شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
چرا زنان جوانی که داستانهای همجنسگرایانه مینویسند در چین تحت پیگرد قرار گرفتهاند؟
- نویسنده, یی ما و یونیس یانگ
- شغل, بیبیسی
- منتشر شده در
- زمان مطالعه: ۹ دقیقه
زنی که به خاطر انتشار داستانهای همجنسگرایانه در چین بازداشت شده بود، پیش از آن که بخشهایی از روز بازداشتش را بازگو کند، مینویسد: «به من هشدار دادهاند که دربارهاش صحبت نکنم.»
او مینویسد هرگز روز بازداشتش را فراموش نمیکند؛ روزی که به گفته او در برابر چشم دیگران به خودرو پلیس منتقل شد، مجبور شد برای معاینه در برابر غریبهها برهنه شود و در حالی که از ترس میلرزید، برای گرفتن عکس بازداشت روی صندلی بنشیند.
حساب کاربری «پینگپینگ آنآن یونگفو» در شبکههای اجتماعی، یکی از دستکم هشت حسابی است که در ماههای اخیر در ویبو، پلتفرم اجتماعی چینی، از بازداشت خود به دلیل انتشار داستانهای اروتیک همجنسگرایانه خبر دادهاند.
همزمان با انتشار روایت این نویسندگان از تجربههایشان، دهها وکیل نیز برای ارائه خدمات حقوقی رایگان به آنها اعلام آمادگی کردهاند.
به گفته یکی از وکلایی که از یکی از نویسندگان دفاع میکند، دستکم ۳۰ نویسنده، که تقریبا همه آنها زنان بیستوچند سالهاند، در سراسر کشور بازداشت شدهاند. بسیاری با وثیقه آزاد شده یا منتظر محاکمهاند، اما برخی هنوز در بازداشت هستند. وکیل دیگری نیز به بیبیسی گفت بسیاری از کاربران دیگر هم برای بازجویی احضار شدهاند.
این نویسندگان آثار خود را در «هایتانگ لیترچر سیتی» منتشر کرده بودند؛ پلتفرمی در تایوان که به دلیل انتشار آثار «دانمی» شهرت دارد. دانمی گونهای از داستاننویسی است که بر روابط عاشقانه و صمیمی میان مردان تمرکز دارد و معمولا در فضاهای تاریخی، فانتزی یا علمیتخیلی روایت میشود. این ژانر در طول سالها مخاطبان بسیار وفاداری، بهویژه در میان زنان جوان چینی، پیدا کرده است.
این نویسندگان متهم هستند که با «تولید و انتشار محتوای مستهجن» قانون مبارزه با پورنوگرافی در چین را نقض کردهاند. بر اساس این قانون، نویسندگانی که از انتشار آثار خود درآمد کسب کرده باشند، ممکن است به بیش از ۱۰ سال زندان محکوم شوند.
این قانون به طور مشخص «توصیفهای صریح از روابط جنسی همجنسگرایانه یا دیگر رفتارهایی را که از نظر قانون چین، انحرافات جنسی تلقی میشوند» هدف قرار میدهد. در مقابل، آثار حاوی روابط دگرجنسگرایانه معمولا با محدودیت کمتری روبهرو هستند. برای مثال، آثار برخی نویسندگان سرشناس چینی، از جمله مو یان، برنده جایزه نوبل ادبیات، صحنههای جنسی آشکاری دارند، اما همچنان بهطور گسترده در دسترس خوانندگان قرار دارند.
هرچند در چین نویسندگان آثار اروتیک دگرجنسگرایانه نیز گاه به زندان محکوم شدهاند، ناظران میگویند این ژانر با محدودیتها و سانسور بهمراتب کمتری روبهرو است.
کسانی که از بازداشت خود خبر دادهاند، از گفتوگو با رسانهها خودداری کردند، چون نگران پیامدهای احتمالی آن بودند. پلیس شهر لانژو در شمالغرب چین، که متهم است پشت این موج بازداشتها قرار دارد، به درخواست بیبیسی برای اظهارنظر پاسخی نداد.
این موج برخوردها، بحثی گسترده را برانگیخته و همزمان به شکلگیری یکی از کمسابقهترین اعتراضها به این قانون انجامیده است.
یکی از کاربران ویبو این پرسش را مطرح کرد: «آیا واقعا باید از رابطه جنسی شرم داشت؟» او استدلال میکرد که قوانین چین درباره محتوای مستهجن با واقعیتهای امروز همخوانی ندارد.
کاربر دیگری نوشت که زنان هرگز خود تعیین نمیکنند چه چیزی مستهجن است، چون تعریفهای رایج و غالب را دیگران شکل میدهند.
حتی برخی حقوقدانان نیز ابراز نگرانی کردهاند که اگر محتوایی «مستهجن» تشخیص داده شود، تنها ۵ هزار بازدید میتواند برای آن مصداق «توزیع» مجرمانه محسوب شود؛ موضوعی که به گفته آنها آستانه بازداشت تولیدکنندگان محتوا را بهطور قابل توجهی پایین آورده است.
این وضعیت باعث نگرانی حکومت چین شده، تا جایی که بحثها ناگهان از فضای آنلاین ناپدید شدند. هشتگ «بازداشت نویسندگان هایتانگ» در ویبو، پیش از آنکه سانسور شود بیش از ۳۰ میلیون بازدید داشت. پستهای حاوی مشاوره حقوقی و گزارش یک سایت خبری مطرح چینی حذف شدند و حسابهای نویسندگان، و برخی از حسابهای کاربری دیگر نیز بسته شدند.
پس از آنکه نوشته «پینگپینگ آن یونگفو» بهسرعت در فضای مجازی فراگیر شد، او آن را حذف کرد و در پستی دیگر از کسانی که از او حمایت کرده بودند تشکر کرد. او همچنین پذیرفت که نوشتههایش با قوانین چین در تعارض بوده است. اندکی بعد، حساب کاربری خود را نیز حذف کرد.
این حساب قبل از آن پست نهایی، نوشته بود: «همیشه در چشم پدر و مادرم دختر خوبی بودم. اما آن روز، فقط باعث شرمندگیشان شدم. آنها دیگر هرگز نمیتوانند سرشان را بالا بگیرند.»
دانمی؛ ژانری که بر فرهنگ عامه حکمرانی میکند
این زنان سالها در سایه فعالیت میکردند؛ در کشوری که همجنسگرایی و محتوای اروتیک همچنان با انگ اجتماعی همراه است. اما اکنون، پس از آنکه تحقیقات پلیس هویت آنها را آشکار کرده، با پیامدهای اجتماعیای روبهرو شدهاند که به گفته ناظران، به همان اندازه مجازاتهای قانونی سنگین و ویرانگر است.
یکی از نویسندگان که نام حساب کاربریاش «دنیا یک بیمارستان روانی بزرگ است» بود، نوشت: «در آن لحظه فقط احساس شرم داشتم». او گفت که پلیس او را از سر کلاس درس در دانشگاه بیرون کشید و همکلاسیهایش تماشا میکردند که ماموران برای بازرسی خوابگاه همراهش میروند.
او مینویسد: «من با تایپ کردن تکتک کلمات پول درآوردم. اما وقتی اوضاع بههم ریخت، انگار هیچکدام از آن تلاشها اهمیتی نداشت. با من طوری رفتار میکردند که انگار بدون هیچ زحمتی پول به دست آوردهام.»
زن دیگری نوشت که پلیس با او رفتاری محترمانه داشته و به او توصیه کرده است با یک وکیل مشورت کند و «درآمدهای غیرقانونی» خود را بازگرداند تا حکم سبکتری دریافت کند. او نوشت: «فقط ۲۰ سال دارم. اینقدر جوانم و زندگیام را اینقدر زود تباه کردهام.»
سومی نوشت: «هرگز تصور نمیکردم به خاطر چیزهایی که نوشتم تحت پیگرد قرار گیرم.»
ژائو وو، که ۲۰ سال است رمانهای دانمی مینویسد، میگوید این برخوردها او را متوقف نخواهد کرد. او میگوید: «این همان چیزی است که به من احساس خوشبختی میدهد. همچنین نمیتوانم از پیوندهایی که با اعضای این جامعه ساختهام، دل بکنم.»
دانمی در دهه ۱۹۹۰ در فضای اینترنت ظهور کرد و بهتدریج به یکی از موفقترین ژانرهای ادبیات عامهپسند تبدیل شد؛ تا جایی که برخی از این رمانها در فهرست پرفروشترین کتابها در جهان قرار گرفتند. تنها در سال ۲۰۲۱، حقوق اقتباس سینمایی و تلویزیونی ۶۰ اثر دانمی خریداری شد. گفته میشود گرانترین آنها ۴۰ میلیون یوان (حدود ۵/۶ میلیون دلار) ارزشگذاری شده است. برخی از بزرگترین ستارههای امروز چین، از جمله شیائو جان و وانگ ییبو، نیز با بازی در مجموعههای اقتباسشده از رمانهای دانمی به شهرت رسیدند.
دانمی را میتوان پدیده سرکش فرهنگ عامه در چین خواند، آنقدر پرطرفدار که نمیتوان نادیدهاش گرفت و آنقدر بحثبرانگیز که نمیتوان آشکارا از آن ستایش کرد.
و این ویژگی به بخشی از هویت پلتفرم هایتانگ تبدیل شده است؛ نامی که در زبان چینی ماندارین به معنای «گلی که در همه سایهروشنهای رنگ صورتی شکوفه میدهد» است.
هایتانگ و دانمی به فضاهایی عمدتا زنانه تبدیل شدهاند، هرچند داستانهایشان بر شخصیتهای مرد متمرکز است. در فرهنگی که ابراز میل و خواستههای جنسی زنان اغلب زیر ذرهبین قرار دارد و محدود میشود، دانمی به مجرایی خلاقانه و غیرمستقیم برای بیان این خواستهها بدل شده است؛ فضایی که در آن زنان میتوانند درباره میل و احساسات زنان نسبت به دیگر زنان بنویسند.
لیانگ گه، استاد جامعهشناسی دیجیتال در کالج دانشگاهی لندن، میگوید همین ویژگی است که دانمی را تا این اندازه «برهمزننده هنجارها» میکند. به گفته او، این ژانر به زنان اجازه میدهد «از واقعیتهای مبتنی بر نقشهای جنسیتی فاصله بگیرند»؛ واقعیتهایی که بسیاری از آنها را با انتظاراتی مانند ازدواج و مادری پیوند میزنند.
برای نمونه، در داستانهای سبک دانمی، مردها میتوانند باردار شوند و راحت با آسیبپذیری کنار بیایند؛ تضادی چشمگیر با روابط نابرابری که بسیاری از زنان چینی در زندگی واقعی با آن دستوپنجه نرم میکنند.
لی شن، نویسندهای که بیش از یک دهه در دنیای دانمی فعالیت کرده است، توضیح میدهد: «دانمی مرا از فکر کردن به همه خطرهای احتمالی که در روابط عاشقانه سنتی میان زن و مرد وجود دارد، رها میکند.»
رمانهای دانمی البته بیمنتقد هم نیستند، چون برخی از آنها صحنههای بسیار خشن یا افراطی دارند. یکی از کاربران ویبو نوشت: «بهعنوان یک پدر یا مادر، چند نفر از ما میتوانیم بپذیریم که فرزندانمان چنین رمانهایی بخوانند، چه برسد به اینکه خودشان آنها را بنویسند؟»
سن نویسندگان هم به یکی از محورهای نگرانی تبدیل شده است. چند نفر از افرادی که بیبیسی با آنها گفتوگو کرده، گفتهاند پیش از ۱۸ سالگی خواندن و نوشتن داستانهای اروتیک همجنسگرایانه را آغاز کرده بودند؛ برخی حتی از ۱۱ سالگی.
«ما»، یکی از نویسندگان دانمی که تنها نام خانوادگیاش را منتشر کرده، میگوید جامعه نویسندگان این ژانر باید این مسئله را بپذیرد و برای آن چارهای بیندیشد. او میافزاید این چالشی است که به دانمی محدود نمیشود و همه انواع محتوای بزرگسالان با آن روبهرو هستند، چون در چین محدودیت و ردهبندی سنی مشخصی برای دسترسی به محتوا وجود ندارد.
با این حال، دانمی در دهه گذشته بیش از پیش زیر فشار قرار گرفته است؛ چین مجموعهای از کارزارها را برای «پاکسازی» فضای اینترنت به راه انداخته است. در سال ۲۰۱۸، یکی از نویسندگان دانمی به دلیل فروش هفت هزار نسخه از رمانش با عنوان «تسخیر»، به ۱۰ سال زندان محکوم شد.
«درآمدی که به سند جرم من تبدیل شد»
به گفته لیانگ گه، با کاهش روزافزون نرخ ازدواج و فرزندآوری در چین و همزمان با تلاش شی جینپینگ برای پیشبرد برنامه «نوزایی ملی»، برخورد حکومت با دانمی نیز شدت گرفته است.
او توضیح داد: «دولت چین میخواهد ارزشهای سنتی خانواده را ترویج کند و علاقه به رمانهای دانمی بهعنوان عاملی در کاهش تمایل زنان به فرزندآوری تلقی میشود.»
این دومین موج بازداشتهای گسترده در کمتر از ۱۲ ماه گذشته است. اواخر سال گذشته، ۵۰ نویسنده تحت پیگرد قرار گرفتند. یک نویسنده معروف که حدود یک میلیون و ۸۵۰ هزار یوان درآمد داشت، تقریبا پنج سال زندان گرفت.
یک وکیل گفت: «اما این بار حتی کسانی که نقش جزئی داشتند هم مستثنا نشدند.»
وکیلی که مشاوره رایگان ارائه میدهد گفت: «در عرض فقط دو روز، بیش از ۱۵۰ نفر درخواست مشاوره دادند.» بسیاری از آنها هنوز رسما متهم نشده بودند، اما از این احتمال بهشدت وحشتزده بودند.
وکیلی که برای کمک به نویسندگان هایتانگ، «راهنمایی عملی» تهیه کرده میگوید «این دقیقا مصداق «ماهیگیری در آبهای دوردست» است.»
اصطلاح «ماهیگیری در آبهای دوردست» در چین به مواردی اشاره دارد که پلیس محلی فراتر از حوزه اختیارات خود عمل میکند. به گفته منتقدان، پلیس شهر لانژو نویسندگانی را که در نقاط مختلف کشور زندگی میکردند احضار کرده است؛ اقدامی که به باور آنها ممکن است خارج از حدود صلاحیت قانونی این نهاد بوده باشد.
نویسندگان دانمی خوب میدانند که هر لحظه ممکن است فضای تحمل و مدارا نسبت به آثارشان محدودتر شود. به همین دلیل برای دور زدن سانسور به استعاره و رمزگویی روی آوردهاند.
اما شدت این برخوردها بسیاری از آنها را شوکه کرد. یکی از نویسندگان، تماس تلفنی پلیس را اینگونه توصیف کرد: «یک تماس تلفنی، رؤیاهایم را در هم شکست.»
آنها پلیس را متهم میکنند که بدون مجوز قضایی تلفنهای همراهشان را بازرسی کرده است. همچنین میگویند مقامها برای محاسبه گستره «جرم»، تعداد بازدیدهای هر فصل از آثارشان را با هم جمع زدهاند؛ روشی که به گفته آنها گمراهکننده است، چون احتمالا شمار واقعی خوانندگان را بیش از اندازه نشان میدهد.
یکی دیگر از نویسندگان دانمی نوشت: «سالها در هایتانگ مینوشتم و تنها تعداد اندکی از آثارم را میخواندند. اما همان داستانهایی که کسی به آنها توجهی نداشت، در مجموع بیش از ۳۰۰ هزار بار دیده شدند و چهار هزار یوان حقالتالیفی که در حسابم بود، به مدرک جرمم تبدیل شد.»
مشخص نیست که آیا این پایان کار آنها در پلتفرم هایتانگ خواهد بود یا نه.
یکی از نویسندگان دانمی با نام کاربری «سیجین ده سیجین» نوشت: «اگر امکان بازگشت به گذشته را داشتم، باز هم نوشتن را انتخاب میکردم. و همچنان به نوشتن ادامه خواهم داد.»
او نوشته است: «تنها امیدم این است که قانون بتواند فراتر از کلمات روی صفحه را ببیند؛ دختری را ببیند که برای پسانداز کردن، وعدههای غذاییاش را حذف میکرد؛ دختری را که موهایش را فروخت تا بتواند قلمی بخرد؛ دختری را که باور داشت با نوشتن میتواند راهی برای تغییر سرنوشتش پیدا کند. امیدوارم به همه ما فرصتی منصفانه داده شود.»
