Lãi suất tăng hai con số, tiền gửi ngân hàng vượt mốc 10 triệu tỷ đồng

Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy tính đến hết tháng Năm, lượng tiền gửi của khách hàng cá nhân tại các ngân hàng đã chạm mốc kỷ lục mới là 10,826 triệu tỷ đồng.

Dòng tiền gửi của người dân vào hệ thống ngân hàng tiếp tục nối dài chuỗi tăng trưởng kể từ mốc kỷ lục 10 triệu tỷ đồng vào tháng 10/2025.

So với đầu năm, chỉ số này đã tăng 4,76%, tương đương mức tăng ròng 491.000 tỷ đồng.

Thực tế, đà tăng này đã manh nha từ làn sóng tăng lãi suất huy động mạnh kéo dài từ cuối năm 2025 sang những tháng đầu năm nay.

Nhu cầu vốn tăng cao trong khi huy động vốn lại "eo hẹp", theo thừa nhận của Thống đốc Phạm Đức Ấn, đã khiến các ngân hàng đua nhau nâng lãi suất huy động.

Bên cạnh biểu lãi suất niêm yết, nhiều ngân hàng tư nhân từng sẵn sàng chào mời mức lãi suất lên tới 7-9%/năm cho các khoản gửi chỉ từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.

Thống đốc Phạm Đức Ấn sau khi nhậm chức hồi đầu tháng Tư đã yêu cầu các ngân hàng hạ lãi suất để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Ngay sau hiệu lệnh của Thống đốc Ấn, nhiều ngân hàng đã có động thái hạ lãi suất. Tuy nhiên, xu hướng đó không kéo dài được bao lâu thì lại đảo chiều bởi nhiều biến động trên thị trường.

Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance chỉ ra dưới bức tranh lãi suất niêm yết tương đối ổn định quanh mức 6-7%/năm, một "làn sóng ngầm" về lãi suất thỏa thuận đang đẩy chi phí huy động thực tế lên cao.

Thông qua các chương trình chăm sóc khách hàng ưu tiên, tiền gửi quy mô lớn hoặc mã giới thiệu, mức lãi suất thực nhận đối với kỳ hạn 12 tháng tại nhiều nhà băng đã được nâng lên 8-9%/năm, thậm chí chạm mốc 10%/năm ở những khoản tiền gửi đặc biệt lớn.

Lý giải nhu cầu huy động vốn của cả nhóm quốc doanh lẫn tư nhân, các chuyên gia cho rằng tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ huy động tiền gửi, các ngân hàng phải nâng lãi suất nhằm thu hút vốn để đảm bảo thanh khoản.

Tăng tín dụng vốn là một trong những công cụ tài chính mà Chính phủ của Thủ tướng Phạm Minh Chính đã sử dụng để đạt mục tiêu tăng trưởng trong cuối nhiệm kỳ.

Mặc dù lượng tiền gửi tăng mạnh, thanh khoản của hệ thống ngân hàng vẫn chịu áp lực lớn.

Tính đến giữa tháng 7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng - tăng 7,86% so với cuối năm trước.

Tốc độ tăng trưởng tín dụng hiện cao hơn tốc độ huy động vốn khoảng 2% buộc các ngân hàng phải tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cao để chủ động bổ sung nguồn vốn.

Thực tế này khiến giới quan sát dự báo lãi suất sẽ không giảm đáng kể trong phần còn lại của năm, trừ khi lạm phát hạ nhiệt sâu, thanh khoản hệ thống dồi dào trở lại và nhu cầu vay vốn suy giảm rõ rệt.

Tại Hội thảo "Triển vọng tín nhiệm Việt Nam 2H2026" do công ty đánh giá tín dụng VIS Rating tổ chức hôm 22/7, Giám đốc Trung tâm Phân tích Nghiên cứu, Công ty cổ phần Chứng khoán BIDV (BSC) Phan Quốc Bửu đánh giá mặt bằng lãi suất nhiều khả năng đã tiệm cận đỉnh và sẽ đi ngang hoặc tăng nhẹ trong nửa cuối năm 2026.

Bên cạnh đó, chi phí vốn trên thị trường liên ngân hàng tăng cao cùng áp lực lạm phát buộc các tổ chức tín dụng phải duy trì mức lãi suất thực dương đủ hấp dẫn để giữ chân khách hàng.

Một kịch bản được một số chuyên gia đồng tình là lãi suất huy động sẽ tiếp tục duy trì ở vùng cao nhưng đi vào trạng thái ổn định tương đối, dao động trong biên độ hẹp.

Dù dòng tiền này giúp cải thiện nguồn vốn cho ngân hàng mở rộng tín dụng, nhưng việc tập trung quá lâu vào tiết kiệm thay vì đi vào sản xuất kinh doanh có thể làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực nền kinh tế, chuyên gia tài chính - ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu, trong cuộc phỏng vấn gần đây với báo Tiền Phong, cảnh báo.

Các thị trường khác hụt hơi

Trong khi truyền thông Việt Nam đưa tin niềm tin của người dân vào các ngân hàng đang tăng cao, thực trạng này đồng thời cũng phản ánh một bức tranh khác mang màu sắc u ám hơn.

Đối với nhiều người dân, gửi tiền vào ngân hàng không hẳn vì đây là kênh đầu tư hấp dẫn, mà có lẽ đây là nơi bảo toàn tài sản tốt hơn khi các thị trường khác đang diễn biến khá ảm đạm.

Tiến sĩ Hiếunhận định xu hướng này cho thấy tâm lý ưu tiên sự an toàn trong bối cảnh các kênh đầu tư khác còn nhiều bất ổn.

Nếu như hai năm 2024, 2025 chứng kiến sự tăng giá phi mã của các kênh chứng khoán, bất động sản và vàng, thì những tháng gần đây lại ghi nhận màn "quay xe".

Giá bạc lao dốc khoảng 50% so với đỉnh, con số đó với vàng là khoảng 30%, trong khi chứng khoán cũng liên tục lao dốc, có thời điểm mất 260 điểm so với đỉnh 1.927 điểm lập hôm 18/5, khiến thị trường bốc hơi 1,2 triệu tỷ đồng chỉ tính riêng trên sàn HOSE.

Đối với bất động sản, dù không giảm mạnh nhưng thị trường nhìn chung cũng ghi nhận đà đi xuống nhẹ trên phạm vi cả nước, theo báo cáo 6 tháng đầu năm của PropertyGuru Việt Nam.

Sau chu kỳ tăng bứt phá nhờ căng thẳng địa chính trị, đà tăng của giá vàng thế giới chững lại và đảo chiều. Việc đồng USD mạnh lên cùng với dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) duy trì mặt bằng lãi suất cao kéo dài đã làm giảm sức hấp dẫn của vàng.

Như dự báo của nhiều người, sáng 30/7 giờ Việt Nam, Fed công bố giữ nguyên lãi suất.

Nhưng khi vàng thế giới có dấu hiệu phục hồi thì vàng trong nước vẫn "cắm đầu" khi người dân xếp hàng bán vàng do các bất ổn từ các công ty kinh doanh vàng bạc và đá quý.

Trước áp lực thu mua lớn, PNJ - Công ty Cổ phần vàng bạc đá quý Phú Nhuận - đã phải áp dụng chính sách hạn mức chi trả tối đa mỗi ngày và hoãn thời gian thanh toán tiền mặt lên đến 120 ngày đối với khách hàng bán lại vàng hoặc kim cương.

Áp lực này bắt nguồn từ vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, liên đới đến hai ông lớn trong ngành là SJC và PNJ, cũng như khiến nhiều chủ tiệm vàng bị khởi tố, bắt tạm giam.

Hơn 30 doanh nghiệp kinh doanh vàng, kim cương và đá quý tại TP HCM đã tạm ngừng hoạt động từ đầu tháng 7, theo khảo sát sơ bộ của Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP HCM.

Ông Nguyễn Văn Dưng, Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP HCM, nói rằng số doanh nghiệp đóng cửa thực tế có thể còn cao hơn do nhiều cơ sở không phải hội viên và chưa được thống kê đầy đủ.

Đối với thị trường địa ốc, chi phí vay thả nổi tại các ngân hàng thương mại vẫn duy trì ở mức cao, tạo áp lực tài chính rất lớn lên cả người mua ở thực lẫn nhà đầu tư, theo phân tích từ Chứng khoán MB.

Tính đến giữa tháng Bảy, lãi suất thả nổi tại nhiều ngân hàng đã chạm ngưỡng 15-16%/năm.

Cú sốc chi phí vốn đã khiến tổng lượng hấp thụ bất động sản sơ cấp 6 tháng đầu năm sụt giảm tới 62% so với nửa cuối năm 2025, chỉ đạt khoảng 26.100 sản phẩm, theo báo cáo của Viện Nghiên cứu kinh tế - tài chính - bất động sản thuộc Công ty Cổ phần Dịch vụ Bất động sản Đất Xanh (Dat Xanh Services).

Đáng chú ý, sức mua giảm mạnh trong bối cảnh nguồn cung đang tăng cao, lên đến 40%, một phần nhờ vào Nghị quyết số 29/2026/QH16 về xử lý đất đai – tạo điều kiện giải phóng khoảng 130 tỷ USD vốn bị đóng băng trước đó trong chiến dịch chống tham nhũng giai đoạn 2022-2024.

Bên cạnh đó, khảo sát của Dat Xanh Services cho thấy gần 97% khách hàng đặt tiêu chí pháp lý lên hàng đầu khi mua bất động sản.

Giải tỏa, đền bù và tái định cư là chủ đề xôn xao dư luận Việt Nam thời gian qua nhưng không được báo chí phản ánh đầy đủ.

Nỗi sợ mất đất cho các dự án đầu tư công nhưng không được đền bù thỏa đáng cũng có thể là một trong những nguyên nhân chính khiến người dân ngại ngần xuống tiền mua bất động sản.

Bên cạnh đó, dưới thời ông Tô Lâm, giới lãnh đạo Việt Nam cũng tìm cách chống nạn đầu cơ đất đai.

Sáng 29/7, Trung ương Đảng đã yêu cầu nghiên cứu lộ trình triển khai các chính sách thuế cùng công cụ tài chính phù hợp, trong đó, trọng tâm là áp dụng mức thuế cao hơn đối với diện tích đất bỏ hoang, lãng phí hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Đối với chứng khoán, thị trường hai tháng trở lại đối mặt với áp lực bán giải chấp lan rộng và lệnh gọi ký quỹ (call margin).

Theo các chuyên gia chứng khoán, việc dư nợ margin toàn thị trường chạm mức kỷ lục khoảng 450.000 tỷ đồng vào cuối quý 2 đã kích hoạt tâm lý lo ngại rủi ro, khiến nhiều nhà đầu tư chủ động bán tháo để hạ tỷ trọng.

Thêm vào đó, những lùm xùm liên quan đến 2 trong số các cổ phiếu chủ chốt ở Việt Nam là PNJ và FPT cũng phần nào kéo sâu giá trị của hai mã này.