Vụ ông Nguyễn Sỹ Cương: Có phải giới trẻ bị 'thế lực thù địch' kích động?

"Khi người dân phản ứng với chủ trương, chính sách, hành động của chính quyền thì cán bộ công chức trước hết hãy tự vấn và tự kiểm vì sao lòng dân không ủng hộ mình và đừng có vội quy kết họ là thế lực thù địch để đối phó.

[…]

"Không mượn bóng ma của chúng để mà công kích và quy chụp những người góp ý, phê bình, dù đó là dân thường, là doanh nghiệp, là trí thức hay là đại biểu dân cử."

Những câu nói này từng vang lên trong hội trường Quốc hội hơn 6 năm trước, nhưng giờ đây đang được nhiều người nhắc lại.

Người nói câu này là Đại biểu Trương Trọng Nghĩa vào tháng 6/2020 khi Quốc hội thảo luận về vấn đề kinh tế xã hội, trong đó ông phản ứng về vấn đề gây bức xúc trong xã hội, nhưng thường được các quan chức chính quyền quy cho là "do thế lực phản động lợi dụng, chống phá".

Câu nói của ông Nghĩa được một số tài khoản trên mạng xã hội, đặc biệt là Threads, nay được nhắc lại trong một bối cảnh cụ thể khác.

Vào tối 17/8, chương trình thời sự của Đài truyền hình Việt Nam (VTV) đã đưa một bản tin về vụ tai nạn giao thông do cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương gây ra khiến một một nữ sinh 18 tuổi bị chết và cha của cô bị thương vào ngày 30/5/2025.

Nội dung đáng chú ý không chỉ là chuyện ông Cương được miễn trách nhiệm hình sự "theo đúng quy định".

Mở đầu bản tin, phát thanh viên của VTV khẳng định thông tin vụ tai nạn do ông Cương gây ra đã bị "các tổ chức khủng bố, các đối tượng chống phá" lợi dụng để xúi giục, kích động trên không gian mạng.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, xuất hiện trong phần sau bản tin, khẳng định lại điều này, rằng một số thông tin liên quan vụ việc đã bị "các thế lực thù địch, phản động, phần tử xấu lợi dụng để kích động và gây mất an ninh trật tự".

Đối tượng bị nhắm tới, theo ông Toản, là giới trẻ, học sinh, sinh viên.

Ngay cả người cha của nạn nhân cũng được sử dụng cho công tác tuyên truyền.

Các cáo buộc này trước đó cũng đã được đưa ra trên các kênh của chính quyền, các kênh thân chính quyền và nhiều tài khoản khác trên mạng xã hội.

'Thế lực thù địch' lợi dụng để kích động?

Trước bản tin của VTV, đã có nhiều động thái như chính quyền đề nghị các nền tảng mạng xã hội xoá, chặn bài, những lời cáo buộc âm mưu cách mạng màu…

Những luận điểm này nhấn mạnh vào việc đặt nghi vấn vì sao một vụ việc đã xảy ra hơn một năm trước mà bây giờ lại được "đào lại".

Trong khi đó, không có bất kỳ cơ quan chính quyền nào, hay báo chí đưa tin về kết quả xử lý của Công an Hà Nội về vụ tai nạn nghiêm trọng trong hơn một năm qua.

Chỉ đến khi cộng đồng trên mạng xã hội, đặc biệt là Thread, thúc đẩy minh bạch vụ việc, và thể hiện qua việc đặt hoa tại gốc cây số 55 trên đường Nguyễn Huy Tự, thì VTV mới vào cuộc.

Nhưng thay vì phản ánh vụ việc, VTV và chính quyền đã cáo buộc giới trẻ bị thế lực thù địch kích động.

Điều này dẫn đến một tình thế: sau bản tin tối 17/8, những người mong muốn đi tìm minh bạch và công lý bỗng dưng bị dán nhãn, thậm chí là đánh đồng, bị các "tổ chức khủng bố", "thế lực thù địch" xúi dục.

Không ít bày tỏ tâm trạng bức xúc.

"Mình làm sai thì mình cứ chối thôi, cứ đổ hết cho tụi Genz [Gen Z] là bị thế lực thù địch dẫn dắt là xong ấy mà," một tài khoản bày tỏ.

Trong khi đó, một tài khoản khác viết "Cảm ơn VTV" vì nhờ đó mà họ trở thành "đối tượng chống phá với cả phản động".

"Bất ngờ không? Không. Thất vọng không? Có", tài khoản này viết.

Cũng có người mỉa mai: "Mê cái cách 4 cơ quan (hoàn toàn độc lập) là Công an, Viện kiểm sát, Luật sư và Đài truyền hình cùng phối hợp nhuần nhuyễn để sút thẳng vào mồm một bộ phận giới trẻ."

Phát biểu của Luật sư Trương Trọng Nghĩa trước nghị trường 6 năm trước và thông điệp của bản tin VTV tối 17/8 vừa qua cho thấy việc đưa ra các cáo buộc do "thế lực thù địch" đã được sử dụng trong nhiều năm qua khi có những tiếng nói chỉ trích, đối lập với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Ai 'thua', ai 'thắng'?

Thông tin về việc ông Nguyễn Sĩ Cương được "miễn trách nhiệm hình sự" đã khiến không ít người dùng mạng xã hội Thread nhận định "chúng ta thua rồi".

Nhưng một số lại cho rằng dư luận "đã thắng".

Lý do là, theo họ, ít nhất chính quyền cũng đã lên tiếng cho một vụ việc tưởng đã "chìm xuồng" trong hơn một năm qua, đồng thời lần đầu tiên cái tên Nguyễn Sĩ Cương - cựu Đại biểu Quốc hội - được nhắc đến là người gây ra vụ tai nạn.

Trong khi đó, có ý kiến cho rằng các bên đều thua.

"Có bên đánh mất niềm tin của một bộ phận quần chúng. Có bên đánh mất niềm tin vào lãnh đạo. Có bên bị chụp mũ, cào bằng là 'khủng bố kêu gọi bạo động'. Có bên nhận tiền, nhưng chịu đựng nỗi đau mất người thân mãi mãi. Có bên thoát án tù tội, nhưng gia đình thì danh tiếng bại hoại muôn đời. Tất cả đều thua, theo những cách và mức độ khác nhau," một tài khoản viết.

'Không đẻ nữa'

Không ít người nhận định bản tin VTV đã khiến họ "sáng mắt" ra về "hiện trạng bất ổn của đất nước", và do vậy đã đưa ra một số phản ứng.

Trước khi bản tin trên VTV được phát, một số người tuyên bố "không đẻ nữa" vì "bản thân thấy xã hội bất ổn".

Những tuyên bố này đã được nhìn thấy nhiều hơn sau bản tin trên VTV.

Điều này dường như là một sự phản kháng lại chính sách của chính quyền khi Việt Nam đang khuyến khích các gia đình trẻ sinh đủ hai con.

Mức sinh của phụ nữ ở Việt Nam đang có xu hướng giảm trong những năm gần đây.

Trước đó, một logo với dòng chữ "không sinh con trong một xã hội bất ổn" được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội.

Trong bản tin vào tối 17/8, của VTV logo này cũng đã xuất hiện và được đặt bên cạnh một bài viết đã che tên người viết - tất cả đều bị gạch chéo để minh họa cho "những thông tin tiêu cực", "kêu gọi", "kích động" mà mọi người cần tỉnh táo trước khi tiếp nhận, chia sẻ.

Chi tiết này được nhìn nhận theo những cách khác nhau.

Một số người cho rằng đây là cách VTV chỉ trích việc người trẻ bày tỏ quan điểm không muốn đẻ trong xã hội hiện tại.

"Dear VTV, tôi có đẻ hay không thì liên quan gì tới bạn?" một tài khoản nêu.

"Công kích và bully [bắt nạt] nhắm vào duy nhất 1 cộng đồng xong bắt cộng đồng đó đẻ con cho mình, cho đất nước, cho nhân loại," một tài khoản khác viết.

Trong khi đó, có những ý kiến cho rằng VTV chỉ "đang tường thuật lại những luận điệu nào thường được bọn phản động cài cắm kích động, một trong số đó là tuyên truyền không nên sinh con nhằm nâng cao cảnh giác người dân."

Một số tài khoản trên Thread nhắc tới trào lưu"nằm thẳng" - một phong trào ở Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp cao, chi phí sinh hoạt tăng và bất bình đẳng xã hội ngày càng lớn.

Nhiều tài khoản cho rằng đây là một trong những "hình thái của đấu tranh giai cấp".