TOOS, Ergeyga gaarka ah ee Qaramada Midoobay oo ka digayo in Yemen ay dib ugu laaban karto dagaal sokeeye

Tebin toos ah

1. 14 Daqiiqadood ka horIsraa'iil oo xaqiijisay dilka sarkaal sare oo booliska Gaza ka tirsanaa

   

   Xigashada Sawirka, Google

   Israa'iil ayaa waxay xaqiijisay inay dishay sarkaal sare oo ka tirsanaa booliska magaalada Gaza.

   Ciidanka Difaaca Israa’iil (IDF) ayaa sheegay, in Jamal Abu Kamil uu ahaa taliye ka tirsan Xamaas oo ku lug lahaa weerarradii 7-dii Oktoobar dgacay.

   Dhimashadiisa waxaa hore u shaacisay Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Gaza, oo sheegtay in gaarigiisa lala beegsaday weerar cirka ah.

   Wasaaradda, oo ay maamusho Xamaas, waxay Israa’iil ku eedaysay inay isku dayayso inay Gaza ka abuurto fowdo iyo qalalaase hor leh.

   IDF ayaa sheegtay inay dishay sarkaalkan oo ay ku tilmaamtay inuu yahay “argagixiso” inuu qorsheeyay oo fuliyay weerarro argagixiso.

   Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump, ayaa ku dhawaaqay in Golaha Nabadda uu gaaray heshiis ku saabsan hub ka dhigista buuxda ee Xamaas iyo dhammaan kooxaha hubaysan ee ku sugan Marinka Qasa.

   Sarkaal sare oo ka tirsan Xamaas ayaa u sheegay BBC-da in dhaqdhaqaaqu uu aqbalay qorshaha Golaha Nabadda ee dhigaya in Qasa gabi ahaanba hubka laga dhigo, isla markaana war rasmi ah dhawaan la soo saari doono.

   Dhanka Israa'iil weli wax jawaab ama faallo rasmi ah kama soo bixin.

   Trump ayaa sheegay in Israa'iil ay ka bixi doonto Marinka Qasa marka hub ka dhigistu si buuxda u dhammaato, isagoo heshiiska ku tilmaamay "tallaabo muhiim ah oo horseedaysa in ugu dambayn Qasa ay maamusho dowlad cusub oo Falastiini ah."

   Sidoo kale akhri

   Xamaas oo sheegtay inay oggolaatay inay hubka dhigto ka dib markii Trump uu ku dhawaaqay qorshaha Golaha Nabadda

   Israa'iil oo diiday qorshaha Trump ee Xamaas hubka lagaga dhigayo

2. 50 Daqiiqadood ka horShan arrimood oo sahlan oo aad ku yarayn karto baruurta caloosha

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Dad badan ayaa gymka aada si ay u yareeyaan baruurta caloosha, laakiin qaarkood dhab ahaantii dheg uma dhigaan waxa loo baahan yahay in la sameeyo.

   Dufanka caloosha ayaa ah walaac ku badan dhalinyarada ka welwelsan muuqaalkooda iyo caafimaadkooda.

   Dufanka ku uruuray calooshooda awgiis ma xiran karaan dhar raaxo leh oo iyaga ku habboon.

   Dhibaatadani kaliya maaha xirashada dharka aad jeceshahay. Waxa la caddeeyey in dufanka calooshu uu khatar caafimaad keeni karo.

   Xayrtaasi waxay sababi kartaa dhibaatooyin caafimaad oo badan oo halis ah, oo ay ku jiraan dhiig karka, sonkorta dhiigga oo kacda, iyo dhibaatooyinka kolestaroolka.

   Cuduradani waxay ka yimaadaan baruurta ku taal aagga caloosha.

   Waxa kale oo ay kordhisaa halista nooca 2-aad ee sonkorowga iyo cudurrada wadnaha.

   Dufanka caloosha ayaa sidoo kale soo saara borotiin kale oo loo yaqaan angiotensin. Barootiinkani waxa uu keeni karaa in xididdada dhiigga ay yaraadaan iyo dhiig karka.

   Sidaa awgeed, halista waallida, neefta, iyo noocyada kansarka qaarkood ayaa kordha

   Si loo yareeyo dufanka caloosha, waxaa muhiim ah in diirada la saaro qodobbada muhiimka ah qaarkood.

   1. Wakhtiga u dhexeeya cashada iyo wakhtiga jiifka

   Laguma talin in aad wax cunto laba ilaa saddex saacadood ka hor hurdada. Kaloriyada cuntada la isticmaalo maalintii waxaa loo beddelaa tamar hawl maalmeedka.

   Si kastaba ha ahaatee, cuntooyinka la isticmaalo fiidkii uma shaqeeyaan si la mid ah wakhtiyada kale.

   Sidaa darteed waxay bilaabi doonaan in dufan lagu kaydiyo jirka, waxayna u horseedi doonaan koror miisaan.

   2. Qaado cunto dheeli tiran

   Markaad isticmaasho cuntooyinka hodanka ku ah fiber-ka, si degdeg ah uma gaajoon doontid.

   Haddii cuntadaadu ka kooban tahay fiber, marinka cuntada ee calooshaada ilaa xiidmahaaga waa is dhimi doonaa. Tani waxay kuu ogolaanaysaa inaad dheregsanaato muddo dheer.

   Ku dar borotiinka cuntadaada. Waxay kaa dhigaysaa inay dhereg ku hayso waqti dheer, waxayna yaraynaysaa rabitaanka cuntada fudud.

   Ku dar cuntooyinka hodanka ku ah borotiinka sida ukunta, misirta, caano, farmaajo, caano fadhi, kalluunka, iyo digaaga, cuntadaada maalinlaha ah.

   3. Ka fogow cuntooyinka sida aadka ah loo warshadeeyey ee Carb ku badan yahay

   4. Hurdo kugu filan seexo

   Haddii aadan helin hurdo kugu filan, waxay saameyn kartaa hormoonnadaada gaajada, waxayna kaa dhigi kartaa inaad rabto inaad wax badan cunto.

   5. Muhiimadda jimicsiga

   Inaad firfircoonaato oo aad samayso jimicsi jireed ama nooc kasta oo tababar ah waxay caawisaa gubida kalooriyada. Tani waxay kaa caawinaysaa yaraynta baruurta, gaar ahaan baruurta ku ururta caloosha agagaarkeeda.

   Hawlaha maalinlaha ah sida socodka degdega ah, orodka, baaskiil wadidda, dabaasha ama yoga ma aha oo kaliya inay caawiyaan yaraynta baruurta, laakiin sidoo kale waxay dedejiyaan dheef-shiid kiimikada.

3. 2 Saacadood ka horXildhibaanada xisbija Jamhuuriga oo walaac ka muujiyay xaladda markab dagaal oo Mareykanku leeyahay

   

   Xigashada Sawirka, reuters

   Xildhibaanada xisbiga Dimuqraadiga ee Maraykanka ayaa walaac weyn ka muujiyay xaaladda markabka diyaaradaha dagaalka qaada oo muddo dheer ku sugan Bariga Dhexe.

   Waxay sheegeen in wararka ku saabsan yaraanta sahayda, tuubooyinka biyaha ee ciladaysan iyo dhibaatooyin kale oo ka jira markabka USS Abraham Lincoln ay yihiin wax aan la aqbali karin.

   Waxay sidoo kale carrabka ku adkeeyeen daal xad-dhaaf ah iyo shaqo-gubasho, iyadoo la soo sheegay in qaar ka mid ah askarta adeegga ku jirta ay isku dayeen inay badda isku tuuraan.

   Xoghayaha Difaaca, Pete Hegseth, ayaa sheegay in xaaladda markabka Abraham Lincoln si “gebi ahaanba khaldan” loo soo bandhigay.

   Markabku wuxuu badda ku jiray tan iyo bishii Nofeembar ee sannadkii hore.

4. 2 Saacadood ka horWar deg deg ah, Puntland oo dowladda Federaalka ku eedeesay in ay colaad ka hurineyso Gaalkacyo

   Puntland oo war qoraal ah saartay ayaa markale dowladda Soomaaliya ku eedeesay in ay qorsheeneyso hurin colaad, iyada oo lagu yiri qoraalka " Madaxweynihii Hore ee dowladda Federaalka ah, Xasan Sheekh Maxamuud, waxa uu weli ku howlan yahya abaabulka colaad ka dhan Puntland", waxaana intaas lagu daray Puntland waxa ay si dhaw ula socotaa abaabullada qorsheeysan ee uu Xasan Sheekh Maxamuud ka wado waxayna ka digaysaa qorshaha safarka Xasan Sheekh ku imaanayo Koofurta Gaalkacyo ee Galmud". Puntland ayaa safarka ujeedkiisa ku sheegtay "mid looga golleeyahay in fidno iyo colaad looga abuuro magaaladaas".

   Dhanka kale Dowlad-goboleedka Galmudug oo warka ka soo baxay Puntland lagu soo hadalqaaday ayaa dhankooda ganafka ku dhuftay dhiillada colaadeed ee laga dardaarweriyey.

   Wasiirka Madaxtooyada Galmudug Maxamed Faarax Talyaani oo BBC-da la hadlay ayaa beeniyey warka sheegaya in colaad laga abaabulayo magaalada Gaalkacyo, mar ka jawaabayey waxa uu yiri "waxaa rabaa inaa kuu caddeeyo in aysan sal iyo raad toona lahayn eedeymaha ay xambaarsan tahay, Galmudug waxa ay kamid tahay JDFS madaxweynaha guud ahaan dalka ayuu madax ka yahay, booqashadiisuna waxaa filayaa in aysan ahayn ceebeyn iyo hawlo kale la socdaan".

   "Gaalkacyo ma jiraan wax dhiillo colaadeed ah oo ka jira" ayuu hadalkiisa sii raaciyey, isaga oo sheegay in uu hadda ku sugan yahay isla magaalada, inkasta oo aysan BBC-du si madax bannaan u xaqiijin karin arrimahaas.

   Dhanka booqashada ayuu wasiirku ka hadlay isaga oo tilmaamay in ay tahay mid aan wax shaqo ah ku lahayn waxa ay Puntland ku tilmaamtay. “Madaxweynaha booqashadiisu waxa ay la mid tahay kuwo uu uu tago meelo kale oo dalka, Galmudugna cid ay maanta marti uga tahay cidda inay maryigeliso madaxda qaranka oo ugu horreeyo madaxweynuhu in aysan jirin baa rabaa inaa kuu caddeeyo, xudduudaheeda iyo deegaannadeedana iyadaa ka Talisa”, ayuu yiri wasiir Talyaani.

   Maaha warqaddii ugu horreysay ee kasoo baxday Puntland, waxaana jiray in dhowrjeer oo hore ay ku eedeysay dowladda in ay qeyb ka qaadaneyso dagaallo ka dhacay meelo kamid ah maamulkaasi.

5. 3 Saacadood ka horWar deg deg ah, Dowladda Japan oo roobabka kasoo saartay heerka ugu sarreeya digniinaha dalkaas

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Roobabkii xoogga badnaa ee Khamiistii ayaa ku qasbay Hay’adda Saadaasha Hawada Japan inay soo saarto Digniinta Degdegga ah ee Heerka 5, taas oo ah heerka ugu sarreeya ee nidaamka digniinta dalka.

   Subaxnimadii Jimcaha, digniinta ayaa hoos loogu dhigay Heerka 4, balse mas’uuliyiintu waxay weli dadka deegaanka ku boorinayaan inay feejignaadaan, gaar ahaan khatarta dhul-go’a, fatahaadaha iyo webiyada oo biyuhu ku fatahaan.

   Ciidamada Is-difaaca Japan ayaa saaka loo diray inay gacan ka geystaan daadgureynta dadka ku xayirmay saldhigyada tareennada.

   Qiyaastii 1,800 qof ayaa sidoo kale habeenkii ku hoyday dhismaha maamulka gobolka Chiba, kadib markii ay roobabka joojiyeen isu-socodka iyo adeegyada gaadiidka.

6. 3 Saacadood ka horWar deg deg ah, Afar qof ayaa ku dhintay roobab waaweyn oo ka da’ay Japan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Roobab aan hore loo arag oo ka da’ay gobolka Chiba ee Japan ayaa sababay dhimashada afar qof, halka kumannaan qof ay habeenkii ku xayirmeen garoonka diyaaradaha Narita ee magaalada Tokyo.

   Maamulka ayaa sheegay in gobolka Chiba oo ku dhow caasimadda Tokyo uu tan iyo galabnimadii Khamiista ka da’ayeen roob ka badan 100 millimitir saacaddii.

   Tani waxay ku dhowdahay saddex jeer celceliska roobabka bisha Agoosto, waxayna noqotay roobkii ugu badnaa ee abid laga diiwaangeliyo dalka Japan.

   Roobabkaan ayaa sidoo kale sababay dhul-go’, fatahaado iyo koronto la’aan, waxaana hakaday adeegyada tareennada, basaska iyo tagaasida.

   Illaa iyo hadda In ka badan 20,000 oo guri oo ku yaalla gobolka Chiba ayey sidoo kale korontadu ka go’day.