ربات‌ها در خط مقدم اوکراین؛ دوران سربازان انسانی به پایان می‌رسد؟

یک شرکت تسلیحاتی بریتانیایی-اوکراینی به بی‌بی‌سی گفته است که ممکن است روزی ربات‌ها در میدان نبرد اوکراین از سربازان انسانی بیشتر شوند.

این اظهارات پس از آن مطرح می‌شود که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین ماه گذشته اعلام کرد که برای نخستین‌بار بخشی از مناطق تحت کنترل نیروهای روسیه تنها با استفاده از ربات‌ها و پهپادها بازپس گرفته شده است.

دو طرف جنگ در طول این درگیری به‌طور گسترده از سیستم‌های هوایی و زمینی بدون‌سرنشین استفاده کرده‌اند، چیزی که به گفته تحلیلگران، روند توسعه فناوری‌های نظامی را به‌طور چشمگیری سرعت بخشیده است.

اما این تحول هم‌زمان بحث‌ها درباره آینده جنگ و پیامدهای آن را برای سربازان نیز برانگیخته است.

در ویدیویی که ولودیمیر زلنسکی در ماه اپریل برای نمایش سلاح‌های رباتیک تازه‌توسعه‌یافته اوکراین منتشر کرد، او گفت یک موضع دشمن «تنها با استفاده از سیستم‌های بدون‌سرنشین، شامل ربات‌های زمینی و پهپادها» تصرف شده است.

ارتش اوکراین از ارائه جزئیات این عملیات خودداری کرده است.

با این حال، این ادعا پس از گزارش دیگری مطرح می‌شود که در ماه فبروری منتشر شد و بر اساس آن، یک ربات زمینی به‌تنهایی توانسته بود به‌مدت ۴۵ روز مانع پیشروی نیروهای روسیه شود.

گفته می‌شود بخشی از این تسلیحات توسط یک استارتاپ نظامی اوکراینی-بریتانیایی به نام «یوفورس» ساخته شده‌اند.

این شرکت به‌سرعت گسترش یافته و اخیرا به جایگاه «یونیکورن» رسیده است. اصطلاحی که به شرکت‌هایی با ارزش بیش از یک میلیارد دالر گفته می‌شود.

بی‌بی‌سی از دفتر «یوفورس» در لندن بازدید کرده است، دفتری بدون نام و نشان و محرمانه که به گفته این شرکت، برای محافظت در برابر خرابکاری احتمالی روسیه در نظر گرفته شده است.

یکی از نمایندگان شرکت از اظهار نظر درباره نبرد رباتیکی که در ویدیوی زلنسکی توصیف شده بود، خودداری کرد اما گفت پهپادهای هوایی، زمینی و دریایی یوفورس هم‌اکنون در عملیات‌های رزمی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ریانون پدلی، مدیر مشارکت‌های راهبردی این شرکت در بریتانیا، گفت: «من نمی‌توانم وارد جزئیات عملیات یا نقش یوفورس در آن شوم، اما از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲ بیش از ۱۵۰ هزار مأموریت رزمی موفق انجام داده‌ایم.»

او افزود که پدیده نبرد ربات‌ها علیه ربات‌ها احتمالا در آینده رایج‌تر خواهد شد و حتی ممکن است سیستم‌های بدون‌سرنشین از نظر تعداد از سربازان انسانی پیشی بگیرند.

روسیه نیز در حال استقرار ربات‌هایی است که برای انتقال مواد منفجره به مواضع اوکراین طراحی شده‌اند و تحلیلگران می‌گویند پیشرفت این فناوری احتمالا شیوه جنگ‌های آینده را دگرگون خواهد کرد.

ملانی سیسون، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ بروکینگز، گفت: «من واقعا اوکراین را معلم بزرگی در آینده دفاع ملی و صنایع تسلیحاتی می‌دانم. این نمونه‌ای چشمگیر از این است که چگونه ضرورت، باعث نوآوری می‌شود.»

یوفورس بخشی از یک گروه رو‌به‌رشد شرکت‌های دفاعی موسوم به «نئو-پرایم» است که شرکت‌های جاافتاده‌ای مانند بی‌ای‌ئی سیستمز، بوئینگ و لاکهید مارتین را به چالش می‌کشد.

شرکت امریکایی اندوریل نیز یکی دیگر از شرکت‌های فعال در حوزه فناوری‌های دفاعی است که در ماه فبروری نخستین آزمایش پرواز یک جنگنده بدون خلبان خود را انجام داد.

در حالی که اکثر پهپادها هنوز از راه دور و توسط انسان‌ها کنترل می‌شوند، شرکت‌هایی مانند اندوریل به‌طور فزاینده‌ای هوش مصنوعی را در سیستم‌های تسلیحاتی خود به کار می‌گیرند.

پهپادهای زمینی یوفورس از نرم‌افزاری استفاده می‌کنند که برای کمک به هدف‌گیری طراحی شده است، در حالی که اندوریل می‌گوید برخی از سیستم‌های آن می‌توانند به طور خودکار مرحله نهایی حمله را تکمیل کنند.

دولت امریکا نیز به‌طور علنی از ارتش خود خواسته است که هوش مصنوعی را به طورجدی به کار گیرد.

پیت هگست، وزیر دفاع امریکا، در ماه جنوری گفت که این کشور باید به یک «نیرویی جنگی با محوریت هوش مصنوعی» تبدیل شود.

بر اساس ارزیابی وزارت دفاع امریکا که سال گذشته منتشر شد، چین نیز در حال گسترش استفاده از سیستم‌های نظامی مجهز به هوش مصنوعی است.

تحلیلگران می‌گویند آینده‌ای که در آن ربات‌ها مستقیما در میدان جنگ با یکدیگر درگیر شوند، احتمالا اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

جیکوب پاراکیلاس از اندیشکده رند اروپا گفت: «پهپادهای اوکراینی و روسی همین حالا هم با یکدیگر می‌جنگند. گسترش این درگیری به جنگ‌های زمینی و دریایی، اگر نگوییم اجتناب‌ناپذیر، بسیار محتمل به نظر می‌رسد.»

با این حال، گروه‌های مدافع حقوق بشر هشدار می‌دهند که استقلال بیشتر در سیستم‌های تسلیحاتی، نگرانی‌های جدی درباره پاسخگویی ایجاد می‌کند.

پاتریک ویلکن از سازمان عفو بین‌الملل گفت: «ارتش‌ها از هوش مصنوعی برای سرعت بخشیدن به فرایندهایی مانند شناسایی اهداف استفاده می‌کنند. اما واگذاری تصمیمات مربوط به مرگ و زندگی به ماشین‌ها، خطرات عمیق اخلاقی و حقوق بشری به همراه دارد.»

در مقابل، سازندگان آن استدلال می‌کنند که حضور «انسان در چرخه تصمیم‌گیری» چنین نگرانی‌هایی را برطرف می‌کند و تأکید می‌کنند که تصمیم نهایی برای استقرار نیرو همچنان بر عهده نیروهای نظامی است.

داکتر ریچ دریک، مدیر کل بریتانیا در صنایع آندوریل گفت: «انسان‌ها به استراحت و غذا نیاز دارند و در شرایط جنگی همیشه این نیازها برآورده نمی‌شود. استفاده از فناوری‌های محاسباتی به ما کمک می‌کند خطاها را در آنچه زنجیره کشتار می‌نامیم، کاهش دهیم.»