ካብ ቴህራን ክሳብ ዒራቕ፡ ንሽዱሽተ መዓልታት ዝቕጽል ስነስርዓት ቀብሪ ዓሊ ኻመኒ እንታይ ክመስል እዩ?

ንላዕለዋይ መራሒ ኢራን ነበር ኣያቶላ ዓሊ ኻመኒ ዝግበር ተዝካር - ድሕሪ ምቕታሉ ልዕሊ ኣርባዕተ ኣዋርሕ - ቀዳም 4 ሓምለ ኣብ ቴህራን ክጅምር እዩ።

ሰበስልጣን ኢራን ነዚ ፍጻመ "ናይ ክፍለ-ዘመን ቀብሪ" ክብሉ ይጽውዕዎ ኣለዉ።

ካብ 12 ክሳዕ 20 ሚልዮን ዝዀኑ ሰባት ክሳተፉ ከም ዝኽእሉ ዝገለጹ ሰበስልጣን ኢራን፡ እቲ ተገይሩ ዘሎ ምድላዋት ኣብ ታሪኽ እታ ሃገር ንዝዀነ መንግስታዊ ስነስርዓት ተራእዩ ዘይፈልጥ ዓቢ ምዃኑ ገሊጾም ኣለዉ።

እዚ ምድላዋት ድማ ነዞም ዝስዕቡ የጠቓልል፤

እቲ ኣብ ቴህራን ዝመደበሩ፡ ቀንዲ ክፋል ሰራዊት እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ዝዀነ ክፍለ-ሰራዊት መሓመድ ረሱሉላህ፡ ነዚ ስርሒት ይመርሖ ኣሎ።

እቲ ዝርዝር ኣብ ፖለቲካ፡ ሃይማኖትን ጸጥታን ዘለዉ ዓበይቲ ሰባት ዘካይዱዎ ጕዕዞ፡ ብኣዝዩ ልዑል ትዅረት ካብ ዝከታተሉ ጉዳያት ሓደ ክኸውን ትጽቢት ይግበር።

ገሊኦም ተዓዘብቲ ድማ እቶም ካብቲ ስነስርዓት ዝተረፉ ሰባት፡ ልክዕ ከም'ቶም ዝመጽኡ ኣገዳስነት ክህሉዎም ከም ዝኽእል ይገልጹ።

ካብ ሓያሎ ሃገራት ዝመጽኡ ፍሉጣት ውልቀሰባት፡ ንኣብነት ፕረዚደንታት፡ ቀዳሞት ምኒስተራት፡ ኣባላት ባይቶን ምኒስተራትን ክሳተፉ ምዃኖም ሰበስልጣን ይገልጹ።

ልዕሊ 800 ዝዀኑ ጋዜጠኛታት ወጻኢ ድማ ነዚ ፍጻመ ክጽብጽቡዎ ትጽቢት ይግበር።

ሰበስልጣን ኢራን፡ ምስ ምልክት ዕማኾ ኢድ ተሰንዩ ዝቐረበ "ክንትንስእ ኣለና" ዝብል ጭርሖ፡ መለለዪ ናይዚ ስነስርዓት ቀብሪ ገይሮሞ ኣለዉ።

እቲ ንሽዱሽተ መዓልታት ዝቕጽል ስነስርዓት፡ ብቐዳም ንግሆ ሰዓት 06:00 ብናይቲ ከባቢ ኣቈጻጽራ፡ ኣብ ቴህራን ኣብ ዝርከብ መስጊድ ኢማም ኾመኒ ሞሳላ ክጅምር እዩ።

በጻሕቲ ድማ ክሳዕ ሰንበት ድሕሪ-ቐትሪ ናይ መወዳእታ ክብሮም ክገልጹ ይኽእሉ እዮም።

ሓለቃ ክፍለ-ሰራዊት መሓመድ ረሱሉላህ ሓሰን ሓሳንዛደህ ከም ዝገለጾ፡ ሳንዱቕ ሬሳ ኻመኒ ኣብ ክብ ዝበለ መድረኽ ክቕመጥ እዩ።

እቲ ንዋሕዚ ህዝቢ ንምምራሕ ዝተገብረ ምድላው ድማ በጻሕቲ ኣብ ውሽጢ 15 ክሳዕ 20 ደቓይቕ ኣትዮም ክወጽኡ ዘኽእል እዩ።

ብሰሉስ፡ እቲ ስነስርዓት ናብታ ብሸነኽ ደቡብ ቴህራን እትርከብ ከተማ ቆም ክቕጽል እዩ። ኣብኡ ድማ ሓደ ላዕለዋይ ናይ ሺዓ ሃይማኖታዊ መራሒ፡ ኣብ ጃምካራን — ሓደ ካብቶም ፍሉጣት ሃይማኖታዊ ቦታታት ኢራን — ናይ ቀብሪ ጸሎት ክመርሕ እዩ።

ብረቡዕ፡ ሬሳ ኻመኒ ናብ ናጃፍ፡ ዒራቕ ክጓዓዝ እዩ።

ኣብ መካነ-መቓብር ናይቲ ፈላማይ ናይ ሺዓ እስላም ኢማም ዝዀነ ኢማም ዓሊ፡ ናይ ዑደት ስነስርዓት ምስ ተኻየደ፡ እቲ ጽንብል ቅድሚ እቲ ሬሳ ናብ ኢራን ምምላሱ ኣብ ከርበላ ክቕጽል እዩ።

ሰበስልጣን ኢራን፡ እቲ ኣብ ዒራቕ ዝግበር ፍጻመታት ብጠለብ ገለ ዒራቓውያን ጕጅለታት ዝተዳለወ ምዃኑ ይገልጹ።

ገሊኦም ተንተንቲ ግን፡ እዚ ስጕምቲ እዚ፡ ኻመኒ ኣብ መላእ ዓለም ሺዓ ሙስሊም ዘለዎ ጽልዋ — ኢራን ኣብቲ ዞባ ዘለዋ ሃይማኖታውን ፖለቲካውን ምትእስሳርን ዘጕልሕ ከም ዝዀነ ገይሮም ይጥምቱዎ።

ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ዓባስ ኣራግቺ፡ ነቲ ምድላዋት ንምትሕብባር ናብ ባቕዳድ ዝበጽሐ፡ ብዛዕባ እቲ "ምሳልያዊ ኣገዳስነት" ናይቲ ቀብሪ ተዛሪቡ ኣሎ።

ብሓሙስ፡ ኻመኒ ኣብታ ዝተወልደላ ከተማ ማሽሃድ፡ ኣብ መካነ-መቓብር ኢማም ረዛ ሓመድ-ኣዳም ክለብስ እዩ።

እዚ ቦታ'ዚ ናይቲ ሻምናይ ናይ ሺዓ እስላም ኢማም መቓብር ኰይኑ፡ ኣብ ዓመት ብሚልዮናት ዝቝጸሩ በጻሕቲ ዝስሕብ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ናይ ጕዕዞ ቦታ ኢራን እዩ።

ናይ ሓዘን ስነ-ስርዓታት ኣብ ኵላ እታ ሃገር ን40 መዓልታት ክቕጽል እዩ።

እቲ ናይ ተስካር ፍጻመታት ድማ ክሳዕ ቀዳማይ ዓመት ናይ ቀብሩ ክቕጽል ተወጢኑ ኣሎ።

ቀብሪ ኻመኒ፡ እታ እስላማዊት ሪፓብሊክ ኣብ ትሕቲ ከበድቲ ፖለቲካውን ማሕበራውን ብድሆታት ኣብ እትርከበሉ እዋን እዩ ዝካየድ ዘሎ።

ኣብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ስርዓታት ዝካየዱ ቀብርታት መራሕቲ፡ ሃይማኖታዊ ጥራይ ዘይኰነስ ፖለቲካዊ ዕላማታት እውን ከም ዘማልኡ ተንተንቲ ይገልጹ።

ገሊኦም ነዚ ስነስርዓት፡ መንግስቲ ኢራን ሓድነቱ ንምርኣይን ትረኻኡ ንምድልዳልን ከም ዝጥቀመሉ ዕድል ገይሮም ይርእዩዎ።

እዚ ድማ ነቲ ድሕሪ ኻመኒ ዝመጽእ ስርዓት ንምርግጋእን ነቲ ተካኢኡ ዝዀነ ወዱ ሞጅታባ ደገፍ ንምሃብን ምሳልያዊ ተራ ክጻወት ይኽእል እዩ።

ካልኦት ግን ከምዚ ዝበለ ሰፊሕ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ጥራይ፡ ነቲ ዓሚቝ ፖለቲካውን ማሕበራውን ፍልልያት ክፈትሖ ከም ዘይክእል የጠንቅቑ።

ነቲ ስነስርዓት ሰፊሕ ምድላዋት ይግበር እኳ እንተ ሃለወ፡ ሞጅታባን ኣሕዋቱን ኣብ ቀብሪ ኣቦኦም ክሳተፉ ድዮም ኣይፋልን ዝብል ሓዊሱ ሓያሎ መሰረታዊ ሕቶታት ገና ኣይተመለሱን።

ደቂ ኻመኒ ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ናይ 12 መዓልታት ውግእ ጀሚሮም ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኣይተራእዩን።

ብተወሳኺ፡ ብ28 ለካቲት 2026 ብሰንኪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ሰበይቱ ሓዊሱ ሓያሎ ኣባላት ስድራቤቱ ከም ዝተቐትሉ ዝገልጹ ጸብጻባት ስዒቡ፡ ብዛዕባ ጥዕና ሞጅታባ ዘሎ ዘይርግጹነት ገና ኣይተመለሰን።

ብሰሉስ 30 ሰነ፡ ጸሓፊ ናይቲ ዘተሓባብር ኮሚቴ ዓሊ ኣክባር ፖርጃምሽዲያን፡ ብዛዕባ ምስታፍ ሞጅታባ ዝውሰድ ዝዀነ ይዅን ውሳነ ብቤትጽሕፈት ጠቕላላ ኣዛዚ ዕጡቕ ሓይልታትን ላዕለዋይ መራሕን ክግለጽ ምዃኑ ሓቢሩ።

እቲ ካልእ መልሲ ዘይረኸበ ሕቶ ድማ ነቲ ናይ ቀብሪ ጸሎት መን ክመርሖ እዩ ዝብል እዩ።

ኣብ ባህሊ ሺዓ፡ እዚ ተራ'ዚ ሃይማኖታውን ፖለቲካውን ረዚን ትርጕም ክህልዎ ይኽእል እዩ።

ገሊኦም ተዓዘብቲ ድማ ሞጅታባ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ምቕልቃሉ፡ ብዛዕባ መጻኢ መሪሕነት ኢራን ምልክት ከም ዝሃበ ገይሩ ክትርጐም ከም ዝኽእል ይገልጹ።