آمریکا عملیات «انزوای اقتصادی» علیه ایران را آغاز کرد

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۷ دقیقه

اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، در یک نشست خبری، جزئیات بزرگترین کارزار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی را اعلام کرد. این کارزار تحریمی، عملیات «انزوای اقتصادی» نام گرفته است.

وزیر دارایی آمریکا از پنج حوزه کلیدی در این تحریم‌ها نام برده است که این بخش‌ها شامل رمزارزها، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی است.

در واکنش به این سخنان علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد ایران، برنامه فشار اقتصادی جدید آمریکا علیه ایران را «حرفی تکراری» خواند و گفت که ایران برای «هر سناریویی» آماده است.

آقای مدنی‌زاده در واکنش به اعلام تحریم‌های جدید آمریکا علیه تهران گفت که «در برابر تحریم های آمریکا کاملا آماده‌ایم» و «نمی توانند شریان های مالی را قطع کنند». او تاکید کرد که «محاصره بعد از جنگ هم تحریم دیگری بود» و «الان این تحریم‌ها جدید نیست برای ما.»

اسکات بسنت گفت که جمهوری اسلامی دو گزینه دارد؛ «یا انزوای اقتصادی یا ادغام در اقتصاد جهان.»

او تاکید کرد که ایالات متحده تمامی راه‌های کسب درآمد حکومت ایران و سپاه پاسداران را شناسایی کرده است و کشورهایی که به ایران کمک کنند در این انزوای اقتصادی شامل می‌شوند.

در نشست خبری آقای بسنت، یکی از خبرنگاران درباره شامل شدن چین در تحریم‌های ثانویه آمریکا پرسید و وزیر دارایی آمریکا در پاسخ گفت: «هیچ‌کس خارج از شمول تحریم‌های ثانویه آمریکا نخواهد شد.»

اسکات بسنت همچنین گفت هدف از کارزار «انزوای اقتصادی» علیه ایران، «قطع تمام شریان‌هایی» است که حکومت ایران را زنده نگه داشته است.

او گفت ایالات متحده به شرکت‌ها و سازمان‌ها درباره همکاری اقتصادی با ایران ضرب‌الاجل زمانی ارائه کرده است.

همزمان وزارت دارایی آمریکا از اعمال فشار بر کشورهای ثالث سخن گفته است.

این وزارت‌خانه گفت که تیم‌هایی از وزارتخانه‌های دارایی، خارجه و دفاع ایالات متحده در حال رایزنی با دولت‌های سراسر جهان هستند و برای پایان دادن به فعالیت‌های مرتبط با ایران که آمریکا آنها را شناسایی کرده، مهلت‌های مشخصی تعیین می‌کنند.

به گفته این وزارت‌خانه، عدم تبعیت از این درخواست می‌تواند به اعمال تحریم‌های آمریکا، از جمله محرومیت از دسترسی به نظام مالی ایالات متحده، منجر شود.

با اعلام «عملیات انزوای اقتصادی ایران» دفتر دارایی‌های خارجی وزارت دارایی آمریکا در دستورالعمل جدیدی به شرکت‌ها در مورد خطرات تحریم‌های مرتبط با رعایت خواسته‌های جمهوری اسلامی که بر کشتیرانی از طریق تنگه تأثیر می‌گذارد، هشدار داده است.

وزارت دارایی آمریکا گفته است بی‌توجهی به این دستورالعمل و ادامه همکاری با ایران ممکن است به مسدود شدن دارایی آنها منجر شود.

وزارت دارایی آمریکا همزمان تحریم‌هایی علیه حدود ۶۰ فرد، شرکت و کشتی را اعلام کرده است.

پیش از اعلام جزئیات تحریم‌های جدید، ایران اظهارات آقای بسنت را رد کرد و اعلام کرد که اگر «جنگ ادامه پیدا کند»، تمام صادرات نفت از منطقه را متوقف خواهد کرد.

حکومت ایران همچنین هشدار جدیدی به کشتی‌ها داده و گفته است بدون اجازه این کشور از تنگه هرمز عبور نکنند.

معمولاً یک‌پنجم نفت و گاز جهان از این تنگه، که در جنوب ایران قرار دارد، عبور می‌کند؛ اما از زمان آغاز درگیری در اواخر فوریه، جریان کشتیرانی از این مسیر عملا توسط ایران مسدود شده است.

آقای بسنت پیش از نشست خبری خود در مطلبی در فایننشال تایمز، چاپ بریتانیا، نوشت پس از آنکه «قابلیت‌های نظامی ایران به‌طور چشمگیری درهم کوبیده و برنامه هسته‌ایش ضعیف شد، حالا وارد مرحله نهایی می‌شویم.»

او در توضیح مرحله نهایی نوشت: «با طلوع آفتاب، یک 'روز دی اقتصادی' آغاز می‌شود؛ بزرگ‌ترین تهاجم مالی‌ که تاکنون علیه یک دشمن سازماندهی شده است.»

اصطلاح «عملیات دی دِی» در جنگ جهانی دوم برای اشاره به بزرگترین عملیات نظامی دریایی و هوایی و زمینی به‌کار می‌رفت که تا آن روز انجام شده بود و آغاز نبرد آزادسازی شمال غرب اروپا از دست نازی‌ها بود.

اسکات بسنت در ادامه یادداشت خود نوشته بود که «اقتصاد ایران به‌حدی درهم شکسته است که ارزش ریال هیچ‌وقت اینقدر پایین نبوده و تورم به‌ندرت این اندازه بالا بوده است.»

وزیر دارایی آمریکا در این یادداشت هم هشدار داده بود که کشورهایی که بر این باورند «مماشات با حکومت ایران مسیر امن‌تری» است، بهتر است «پیامدهای ادامه حمایت» را در نظر بگیرند.

وزیر دارایی آمریکا تاکید کرد این بار هدف فشار اقتصادی جدید ایالات متحده، شرکای ایران و کشورهایی هستند که با ایران دادوستد می‌کنند.

واکنش مقامات ایران به تهدید آمریکا چه بوده است؟

علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد ایران، برنامه فشار اقتصادی جدید آمریکا علیه ایران را «حرفی تکراری» خواند و گفت که ایران برای «هر سناریویی» آماده است.

او در واکنش به اعلام تحریم‌های جدید آمریکا علیه تهران گفته است که «در برابر تحریم های آمریکا کاملا آماده‌ایم» و «نمی توانند شریان های مالی را قطع کنند». او تاکید کرد که «محاصره بعد از جنگ هم تحریم دیگری بود» و «الان این تحریم‌ها جدید نیست برای ما.»

آقای مدنی‌زاده در یک گفت‌وگو با صدا و سیما گفته است: «آنها این صحبت‌ها را قبلا هم گفته‌اند، ما کاملا برای هر سناریویی آمادگی داریم» و «این بار هم شکست» خواهند خورد.

به گفته وزیر اقتصاد ایران «شریان‌های مالی و اقتصادی دنیا به این سادگی نیست که بتوانند ادعا کنند ارتباطات مالی و تجاری ایران را به‌طور کامل قطع می‌کنند» و «اگر اقدامی هم انجام دهند منتظر حمله‌ی ما باشند.»

آقای مدنی‌زاده گفت که «دولت چهاردهم از مدت ها قبل برای مقابله با تحریم های آمریکا برنامه ریزی کرده و کاملا برای تحریم های جدید هم آماده است.»

او افزایش قیمت ارز را «ناشی از التهاب در فضای رسانه‌ای» خواند و گفت که تلاش می‌کنند که وضعیت بازار ارز را به «حالت عادی» بازگردانند.

به گفته وزیر اقتصاد جمهوری اسلامی «شریان‌های اقتصادی کشور را می‌خواهند قطع بکنند، این شریان‌ها را خیلی وقت است تلاش کردند که قطع بکنند و الان صحبت از یک کمپین فشار حداکثری در حوزه اقتصاد می‌کنند. این حرف حقیقتا تکراری شده، بارها و بارها از این صحبت‌ها انجام دادند و نتیجه‌اش را هم دیده‌اند.»

او گفته است: «شریان‌های مالی و اقتصادی دنیا به این سادگی نیست که ادعا بکنند می‌توانند شریان‌های مالی و تجاری ایران را قطع بکنند.»

مقام‌های ایران پیشتر و در آستانه اعلام این تحریم‌ها تاکید کردند که این جنگی «نابرابر و نمایشی قدیمی و تکراری» است.

ایران گفته است هر کشوری که در اعمال فشار اقتصادی به آمریکا کمک کند «دشمن» تلقی خواهد شد و به آن پاسخ خواهد داد.

دیروز مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در واکنش به این اقدامات آمریکا گفت: «دشمنان تصور می‌کردند ایران سقوط خواهد کرد و براساس ارزیابی‌های خود گمان می‌کردند با اجرای این اقدامات، ایران به ونزوئلا تبدیل می‌شود. نه‌تنها چنین اتفاقی رخ نداد، بلکه ایران به قدرتی تبدیل شد که جهان در برابر ایستادگی، همبستگی و انسجام ملت ایران حیرت کرد. کشور در یک جنگ تمام‌عیار اقتصادی، نظامی و امنیتی قرار گرفته است. دشمنان به‌صراحت اعلام می‌کنند که کوبنده‌ترین و وحشتناک‌ترین تحریم‌ها را علیه ایران اعمال می‌کنند، اما ما ایستاده‌ایم و تلاش می‌کنیم در برابر این جنگ نابرابر، خدمتگزار مردم باشیم.»

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، هم با تکراری خواندن این اقدامات آمریکا گفته بود: «از تحریم‌های فلج‌کننده‌ای که زمان اوباما مطرح شد تا فشار حداکثری دوره اول آقای ترامپ تا تحریم‌های خردکننده الان، این‌ها همان قلدری همیشگی است که در سیاست‌های آمریکا دیده‌ایم. یک فیلم تکراری است که ما از حفظیم.»

اما نگرانی ها هنوز پابرجاست. هشت سال است که صادرات نفت و فروش آن در بازار خاکستری، منبع اصلی درآمد ارزی ایران بوده و چین، مقصد اصلی نفتکش‌های ناوگان سایه ایران. حالا آمریکا از چین خواسته است برای افزایش فشار به ایران همکاری کند.

در نشست خبری امروز خود وقتی خبرنگارانی درباره چین در تحریم‌های ثانویه آمریکا پرسید او گفت: «هیچ‌کس خارج از شمول تحریم‌های ثانویه آمریکا نخواهد شد.»

ولی مقام‌های پکن پیشتر تاکید کرده بودند که با این سیاست موافق نیستند. لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، دیروز گفت که «چین با تحریم‌های یک‌جانبه غیرقانونی که فاقد پایه در حقوق بین‌الملل و مصوبه شورای امنیت باشد، مخالف است. ما از همه طرف‌ها می‌خواهیم مسئولانه عمل کنند و به رویکرد سیاسی و دیپلماتیک پایبند بمانند.»

چقدر تحریم‌های جدید متفاوت‌اند؟

بهرنگ تاج‌دین، خبرنگار اقتصادی بی‌بی‌سی فارسی

جزئیاتی که وزارت دارایی آمریکا از «عملیات انزوای اقتصادی» علیه ایران منتشر کرده، بیشتر از آن‌که شامل نوع تازه‌ای از تحریم باشد، نشان‌دهنده اراده جدی برای افزایش فشار به جمهوری اسلامی با وسیع‌تر کردن دامنه تحریم‌هاست.

آمریکا اعلام کرده که می‌خواهد روی دریانوردی، هوانوردی تجاری، فناوری‌های پیشرفته، طلا و رمزارز تمرکز بیشتری داشته باشد؛ هر چند که پیش از این هم نقل و انتقال فلزات گران‌بها و نیز بعضی از شرکت‌های کشتیرانی و خطوط هواپیمایی ایران هم مشمول تحریم بوده‌اند.

آمریکا گفته مصمم است که جلوی صادرات نفتی ایران و دسترسی به درآمدهای نفتی را بگیرد. ولی به گفته رئیس کل بانک مرکزی ایران، محاصره دریایی جلوی این صادرات را گرفته است. در نتیجه تا وقتی محاصره برداشته نشود، مشخص نیست چقدر این تحریم‌های جدید از قبلی‌ها مؤثرترند.

وزارت دارایی آمریکا پنج معافیت‌نامه عمومی مرتبط با ورزش، همکاری‌های دانشگاهی، آموزش، کنفرانس‌ها و نقل‌وانتقالات مالی شخصی را هم معلق کرده است که اگر جلوی این‌گونه ارتباطات را به طور کامل نگیرد، می‌تواند آن‌ها را دشوارتر کند.

ولی در بحث تحریم‌های آمریکا، تنها متن مقررات و دستورات ملاک نیست، بلکه مسأله این است که دولت این کشور تا چه حد حاضر است به کشورهای ثالث نظیر چین برای تبعیت از آن‌ها فشار بیاورد.

پکن تا کنون تأکید کرده که چنین تحریم‌هایی را به رسمیت نمی‌شناسد. اگر دولت دونالد ترامپ بخواهد به مجازات گسترده شرکت‌ها و مؤسسات مالی چینی بابت مبادله با ایران دست بزند، ممکن است روابط تجاری‌اش با دومین اقتصاد بزرگ دنیا از این هم شکرآب‌تر شود.

ساعاتی پیش از نشست خبری آقای بسنت، دونالد ترامپ، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ایران کاملا در حال فروپاشی است.»

رئیس‌جمهور آمریکا پیشتر گفته بود که فشار اقتصادی «خردکننده» به ایران وارد خواهد کرد.

با نگرانی از افزایش فشار اقتصادی دیروز نرخ ارز و طلا دیروز در بازار غیررسمی ایران رکورد تازه‌ای ثبت کرد و دلار از مرز دو میلیون ریال عبور کرد.

در همین حال فیلد مارشال عاصم منیر و محسن نقوی، فرمانده نیروهای مسلح و وزیر کشور پاکستان، برای دیدار با مقام‌های ارشد ایران در تهران هستند.

ارتش پاکستان در بیانیه‌ای گفت هدف از این سفر رسیدن به یک راه حل صلح‌آمیز است.