách theo dõi đặc biệt (SWL).

Tổ chức Freedom House trong báo cáo Freedom in the World 2025 và 2026 xếp Việt Nam vào mục "không có tự do", chỉ đạt 20/100 điểm về hai nhóm quyền chính là tự do chính trị và tự do dân sự (trong đó có tự do tôn giáo, tín ngưỡng).

Trong khi đó, chính phủ Việt Nam luôn khẳng định quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật; bác bỏ các đánh giá của USCIRF và cho rằng những trường hợp bị xử lý là do vi phạm pháp luật, không phải vì niềm tin tôn giáo.