Chính phủ Pháp đối mặt áp lực lớn sau khi bạo lực bùng phát trên diện rộng

Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu chủ trì một cuộc họp nội các khẩn cấp vào ngày 19/10 để đánh giá tình hình bạo lực và cướp phá diễn ra trên khắp cả nước trong cuối tuần qua – được xem là một trong những đợt mất trật tự công cộng nghiêm trọng nhất trong lịch sử nước Pháp hiện đại.

Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez đã đề nghị từ chức, theo thông báo của Điện Élysée (Phủ Tổng thống Pháp) sáng 19/10. Tuy nhiên, thay vì chấp nhận đơn từ chức, Tổng thống Emmanuel Macron đã yêu cầu ông Nuñez nghiên cứu các biện pháp nhằm bảo đảm an toàn trên đường phố và đưa những người gây ra các vụ bạo lực cuối tuần qua ra trước công lý.

Hôm 17/10, hơn nửa triệu người, phần lớn biểu tình trong hòa bình, đã xuống đường phản đối chi phí sinh hoạt leo thang và tình trạng người dân ngày càng khó tiếp cận các dịch vụ công thiết yếu, trong đó có hệ thống giáo dục công chất lượng. Tuy nhiên, các cuộc biểu tình đã trở nên hỗn loạn sau khi xuất hiện các nhóm người mặc đồ đen, đeo mặt nạ cùng những đối tượng quá khích phá hoại.

Ước tính khoảng 1.500 cửa hàng và cơ sở kinh doanh đã bị cướp phá hoặc phá hủy. Cảnh sát chống bạo động đã sử dụng hơi cay và vòi rồng để giải tán đám đông. Tại nhiều nơi, lực lượng an ninh bị ghi nhận sử dụng dùi cui để trấn áp người biểu tình. Bộ Nội vụ Pháp cho biết khoảng 1.000 cảnh sát đã bị thương, trong đó có 7 người bị thương nặng, trong hôm 17/10.

Bộ trưởng Nội vụ Nuñez đang đối mặt với làn sóng chỉ trích từ các đối thủ chính trị, một số tổ chức công đoàn và dư luận trên mạng xã hội vì bị cho là chuẩn bị không đầy đủ và bố trí lực lượng cảnh sát không tương xứng trước các cuộc biểu tình đã được lên kế hoạch từ trước.

Chủ tịch Hạ viện Pháp Yaël Braun-Pivet nói bà muốn mở một cuộc điều tra để làm rõ chính xác những gì đã xảy ra.

"Mọi thứ đang trở nên u ám tại Kinh đô Ánh sáng" – dòng chữ graffiti được sơn màu đỏ trên một bức tường cạnh dãy cửa hàng bị đập phá mà tôi nhìn thấy ở Paris tối 18/10.

Trước đó, tại Pháp đã xuất hiện nhiều đồn đoán rằng Tổng thống Macron có thể áp dụng lệnh giới nghiêm tạm thời tại một số khu vực, hoặc thậm chí ban bố tình trạng khẩn cấp để làm dịu bầu không khí căng thẳng đang bao trùm đất nước.

Tuy nhiên, cuối cùng ông đã chọn cách phát biểu trên truyền hình toàn quốc vào tối 18/10, kêu gọi đoàn kết dân tộc và trấn an người dân Pháp rằng những người gây ra các vụ bạo lực sẽ bị trừng phạt.

Dẫu vậy, bài phát biểu của ông Macron đã vấp phải nhiều chỉ trích từ truyền thông Pháp vì thiếu các biện pháp cụ thể.

Những người phá hoại và gây bạo loạn sẽ bị đưa ra chịu trách nhiệm như thế nào?

Các thị trấn và thành phố của Pháp sẽ được bảo vệ tốt hơn bằng cách nào, đặc biệt khi các cuộc biểu tình quy mô lớn mới đã được thông báo sẽ diễn ra trong vài tuần tới?

Các doanh nghiệp bị phá hủy sẽ được bồi thường cụ thể ra sao?

Và khi nào chính quyền sẽ thiết lập đối thoại với các tổ chức đại diện cho học sinh, sinh viên và giáo viên về vấn đề giáo dục? Đây chính là nguyên nhân khởi đầu của các cuộc biểu tình từ tháng trước.

Hôm 18/10, Tổng thư ký công đoàn CGT, bà Sophie Binet, cáo buộc Tổng thống Macron đã không giải quyết những lo ngại của sinh viên, cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt cũng như tình trạng chất lượng dịch vụ công ở Pháp ngày càng suy giảm.

Có vẻ như tổng thống đã trao lại trọng trách đó cho Thủ tướng Lecornu. Tại Pháp, ông Macron hiện được nhiều người xem là một "tổng thống vịt què" (lãnh đạo sắp mãn nhiệm và suy giảm ảnh hưởng chính trị). Ông đang ở chặng cuối của nhiệm kỳ.

Cuộc đua giành vị trí người kế nhiệm ông đang diễn ra rất quyết liệt, với cuộc bầu cử dự kiến sẽ diễn ra sau sáu tháng nữa. Ứng viên tổng thống của phe cánh hữu theo chủ nghĩa dân tộc chống nhập cư Marine Le Pen và lãnh đạo cánh tả chống chủ nghĩa tư bản Jean-Luc Mélenchon đều đang cạnh tranh quyết liệt để thu hút sự chú ý của dư luận.

Điều đó càng làm gia tăng những căng thẳng hiện nay tại Pháp, cả trên chính trường lẫn ngoài đường phố.

Quốc hội Pháp hiện gần như rơi vào tình trạng tê liệt, bị chia rẽ sâu sắc giữa ba khối chính trị đang cạnh tranh lẫn nhau.

Bên cạnh đó, Pháp còn đang đối mặt với những khó khăn tài chính. Các nhà đầu tư đang gây áp lực mạnh buộc nước này phải kiểm soát khoản nợ công ngày càng phình to. Tuy nhiên, chính phủ Pháp lo ngại rằng nếu cắt giảm dịch vụ công hoặc phúc lợi xã hội, sẽ có thêm nhiều người dân tức giận xuống đường biểu tình.

"Giờ phải làm gì? Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Đất nước chúng ta có đang rơi vào khủng hoảng hay không?" Đó là những câu hỏi đang được người dân Pháp nhắc đến rất nhiều vào thời điểm này.

Người dân trên khắp nước Pháp đã bị sốc và hoang mang trước những gì xảy ra hôm 17/10. Hình ảnh hơi cay bao trùm các thành phố, những kẻ cướp phá dường như không bị ngăn chặn và các tòa nhà công cộng bốc cháy đã khiến cả đất nước lo ngại.

Nhiều người đi đường mà tôi trò chuyện bày tỏ sự thất vọng khi cho rằng, trong lúc họ lo lắng về tương lai, các chính trị gia hàng đầu của đất nước lại mải mê đổ lỗi cho nhau về tình trạng bất ổn hiện nay.

"Trong khi chúng tôi lo lắng cho sự an toàn của mình, họ lại biến tình hình này thành một công cụ đấu đá chính trị trước cuộc bầu cử tổng thống," ông Edouard, một nam giáo viên có ba con, nói với tôi.

Ông Macron và thủ tướng của mình quy trách nhiệm cho các nhóm cực tả quá khích và những phần tử phạm pháp về tình trạng hỗn loạn bạo lực hôm thứ Bảy.

Trong khi đó, lãnh đạo cánh tả Jean-Luc Mélenchon cáo buộc chính phủ "bất tài".

Về phía cánh hữu dân tộc chủ nghĩa, bà Marine Le Pen, người luôn xây dựng hình ảnh cứng rắn về an ninh và trật tự, đã đăng một video ngồi trước quốc kỳ Pháp và đưa ra thông điệp theo phong cách tổng thống, chỉ trích "chính quyền Macron đã hết động lực, mệt mỏi và mất phương hướng".

Trong hai tuần tới, giới chức Pháp hy vọng tình hình sẽ tạm lắng. Từ hôm 19/10, học sinh bước vào kỳ nghỉ giữa kỳ.

Tuy nhiên, vào ngày 5/11, nhiều công đoàn thuộc các lĩnh vực khác nhau cùng phong trào "Áo vàng" (Gilets Jaunes) của Pháp, lực lượng từng tổ chức các cuộc biểu tình kéo dài hơn một năm vào năm 2018 dưới nhiệm kỳ đầu tiên của ông Macron, sẽ tiến hành các cuộc biểu tình quy mô lớn.

Nước Pháp đang nín thở chờ đợi điều sẽ xảy ra tiếp theo.