Cuba đón mùa lúa năng suất chưa từng có nhờ 'tình bạn chân thành' của Việt Nam

Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez đã có chuyến thăm Công ty Nông nghiệp và Chế biến ngũ cốc Los Palacios tại tỉnh Pinar del Río để xác minh tiến độ hợp tác với công ty Agri-VMA của Việt Nam trong sản xuất lúa gạo hôm 28/5.

Văn phòng Chủ tịch Cuba, trong một bài viết với nhan đề Tại Cuba, lúa gạo nảy mầm từ tình bạn chân thành, thông báo rằng với mô hình hợp tác mới, năng suất đạt 9 tấn/ha, một con số "chưa từng thấy" ở đảo quốc này trong nhiều năm.

"Nhờ sự kết hợp kinh nghiệm của Cuba với các kỹ thuật và công nghệ thâm canh của Việt Nam, hơn 800 ha đã được gieo trồng và dự kiến sẽ đạt 1.700 ha, với mục tiêu sản lượng 14.000 tấn gạo", Văn phòng Chủ tịch Cuba dẫn lời Tổng giám đốc Michel Ballate Camejo của công ty Los Palacios.

Ông Camejo cũng cho biết công ty Agri-VMA của Việt Nam hiện được giao quyền sử dụng 1.000 ha đất và đang triển khai các mô hình sản xuất chung với đối tác Cuba.

"Agri-VMA đã thực hiện khoảng ba vụ sản xuất tại đây và đạt năng suất vượt xa mức bình quân hiện nay của cả nước," ông Camejo nói.

Những hình ảnh mà Văn phòng Chủ tịch Cuba đăng tải cho thấy Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch Miguel Díaz-Canel Bermúdez trực tiếp trao đổi với đại diện của Agri-VMA (Việt Nam), trong đó có Chủ tịch công ty là ông Nguyễn Văn Quang, và Công ty Los Palacios (Cuba).

"Họ đang đề xuất biến nơi này thành dự án mẫu để đào tạo nông dân Cuba khắp cả nước. Và tôi nghĩ là hoàn toàn nên làm như vậy, bởi toàn bộ kinh nghiệm đang được tích lũy tại đây có thể được chuyển giao, thậm chí cho cả những địa phương khác," ông Díaz-Canel nói.

Nhà lãnh đạo Cuba cũng nhấn mạnh cần nhân rộng mô hình ra toàn bộ diện tích đất canh tác. "Vẫn còn rất nhiều đất của Cuba chưa được trồng trọt," ông nói.

Cuối chuyến thị sát, sau khi trò chuyện với những người nông dân trong một kho thóc và hỏi thăm thu nhập của họ, Chủ tịch Díaz-Canel phát biểu: "Đây chính là ví dụ về việc sản xuất tạo ra thịnh vượng: Chúng ta thay thế hàng nhập khẩu, đạt được sản lượng mà trước đây không có, tạo ra việc làm và thu nhập cho các hộ nông dân, cuộc sống trở nên tốt hơn… Đây chính là sự thịnh vượng."

Trên trang Facebook của Văn phòng Chủ tịch Cuba với gần 400.000 người theo dõi, một bài viết đăng ngày 29/5 về sự hợp tác này có dòng kết: "Cảm ơn #Việt Nam vì sự hỗ trợ trong suốt thời gian qua."

Hồi tháng Ba, ông Díaz-Canel đã gặp doanh nhân Nguyễn Văn Quang để trao đổi về thành công của mô hình hợp tác tại Los Palacios.

Trong cuộc họp, nhà lãnh đạo Cuba nhấn mạnh những kết quả của sự hợp tác giữa Havana và Hà Nội trong lĩnh vực này và cho rằng kinh nghiệm đó cho thấy đất nước ông có thể tự đáp ứng nhu cầu về gạo.

"Trong thời gian ngắn, Cuba sẽ có thể tự cung tự cấp gạo," ông tuyên bố.

Cuba đã rơi vào khủng hoảng lương thực triền miên trong hàng chục năm qua. Hiện khủng hoảng đang ngày càng trở nên trầm trọng hơn do Mỹ siết chặt bao vây.

Đất nước vùng Caribe đang bị thiếu hụt lương thực, thuốc men nghiêm trọng, cùng tình trạng mất điện diện rộng kéo dài.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã không ngừng bày tỏ mong muốn thay đổi ban lãnh đạo cộng sản của Cuba.

Việt Nam giúp Cuba những gì?

Việt Nam có một mối quan hệ hữu nghị đặc biệt với Cuba, phát triển trên nền đồng minh cộng sản và lập trường chống Mỹ của lãnh tụ Fidel Castro thời Chiến tranh Việt Nam.

Mối quan hệ ấy tiếp tục được duy trì, kể cả sau khi Việt Nam đa phương hóa quan hệ ngoại giao, làm lành với Mỹ.

Tuy nhiên, trong khi Mỹ và Việt Nam là đối tác kinh tế lớn của nhau, với thương mại hai chiều đạt trên 100 tỷ USD mỗi năm, thì quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Cuba rất khiêm tốn.

Bên cạnh các khoản viện trợ, Việt Nam chỉ có vài hoạt động kinh tế với Cuba.

Hồi tháng Hai, Cuba đã cử Đặc phái viên, Ngoại trưởng Bruno Rodríguez Parrilla, thăm Việt Nam, gặp gỡ một số lãnh đạo tại Hà Nội và nhận được sự "chia sẻ trước những khó khăn mà nhân dân Cuba anh em đang phải gánh chịu do các lệnh bao vây, cấm vận và thiên tai".

Trong buổi tiếp ông Bruno Rodriguez Parrilla tại Hà Nội vào ngày 2/2, ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, khẳng định sẽ chia sẻ kinh nghiệm, triển khai các dự án hợp tác về lúa gạo, góp phần giúp Cuba từng bước tự chủ lương thực.

Ông Tô Lâm cũng chia sẻ rằng Việt Nam không quên câu nói "vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình" của lãnh tụ Fidel Castro.

Trong buổi gặp ông Rodríguez, Thủ tướng Phạm Minh Chính khi đó khẳng định doanh nghiệp Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao quy trình canh tác tiên tiến, cung ứng vật tư và hỗ trợ máy móc nông nghiệp cho Cuba.

Cuba là quốc gia ông Tô Lâm đã có chuyến thăm cấp nhà nước vào tháng 9/2024 trên cương vị tổng bí thư, chủ tịch nước.

Một tháng sau chuyến đi, trong buổi thảo luận tổ tại Quốc hội vào ngày 26/10, ông Tô Lâm đã chia sẻ suy nghĩ rằng Cuba có ruộng đất "còn tốt hơn chúng ta nhiều" nhưng không sản xuất được và để không.

"Vừa rồi đi sang các bạn bảo giao cho nghìn hécta, tôi bảo nghìn hécta là đủ ăn, rồi sang năm giao khoảng hai mươi nghìn hécta, hai mươi nghìn nữa thì Cuba đủ lương thực cho 9-10 triệu dân, thậm chí còn có gạo bán sang các nước Caribe," ông nói.

Khi đó, ông Tô Lâm cho biết sẽ gửi những đoàn nông nghiệp sang nghiên cứu để giúp đỡ Cuba, nhưng đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi cách thức quản lý theo hướng "phải có phải kinh tế tư nhân" thì mới có thể khuyến khích được người lao động.

"Tôi mang chuyện khoán 10 ra tôi nói ở đấy, người ta mừng lắm. Tôi bảo chúng tôi trước đây một hécta được 5 tấn là điển hình rồi, giờ có nơi một hécta được mười mấy tấn. Người dân làm vượt cái đó, người ta cũng phải được thụ hưởng, mới khuyến khích được người ta."

Vấn đề năng lượng ở Cuba cũng đã được ông Tô Lâm nhắc tới. Ông gợi ý rằng Việt Nam sẽ "giúp cho một nhà máy điện, điện mặt trời" nhằm giải quyết vấn đề mà ông gọi là "đất nước mà tối um cả như thế thì khó khăn lắm".

Dự án nhà máy điện mặt trời mà Việt Nam hứa giúp Cuba đã được khởi công vào đầu tháng 12/2025 nhân dịp hai quốc gia kỷ niệm 65 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao.

Dịp đó, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng đã trao tượng trưng số tiền 272 tỷ đồng do Hội Chữ Thập đỏ Việt Nam tổ chức.

Đây là số tiền đợt 2 chương trình quyên góp "65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba". Đợt một, vào tháng 9/2025, Việt Nam đã trao tặng nhân dân Cuba số tiền gần 385 tỷ đồng.

Tổng số tiền ủng hộ là hơn 656,7 tỷ đồng, cao gấp 10 lần so với mục tiêu ban đầu đặt ra khi phát động chương trình.

Vào tháng 4/2025, Việt Nam đã tặng Cuba 11.500 tấn gạo.

Vào tháng 2/2026, đại diện chính phủ và doanh nghiệp sản xuất lúa gạo AgriVMA của Việt Nam đã bàn giao 250 tấn gạo viện trợ không hoàn lại cho phía Cuba, theo một thỏa thuận giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Cuba.

Khi chính quyền Mỹ tuyên bố áp thuế quan bổ sung đối với các nước cung cấp dầu cho Cuba, Việt Nam cũng đã lên tiếng.

"Việt Nam quan ngại sâu sắc về biện pháp mới của Mỹ là sẽ áp thuế quan bổ sung đối với hàng hóa của các nước cung cấp dầu cho Cuba, tác động nghiêm trọng đến hoạt động kinh tế, xã hội và cuộc sống của người dân Cuba," bà Phạm Thu Hằng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, nói hôm 2/2.

Hà Nội cũng tái khẳng định sự ủng hộ đối với các nghị quyết đã được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua trong nhiều năm, kêu gọi Mỹ dỡ bỏ ngay các biện pháp bao vây, cấm vận đơn phương chống Cuba và có bước đi theo hướng đối thoại, cải thiện quan hệ với quốc gia này, theo bà Hằng.

Suốt thời gian qua, Việt Nam đã nhiều lần bày tỏ ủng hộ các nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, kêu gọi Mỹ chấm dứt bao vây và cấm vận Cuba.

Tại cuộc họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hồi tháng 9/2025, Chủ tịch nước Lương Cường đã "đề nghị Hoa Kỳ gỡ bỏ các biện pháp cấm vận đối với Cuba và đưa Cuba ra khỏi danh sách tài trợ khủng bố".

Mới đây nhất, vào hôm 27/5, tại Trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York đã diễn ra cuộc họp của Phong trào Không liên kết để nghe Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez Parrilla chia sẻ về tình hình của nước này hiện nay.

Thảo luận tại cuộc họp, Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên Hợp Quốc, đã "bày tỏ chia sẻ sâu sắc với những thách thức mà nhân dân Cuba anh em đang phải đối mặt".

Ông Hùng cho biết Việt Nam cũng "phản đối mọi hành động đe dọa hoặc sử dụng vũ lực đối với Cuba, cho rằng đối thoại và ngoại giao là con đường đúng đắn, bền vững duy nhất để xử lý khác biệt, tránh làm gia tăng căng thẳng và bất ổn đối với hòa bình, an ninh khu vực và quốc tế".