پس از اعلام وضعیت اضطراری و «حکومت والی» در خیبرپختونخوا چه می‌گذرد؟
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, فرهاد محمدی
- شغل, بی‌بی‌سی
- در, لندن
- منتشر شده در
- زمان مطالعه: ۴ دقیقه
سه روز پس از اعلام وضعیت اضطراری و برقرای «حکومت والی» در ایالت خیبرپختونخوای پاکستان گزارش‌هایی از درگیری و خشونت میان پولیس و معترضان در منطقهٔ «باره» این ایالت منتشر شده است.
عزیزالله خان، خبرنگار بی‌بی‌سی در پشاور، به نقل از یک کسبه‌کار محلی گزارش داده است: «امروز صبح برخی از دکان‌ها در «باره» باز بودند، اما پولیس آنها را هم بست.»
روز گذشته نیز گزارش‌هایی از تظاهرات خشونت‌آمیز در این منطقه منتشر شده بود.
پولیس ادعا کرده است که «عناصر خرابکار تلاش کردند ناامنی ایجاد کنند که پولیس جلو آنها را گرفت و حدود ۵۰ خرابکار را بازداشت کرد.»
پولیس پشاور مدعی شده است که در حال حاضر وضعیت در منطقه باره «تحت کنترل» است.
سخنگوی پولیس پشاور هشدار داده است که «با عناصر شرور و اغتشاش‌گری که به اماکن دولتی آسیب رسانده و امنیت را مختل کنند، بر اساس قوانین ضد تروریسم و تخریب‌گری برخورد جدی خواهد شد.»
بحران سیاسی کنونی در خیبر پختونخوا پس از آن آغاز شد که آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان، یکشنبه گذشته (۱۹ میزان/۱۱ اکتوبر) در این ایالت حالت اضطراری و «حکومت والی» (گورنر راج) اعلام کرد. در پی این اقدام، حکومت ایالتی خیبرپختونخوا ساقط شد و شمار زیادی از اعضای آن بازداشت شدند.
«حکومت والی» حالتی است که در آن، حکومت مرکزی پاکستان با انحلال یا تعلیق اختیارات حکومت و پارلمان محلی یک ایالت، اداره‌ٔ مستقیم تمام امور اجرایی آن ایالت را به «والی» انتصابی می‌سپارد.
مقامات حکومت فدرال پس از اعلام این تصمیم گفتند که «چارهٔ دیگری نداشتند». در همین حال، برخی دیگر از مقام‌های دولتی، حکومت پیشین خیبرپختونخوا را عامل بروز این وضعیت دانسته‌اند.
«امور ایالت از کابل، قندهار و جلال‌آباد مدیریت میشد»
فیصل کریم کندی، والی انتصابی خیبرپختونخوا، دیروز، چهارشنبه (۲۱ میزان / ۱۳ اکتوبر)، حکومت برکنارشدهٔ این ایالت را متهم کرد که امور خود را «از کابل، قندهار و جلال‌آباد» مدیریت می‌کردند و دیگر برای آنها قابل پذیرش نبودند.
در جریان وضعیت اضطراری، شمار زیادی از اعضای حزب تحریک انصاف پاکستان از جمله سهیل افریدی بازداشت شده‌اند و مشخص نیست پاسخ آنها به این اتهام چه خواهد بود. با این‌حال، آنها بر سر انجام عملیات‌های نظامی در خیبرپختونخوا با حکومت مرکزی و ارتش اختلاف نظر داشتند.
حکومت طالبان هنوز واکنش خاصی به این ادعا نشان نداده است، اما پیش‌تر ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، گفته بود که: «وارد کردن اتهامات بی‌اساس و تمرکز بر پروپاگاندا به‌جای حل مشکلات، سیاست شکست‌خوردهٔ مقامات پاکستانی است.»
مقامات حکومت طالبان همواره مدعی شده‌اند که حکومت مرکزی و نظامیان پاکستانی برای رهایی از فشارهای داخلی انگشت اتهام را به سوی افغانستان دراز می‌کنند.
اعضای حزب تحریک انصاف نیز دلیل اصلی اعتراضات خود را آزادی فوری عمران خان، بنیان‌گذار زندانی این حزب و نخست‌وزیر سابق می‌خوانند که به گفته حامیانش با انگیزه‌های سیاسی بازداشت شده است.
علاوه بر این، معترضان خواستار برگزاری انتخابات جدید و شفاف هستند. ادعا شده که تقلب گسترده در انتخابات سال ۲۰۲۴ رخ داده است. آنها خواستار لغو متمم‌های قانون اساسی که به باور آنها استقلال قوه قضاییه را کاهش می‌دهد، و همچنین پایان دادن به سرکوب‌های سیاسی و بازداشت فعالان حزب خود هستند.
تأیید وضعیت اضطراری در خیبرپختونخوا توسط مجلس نمایندگان
منبع تصویر، Getty Images
مجلس نمایندگان پاکستان امروز، چهارشنبه، با اکثریت آرا اعلام وضعیت اضطراری در ایالت خیبر پختونخوا را تصویب کرد.
در جریان این نشست، نمایندگان مخالف شعارهایی در محکومیت برقراری «حکومت والی» سردادند.
در قطعنامه تصویب شده توسط مجلس نمایندگان پاکستان آمده است که مجلس ملی، وضعیت اضطراری در خیبر پختونخوا را که به تاریخ ۱۱ اکتوبر ۲۰۲۶ توسط رئیس جمهور اعلام شد، طبق مفاد ماده ۲۳۲ قانون اساسی پاکستان را تأیید می‌کند.
قرار است مجلس سنای پاکستان نیز فردا، پنجشنبه، نشستی را برای بررسی وضعیت ایالت خیبرپختونخوا برگزار کند.
ایالت خیبر پختونخوا از سال ۲۰۱۳ بدین‌سو، کانون اصلی و مرکز مهم سیاسی حزب تحریک انصاف پاکستان به رهبری عمران خان بوده است.
این حزب در انتخابات سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴ نیز اکثریت قاطعی را در این ایالت به دست آورد و تشکیل حکومت داد.
با وجود اعلان وضعیت اضطراری و برقراری حکومت والی، اگرچه تاکنون اعتراضات گسترده‌ای در سطح ایالت دیده نشده است، اما تحلیل‌گران سیاسی بر این باورند که نفوذ سیاسی عمران خان و حمایت مردمی از او همچنان تا حد زیادی قوی باقی مانده است.
غلام دستگیر، یکی از تحلیل‌گران مسائل خیبر پختونخوا، می‌گوید: «واقعیت‌های سیاسی ایالت ما در ۱۲ تا ۱۵ سال گذشته تغییرات زیادی کرده است. اکنون پایگاه رأی عمران خان فوق‌العاده قوی شده است.»
به گفتهٔ او، احزابی که پیش‌تر نقش مهمی در سیاست ایالتی ایفا می‌کردند— مانند حزب عوامی ملی (ANP) و حزب مردم پاکستان (PPP) — دیگر قدرت سیاسی گذشته را ندارند. همچنین حزب آفتاب شیرپاو که پیش از این با کسب چند کرسی نقش مهمی در تشکیل حکومت ایفا می‌کرد، نفوذ گذشتهٔ خود را از دست داده است.
