ቀጥታ, 'ሓላፍነት ዝጐደሎ ባህሪ ሩስያ ንኩላትና ሓደጋ'ዩ'- ወተሃደራዊ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ)

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. ቅድሚ 4 ሰዓታትኢራን፡ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝዀነ ወተሃደራዊ ምትእትታው ከምዘይትጻወር ኣፍሊጣ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣብ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኢራን ቁልፊ ሰብ ዝኾነ ኻታም ኣል-ኣናብያ፡ “ዝኾነ ይኹን ምሕደራ መጻብቦ ሆርሙዝ ንምዝራግ ዝግበር ወተሃደራዊ ምትእትታው”፡ ስጉምቲ ከምዝውሰዶ ኣጠንቂቑ።

   ንሱ፡ “ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ንዘሎ ዋሕዚ ትራፊክ ንምዝራግ ዝኾነ ይኹን ፈተነ እንተተገይሩ”፡ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን (IRGC) ወተሃደራዊ ስጉምቲ ካብ ምውሳድ ንደሓር ከምዘይብል ገሊጹ።

   "ኩለን መራኽብን ንግዳዊ ጀላቡን በቲ ዝተመደበለን መስመራት ክሓልፋ ዝኽእላ፡ ብፍቓድ ሓይሊ ባሕሪ IRGC ጥራይ እየን" ክብል ወሲኹ ገሊጹ።

   ዝኾነ ይኹን ምጥሓስ እዚ ሕጊ፡ "ድሕነት እቲ ዞባ ዝርብሽ'ዩ" ኢሉ።

   ኣመሪካን እስራኤልን፡ ኣብ ልዕሊ ኢራን መጥቃዕቲ ዳግማይ ምኽፋተን ስዒቡ፡ ቴህራን ኣብ ልዕሊ መጻብቦ ሆርሙዝ ዘለዋ ቁጽጽር ኣትሪራ ኣላ።

   ገለ መራኽብ ብመጻብቦ ሆርሙዝ፡ ብጥቓ ገማግም ባሕሪ ወሽመጥ ዖማን ክሓልፋ ከምዝፈተና ዝተረጋገፁ ፀብፃባት ይሕብሩ።

2. 30 ጉንቦት 2026ባይቶ ጋና ጸረ ሕደጾታን ተዛመድቲ ጉዳያትን ረቂቕ ሕጊ ኣጽዲቑ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ባይቶ ጋና፡ ሕደ-ጾታውነትን ምንቅስቓሳት ምስፍሕፋሕ ‘ኤልጂቢቲኪው+’ንገበን ዝገብር ሓድሽ ረቂቕ ሕጊ ኣጽዲቑ።

   መንነት ለዝብያን፡ ገይ፡ ባይሰክሹዋል፡ ትራንስጀንደር ወይ ክዊር ምሓዝ፡ ክሳዕ ሰለስተ ዓመት ማእሰርቲ ዘቕጽዕ ኰይኑ፡ እቲ ረቂቕ ሕጊ ነቶም ዝተኸልከሉ ተግባራት ናብ ፖሊስ ናይ ምሕባር "ግዴታ" እውን ዘእቱ እዩ።

   መራሕቲ ሃይማኖታውያ፡ ፕረዚደንት ጆንድራማኒ ማሃማ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ስልጣን ካብ ዝሕዝ ጀሚሮም ጸረ ሕደ-ጾታ ሕግታት ከጽንዕ ጸቕጢ ክገብሩ ጸኒሖም።

   እዚ እገዳ’ዚ ብኣህጉራውያን ትካላት ብርቱዕ ነቐፌታ ዝገጠሞ ኰይኑ፡ እዚ ሕጊ ንህይወት ሰባት ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ጥራይ ከይኰነ፡ "ዜጋታት ንሓድሕዶም ክሰላለዩን ከቃልዑን ዘተባብዕ እዩ፡" ኢሎም።

   ኣብ ጋና ሓደ ዓይነት ጾታ ዘለዎም ዝምድናታት፡ ካብ እዋን ብሪጣንያዊ መግዛእቲ ዝነበሩ ሕግታት ጀሚሮም ዝተኸልከሉ እዮም።

3. 30 ጉንቦት 2026ኬንያ፡ ኣብ ኣሕዳሪ ቤት ትምህርቲ ብዝተወልዐ ባርዕ ሓዊ ዝተጠርጠሩ ሸሞንተ ተምሃሮ ተታሒዞም

   

   ምንጪ ስእሊ, Andalou via Getty Images

   ኣብ ሓደ ናይ ደቀንስትዮ ቤት ትምህርቲ ብዝተውልዐ ባርዕ ሓዊ ንሞት 16 ተምሃሮን ዕንወትን ዘቃልዐ ሓደጋ ዝተጠርጠሩ ሸሞንተ ተምሃሮ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዝወዓሉ ፖሊስ ኣፍሊጡ።

   እቲ ሓደጋ ብሓሙስ ንግሆ፡ ካብ ርእሰ-ከተማ ናይሮቢ 120 ኪሎ ሜተር ርሒቃ ኣብ እትርከብ ጊልጊል ኣብ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ኣዋልድ ኡቱሚሺ እዩ ተፈጺሙ።

   እቲ ሓዊ ነቲ 135 ድርብ ዓራውቲ ዝነበሮ ህንጻ መደቀሲ ክፍሊምሉእ ብምሉኡ ኣዕንዩዎ።

   ብመሰረት ፖሊስ ዝሃቦ ጸብጻብ፡ምስ ተምሃሮን ሰራሕተኛታትን ድሕሪ ዝተገብረ ዘተን ናይ ስቪቲቪ (CCTV) ምስልታት ምርመራን፡ እቶም ሸሞንተ ተምሃሮ ነቲ ናይ ምቅጻል ስጕምቲ ብምውጣንን ብምትግባርን ከም ዝተጠርጠሩ ገሊጹ።

4. 29 ጉንቦት 2026ሩስያ ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ እንታይ በለት?

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ብዛዕባ እታ ኣብ ሮማንያ ዝወደቐት ድሮን ከምዝተሓበሮ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።

   ኣባል ኔቶ ዝኾነት ሮማንያ፡ ነቲ ኣብታ ግዳይ መጥቃዕቲ ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ዝኾነት ከተማ ጋላቲ ዝነበረ ዋና ፈጻሚ ስራሕ ኤምባሲ ሩስያ ብህጹጽ ካብታ ሃገር ክወጽእ ኣዚዛቶ'ላ።

   ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ኣብ ዝሃበቶ ምላሽ፡ እቲ ጉዳይ ኣተኲሮ ንምጥምዛዝ ዝዓለመ'ዩ ክትብል ወቒሳ።

   እቲ "ብዛዕባ እታ ኣብ ሮማንያ [ዝወደቐት] ድሮን ዝግበር ዘሎ ዋዕዋዕ"፡ ኣቓልቦ ዓለም ካብቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብቲ ሩስያ ትቆጻጸሮ ምብራቓዊ ዩክረይን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ንምእላይ "ብምዕራባውያን" ዝተሃንደሰ ሜላ'ዩ ክትብል ማሪያ ዛካሮቫ ተዛሪባ።

   ሰብመዚ ሩስያ ከምዝብልዎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ስታሮቢልስክ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ሰብ-ኣልቦ ነፈርቲ ዩክረይን 21 ተመሃሮ ቀቲሉ ነይሩ።

   ኪቭ ግን ንሲቪላውያን ዒላማ ከምዘይትገብር'ያ ትምጉት።

5. 29 ጉንቦት 2026ንሮማንያ ዘለዋ ደገፍ ዝገለጸት ኣመሪካ 'ንዂሉ ስድሪ መሬት ኔቶ' ከምእትከላኸል ፍሊጣ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣብ ሮማንያ ዝወደቐት ድሮን ሩስያ ኣብ ሃገራት ወተሃደራዊ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ) ቁጠዐ ኣስዒባ ኣላ።

   ኣምባሳደር ናይታ ኣብቲ ኪዳን መሪሕ ተራ ዘለዋ ኣመሪካ ዝኾነ ማት ዊትቴከር ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ እታ ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ንግዝኣት ሮማንያ ምጥሓሳ ኮኒኑ።

   "ንነፍሲ ወከፍ ስድሪ ግዝኣት ኔቶ ክንከላኸል ኢና" ክብል'ውን ኣጠንቂቑ'ሎ።

   ምምሕዳር ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ጒዳይ ኲናት ዩክረይን ኣንጻር ሩስያ ተሪር መርገጺ የብሉን ተባሂሉ'ዩ ክንቀፍ ጸኒሑ።

   ትራምፕ ምስቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ክነጻጸር እንከሎ፡ ምስ ቭላድሚር ፑቲን ዝጠበቐ ዝምድና'ዩ ዘለዎ።

   እንተኾነ፡ ዘይከምቲ ዝሓሰቦ ነቲ ኲናት ደው ንምባል ከካይዶ ዝጸንሐ ሓያል ጻዕርታት ዛጊት ኣይሰመረን።

6. 29 ጉንቦት 2026‘ግዲ ኣልቦ ተግባራት ሩስያ ንዅላትና ሓደጋ እዩ’ – ዋና ጸሓፊ ኔቶ

   

   ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

   ዋና ጸሓፊ ኔቶ ማርክ ሩተ፡ነቲ “ግዲ ኣልቦ ተግባራት ሩስያ ንዅላት ሓደጋ እዩ፡” ክብል ኰኒኑዎ።

   ሩተ፡ ኔቶ “ንነፍስወከፍ እመት ናይ መሻርኽቲ ሃገራት ግዝኣት ንምክልኻል ድሉው ኰይኑ ከም ዘሎ” ንፕረዚደንት ሮማንያ ኒኩሾር ዴን ከም ዘረጋገጸሉ ገሊጹ።

   ሩተ ኣብ ኤክስ ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ፡ ሩስያ “ኣብ መላእ ዩክረይን ዝርከቡ ሰላማውያን ሰባትን ስቪላዊ ትሕተ-ቅርጽታትን ዒላማ ምግባር፡” ከም ዝቐጸለትሉን “ትማሊ ምሸት’ውን እቲ ዘይሕጋዊ ናይ ወራር ተግባር ሳዕቤኑ ኣብ ዶብ ጥራይ ከም ዘየብቅዕ ዳግማይ ዘርኣየ እዩ፡” ኢሉ።

   ኔቶ ዓቕሚ ምክልኻሉ ምድልዳል ክቕጽል ምዃኑ ዝገለጸ ሩተ፡ ዩክረይን ንወራር ሩስያ ንምምካት ዘኽእላ ደገፉ ከም ዝቕጽል ገሊጹ።

   በዚ መሰረት ሰበስልጣን ኤውሮጳ፡ ነቲ ዓርቢ ንግሆ ኣብ ሮማንያ ዝሰዓበ ናይ ድሮን ሓደጋ ኰኒኖሞ ኣለዉ።

   ሩስያ ክሳብ ሕጂብ ዛዕባ እቲ ፍጻመ ዝሃበቶ መግለጺ የሎን።

   መራሕቲ ሕብረት ኤውሮጳ ግና ደገፎምን ሓድነቶምን ንሮማንያ ንእለቱ ገሊጾም ኣለዉ።

   ሓላፊት ፖሊሲታት ወጻኢ ናይቲ ሕብረት ካያካላስ ከምዝገለጸቶ፡ እቲ ናይ ድሮን ምውዳቕ “ንልዑላውነት ሮማንያን ባሕረ-ኣየር ኤውሮጳን ግሁድን ከቢድን ምግሃስ እዩ፡” ኢላ።

   ፕረዚደንት ቤት-ምኽሪ ሕብረት ኤውሮጳ ኣንቶንዮ ኮስታ ንሮማንያ “ምሉእ ሓድነትን ደገፍን” ገሊጹላ። ብተወሳኺ “እቲ ሩስያ ኣብ ግዝኣት ሕብረት ኤውሮጳ ዝገበረቶ ምስፍሕፋሕ ውግእ ዕቡድን ሓላፍነት ዘይብሉን እዩ፡” ኢሉ።

   ፕረዚደንት ኮምሽን ኤውሮጳ ኡርሱላ ቮን ደር ሌየን ብወገና፡ ወራር ሩስያ “ካልእ ተወሳኺ መስመር ሰጊሩ ኣሎ፡” ኢላ።

   ውግእ ሩስያን ዩክረይንን ካብ ክልተአን ሃገራት ሰጊሩ ኣብ ሓያሎ ዞባታት ናይተን ሃገራት ድሮናት ዝወድቀሉ ፍጻመታት ይኽሰት ኣሎ።

   ብመሰረት ምኒስትሪ ምክልኻል ሮማንያ፡ ሓንቲ ናይ ሩስያ ድሮን ካብ ዶብ ዩክረይን ብዙሕ ርሕቀት ኣብ ዘይብላ ጋላቲ ኣብ እትበሃል ከተማ ሮማንያ ንሓደ መንበሪ ህንጻ ድሕሪ ምውዳቓ ክልተ ሰባት ቈሲሎም ኣለዉ።

   ናይታ ድሮን ተተኳሲ ዝተፈንጀረ ኰይኑ፡ ኣብ መበል 10 ደብሪ ናይቲ ህንጻ ሓዊ ከም ዘናኸሰ ተሓቢሩ።

   ብመሰረት ኣገልግሎት ህጹጽ ሓደጋ ሮማንያ፡ እቲ ሓዊ ክሳዕ ዝጠፍእ ኣስታት 70 ዝዀኑ ሰባት ካብቲ ቦታ ክለቍ ተገዲዶም።

   ምኒስትሪ ምክልኻል ሮማንያ ከም ዝገለጾ፡ ካብቲ ናይቲ ዓዲ ሰዓት ኣቈጻጽራ ንድሕሪ ሰዓት 01:00 ጀሚሩ ክልተ F-16 ጀታትን ሓንቲ ሄሊኮፕተርን ተዋፊረን ነይረን።

   ፕረዚደንት ሮማንያ ኒኩሾር ዴን ከም ዝበሎ፡ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ተወሳኺ ሓደጋ ከይተፈጥረ ነቶም ዒላማታት ንምጥፋእ ምቹእ ኵነታት ኣይነበረን።

   ሩስያ ዛጊትብዛዕባ እቲ ብመራሕቲ ሕብረት ኤውሮጳ ከም “ግሁድን ከቢድን ምግሃስ” ተባሂሉ ዝተኾነነ ፍጻመ ዝሃበቶ መግለጺ የሎን።

   

   ምንጪ ስእሊ, George Calin/Reuters

7. 29 ጉንቦት 2026ነታንያሁ ወተሃደራዊ ቍጽጽር ቓዛ ክሰፍሕ ኣዚዙ

   ቀዳማይ ምኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁ ሰራዊት እስራኤል ኣብ ልዕሊ ቓዛ ዘለዎ ቍጽጽር ካብ 60% ናብ 70% ከስፍሕ መምርሒ ሂቡ።

   ናታንያሁ ብሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እስራኤል “ንሓማስ ካብ ኵሉ ኣንፈት ትጭብጥ” ከም ዘላ ብምግላጽ፡ ሰራዊቱ ድሮ ኣብ ምቍጽጻር ወሽመጥ ቓዛ ካብ 50% ናብ 60% ከም ዝተሰጋገረ ኣረጋጊጹ። እዚ ሓድሽ መምርሒኡ 70% ከም ቀጻሊ ሸቶ ኣቐሚጡ ኣሎ።

   እዚ ኣዋጅ ምስቲ እስራኤልን ሓማስን ኣብ ጥቅምቲ 2025 ዝተሰማምዓሉ ውዕል ምቍራጽ ተዅሲ ብቐጥታ ዝጻረር ኰይኑ፡ ብመሰረት እቲ ውዕል ሓይልታት እስራኤል ናብ ዝተሰማምዕሉ መስመር ዶብ ክስሕቡ ነይርዎም።

   እቲ ተዅሲ ደው ምባል ካብ ዝጅምር ንደሓር፡ ብውሕዱ 738 ፍልስጤማውያን ከም ዝተቐትሉ ምኒስትሪ ጥዕና ቓዛ ይሕብር፤ ሕቡራት ሃገራት እዚ ኣሃዛት ከም ዘተኣማምን ይቘጽሮ።

   እቲ ብመንገዲ ብኣመሪካ ዝካየድ ውጥን ሰላም ንምስጓም ዝዓለመ ዝርርብ ገና ዕጽው ኰይኑ ኣሎ። ኣብቲ ውጥን ዝቕጽል ስጕምትታት ሓማስ ዕጥቁ ክፈትሕን ወተሃደራት እስራኤል ክስሕቡን ዝጠልብ እዩ፤ እንተዀነ እቲ ዝርርብ ደው ኢሉ ኣሎ።

   ምኒስተር ምክልኻል እስራኤል፡ እስራኤል ካዝ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓማስ ንቓዛ ብዝዀነ መልክዕ ከም ዘየመሓድር ፈኪሩ። እቲ ንሱ ዝብሎ "ወለንታዊ ስደት" ፍልስጤማውያን ካብ ቓዛ ኣብ ልክዕ ግዜኡ ከም ዝትግበር ገሊጹ።

   እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ እስራኤል ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ መላእ ቓዛ መጥቃዕቲ ቀጺላ’ላ። ብረቡዕ ኣብ ከተማ ቓዛ ብዝተፈጸመ ደብዳብ ሓሙሽተ ህጻናት ዝርከብዎም ብውሕዱ ዓሰርተ ሰባት ተቐቲሎም። ዝተፈላለዩ መጥቃዕትታት እውን ነቲ ሓድሽ ዝተመዘዘ ሓላፊ ወተሃደራዊ ክንፊ ሓማስ መሓመድ ኦደህ ምስ ኣባላት ስድራኡ ቀቲሉ።

   እቲ ኲናት ኣብ ጥቅምቲ 2023 ካብ ዝጅምር ንደሓር፡ ብውሕዱ 72,742 ፍልስጤማውያን ክሞቱ እንከለዉ ልዕሊ 172,000 ድማ ቈሲሎም - ካብዚኦም ልዕሊ 21,000 ህጻናት እዮም።

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

8. 29 ጉንቦት 2026ድሮን ሩስያ ንፈለማ ግዜ ንኣባል ኔቶ ሃሪሙ

   ድሮን ሩስያ ኣብ ሮማንያ ኣብ ዝርከብ ሓደ ህንጻ ብምውቃዕ ክልተ ሰባት ተሃሪሙም። እዚ ድማ፡ ኲናት ሩስያ-ዩክረይን ካብ ዝጅምር ዜጋታት ሓንቲ ኣባል ኔቶ ዝዀነት ሃገር ብድሮን ሩስያ ክህረሙ ፈላማይ ምዃኑ ተመዝጊቡ’ሎ።

   እቲ ፍጻመ ሎሚ ዓርቢ፡ ኣብ ጥቓ ዶብ ሮማንያ ምስ ዩክረይን እትርከብ ምብራቓዊት ከተማ ጋላቲ ዘጋጠመ እዩ። ብምሉእ ነታጒት ዝዀነት እታ ድሮን፡ ኣብ መበል 10ይ ደርቢ ናይቲ ህንጻ ብምፍንጃራ እዩ ባርዕ ኣበጊሱ። ክልተ ሰባት ብመጕዳእቲ ኣብ ሕክምና ክእለዩ እንከለዉ፡ ኣስታት 70 ነበርቲ ድማ ካብቲ ቦታ ክግዕዙ ከምዝተገብረ ተገሊጹ።

   ፕረዚደንት ሮማንያ ኒኩሶር ዳን ወራር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ካብ ዝጅምር ንደሓር ንመሬት ሮማንያ ዝጸሉ ዝኸበደ ፍጻመ ብምባል፡ ህጹጽ ኣኼባ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ምክልኻል እታ ሃገር ጸዊዑ።

   ኔቶ ነቲ ሸለልትነታዊ ተግባር ሩስያ ዝበሎ ፍጻመ ክዅንን እንከሎ፡ ፕረዚደንት ኮምሽን ኤውሮጳ ኡርሱላ ፎን ደር ሌየን ድማ ኲናት ሩስያ ካልእ መስመር ሰጊሩ ከምዘሎ ገሊጻ። ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሮማንያ ከቢድን ዘይሓላፍነታውን ምዕባለ ብምባል፡ ኔቶ መስርሕ ምስግጋር ዓቕሚ ጸረ-ድሮን ከቀላጥፎ ብወግዒ ሓቲቱ።

   እታ ድሮን ምስ ምስ ተለለየት ክልተ ጀት ኤፍ-16 ሮማንያ ከም ግብረመልሲ ብህጹጽ ተላዒለን’ኳ እንተነበራ፡ ሰራዊት ግን ኣብ መንጎ ምልላይ እታ ድሮንን ፍንጀራን ኣርባዕተ ደቓይቕ ጥራይ ከምዝነበረ ገሊጹ። ኣዘዝቲ፡ ዩክረይን ኣብ ኲናት ስለዘላ፡ ናብ ክሊ ኣየር ዩክረይን ከይትኩሱ ከምዝተገደቡ ድማ ኣመልኪቶም።

   ሩስያ ብዛዕባ እቲ ፍጻመ ዝዀነ ርእይቶ ኣይሃበትን።

   ድሮናት ሩስያ ናብ ሮማንያ ክሰግራ ንመጀመርታ ግዜ ኣይኮነን። እቲ ኲናት ካብ ዝጅምር 47 ግዜ ኣብ መሬት ሮማንያ ስብርባር ድሮናት ተረኺቡ ኣሎ፣ ካብዚኦም እቶም 12 ኣብዚ ዓመት ጥራይ ዝተረኽቡ እዮም።

   ብኻልእ ፍጻመ፡ ወደባዊት ከተማ ዩክረይን ኢዝማዒል መጥቃዕቲ ድሮናት ክወርዳ እንከሎ፡ ዩክረይን ብወገና ኣብቲ ሩስያ ኣብ እትቈጻጸሮ ምብራቓዊ ዶነስክ ብዘካየደቶ መጥቃዕቲ ሰለስተ ሰባት ሞይቶም።

   

   ምንጪ ስእሊ, DSU via Reuters

9. 29 ጉንቦት 2026ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ማእከል ውሸባ ኢቦላ ንኣመሪካውያን ከልኪሉ

   ለበዳ ሕማም ኢቦላ ኣብ ሃገራት ዞባ ዓበይቲ ቀላያትን ምብራቕ ኣፍሪቃን ኣሰካፊ እናዀነ ኣብ ዝመጽኣሉ ዘሎ እዋን፡ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ነቲ ሎሚ ስርሑ ክጅምር ተሓሲቡ ዝነበረ፡ ንኣመሪካውያን ዘገልግል መወሸቢ ማእከል ኢቦላ ደው ኣቢሉ።

   እቲ ናይሮቢ ዝመደበሩ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ነቲ ምስ ኣመሪካ ዝተኣሳሰረ መወሸቢን መሐከሚን ማእከል ኢቦላ ንምቛምን ስርሑ ንምጅማርን ዝተሓሰበ መደብ ንግዚኡ ደው ክብል ትእዛዝ ኣውጺኡ።

   ዳኛ ፓትሪሻ ንያውንዲ ብ28 ግንቦት ኣብ ዝሃበቶ ውሳነ፡ ነቲ ጉዳይ ህጹጽ ምዃኑ ኣረጋጊጻ። ተወሳኺ መስርሕ ፍርዲ ክሳብ ዝካየድ ከምዚ ዓይነት መሳለጥያ ንምቛም ወይ ንምምራሕ ዝኾነ ይኹን መደብ ደው ዘብል ዓጋቲ ትእዛዝ ኣሕሊፋ።

   ቤት ፍርዲ ዘሕለፎ ውሳነ፡ ብፍሉይ ንመንግስታዊ ኣካላትን ሰበስልጣን ኬንያ ምስ ኢቦላ ዝተኣሳሰር፡ ውሸባን ሕክምናን ዝምልከት ዝኾነ ይዅን ምስ ኣመሪካን ካልኦት ሃገራት ወጻኢን ዝግበር መስርሓት ዝገትእ እዩ።

   ብተወሳኺ እታ ዳኛ፡ ብመሰረት እቲ ምስ ኣመሪካ ክግበር ዝጸንሐ ምድላዋት፡ ምስዚ ጉዳይ ብዝተኣሳሰር ሰበስልጣን ወይ ድማ ንኢቦላ ዝተቓልዑ ወይ ዝተለኽፉ ሰባት ናብ ኬንያ ከይኣትዉ ከልኪላ።

   እቲ ጻውዒት ብኢንስቲትዩት ስቪላዊ መሰላት ዝቐረበ ኮይኑ፡ እቲ እማመ ብዘይ ብዘይብቝዕ መከላኸሊ ትግባረኡ እንተ ቀጺሉ ኣብ ልዕሊ ህይወት ኬንያውያን ሓደጋ ዘውርድ ምዃኑ እዩ ዝምጕት። እቲ ቤት ፍርዲ፡ እቲ ጉዳይ ኣብ ምጕት እናሃለወ ህዝባዊ ረብሓ ብምቕዳም ግዝያዊ ትእዛዝ ምሃብ ምኽኑይ ምዃኑ ተሰማሚዑ።

   ብመሰረት እቲ ውሳነ፡ እቶም ተማጐትቲ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ወግዓዊ ሰነድ ክሲ ከቕርቡ እዮም፡ እቶም ተኸሰስቲ ድማ መልሲ ክህቡ 48 ሰዓታት ኣለዎም። እቲ ጉዳይ ዝመጽእ 2 ሰነ ዳግማይ ክርአ እዩ።

   እዚ ትእዛዝ ኣብ ኬንያ፡ ኣብቲ ዞባ ንኢቦላ ክቃልዑ ዝኽእሉ ኣመሪካውያን ዜጋታት ዝዓለመ ብኣመሪካ ዝመሓደር መሳለጥያ ባዮ-ኢሶሌሽን ኣብ ኬንያ ክህነጽ ተወጢኑ ከምዘሎ ዝገልጽ ጸብጻባት ድሕሪ ምውጽኡ፡ ህዝባዊ ቍጥዐ እናዓበየ ክመጽእ ጸኒሑ እዩ።

10. 28 ጉንቦት 2026እስራኤል ንርእሰ ከተማ ሊባኖስ ዳግማይ ደብዲባ

    

    እስራኤል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ተኹሲ ደው ምባል ካብ ዝጅምር ንደሓር፡ ንርእሰ ከተማ ሊባኖስ- ቤሩት ንኻልኣይ ግዜ ደብዲባ።

    እቲ ኣብ ከባቢ ሰዓት 14፡00 (11፡00 GMT) ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ "ልክዕ ዒላማኡ ከምዝወቕዐ” ዝገለጸ ሰራዊት እስራኤል፡ ተወሳኺ ዝርዝር ሓበሬታ ግን ኣይሃበን።

    ማዕከናት ዜና እስራኤል፡ ስሞም ዘይተገልጸ ምንጭታት ብምጥቃስ፡ ዒላማ ናይቲ መጥቃዕቲ፡ ​​ናቝጣታት ሕዝቦላህ ከምዝነበረ ሓቢረን።

    እስራኤል፡ ብሓልዮት ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር እትፍፅሞ መጥቃዕቲ ደው ኣቢላ ምፅናሓ ዝዝከር እዩ።

    እዚ ሓድሽ መጥቃዕቲ ግን፡ ድሕሪ እቲ ትሕተ ቅርጺ ሕዝቦላህ ዒላማ ዝገበረ ማዕበላዊ ደብዳብ እስራኤል፡ ኣብ ደቡባዊ ሊባኖስ ከምዝተፈጸመ ሰራዊት ምክልኻል እታ ሃገር ሓቢሩ።

    እስራኤልን፡ እቲ ብኢራን ዝድገፍ ሓያል ዕጡቕ ጉጅለ ሕዝቦላህን፡ ብተደጋጋሚ ምጥሓስ ተዂሲ ደው ምባል ነንሕድሕዶም ክካሰሱ ይስምዑ።

    ድሕሪ እቲ ዳሕረዋይ መጥቃዕቲ እስራኤል፡ ኣብታ ኣብ ርእሰከተማ በይሩት ከም ዕርዲ ሕዝቦላህ ኮይና እተገልግል ጽዑቕ ህዝቢ ዝነብረላ ከባቢ ዳሂየህ፡ ኣብ ልዕሊ መንበሪ ኣባይቲ ዒግታ ትኪ ንሰማይ ክዓርግ ተራእዩ።

    ሰራሕተኛታት ምድሓን ህይወት ኣብ ዝነጥፍሉ እዋን፡ ገለ ነበርቲ ድማ ንጎረባብትን ኣዝማዶምን ድሕንነቶም ንምርግጋጽ ይጓየዩ ነይሮም።

    ብመሰረት ማዕከናት ዜና እስራኤል፡ ዒላማ ናይቲ መጥቃዕቲ፡ ​​ምስ ሂዝቦላህ ምሕዝነት ዘለዎ ኢራናዊ ዓሊ ኣል ሑስኒ እዩ።

    ኣብዚ ዳሕረዋይ መጥቃዕቲ፡ ብውሕዱ 11 ሰባት ከምዝሞቱ ሚኒስትሪ ጥዕና ሊባኖስ ገሊፁ ኣሎ።

11. 28 ጉንቦት 2026ጋና፡ ንይቕረታ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ተቐቢላቶ

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    ኣፍሪቃዊት ሃገረ ጋና፡ ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ መበል 14 ብሰንኪ እቲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኣብ ታሪኽ ግልያነት ዝነበራ ኣበርክቶ ንዘቕረቡዎ ይቕረታ ብሓጐስ ተቐቢላቶ።

    ኣክራ፡ ነቲ ታሪኻዊ መግለጺ ናይቶም መንፈሳዊ መራሒ “ተግባር ስነምግባራዊ ትብዓት፡” ክትብል ገሊጻቶ።

    ቤተ-ክርስትያን ካቶሊክ ግልያነት ቅቡል ኣብ ምግባር ብዝነበራ ግደን ንዘመናት ይቕረ ክትብል ምድንጓያን ክትውቀስ ጸኒሓ እያ።

    ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ኣብቲ ብሰኑይ ንሓደጋታት ኪነታዊ-ብልሒ (AI) ዝምልከት ዝተሓትመ ዓቢ ኣስተምህሮኦም እዮም ንጹር ብዝዀነ ቃላት ይቕረታ ኣቕሪቦም ዘለዉ።

    ጋና፡ መውጽኢ ኣፍደገ ናይቶም ተሃዲኖም ብንግዲ ግልያነት ናብ ካሪቢያንን ኣመሪካ ዝተወስዱ ብሚልዮናት ዝቝጸሩ ኣፍሪቃውያን ምንባራ ይፍለጥ።ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ይቕረታ ክሕተታን ካሕሳ ክወሃበንን ኣብ ዝግበሩ ጻዕርታት ኣክራ መሪሕ ተራ ክትጻወት ጸኒሓ እያ።

    መንግስቲ ጋና ሰሉስ ምሸት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣቡነ ሊዮ ነቲ ቃንዛ ዝመልኦ ሕሉፍ ታሪኽ ምእማኖም፡ ናብ ሕውየት፡ ዕርቅን ፍትሓዊ ሕብረተሰብን ንምብጻሕ ኣገዳሲ ስጕምቲ ምዃኑ ሓቢሩ።

    ኣብቲ ሊቃነ-ጳጳሳት “ድንቂ ሰብኣውነት” ብዝብል ኣርእስቲ ዘቕረቡዎ ሰነድ፡ ብስም እታ ቤተ-ክርስትያን ካብ ልቢ ዝመንጨወ ይቕረታ ዘቕረቡ ኰይኖም፡ ሰበስልጣን እታ ቤተ-ክርስትያን ንግልያነት ቅቡል ይገብሩን ኣብያተ ክርስትያን ናይ ባዕለን ግልያታት ከም ዝነበሩወንን ተኣሚኖም።

    ጋና፡ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መጋቢት ንግልያነት ኣፍሪቃውያን “ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ዝተፈጸመ ዝኸበደ ገበን፡” ክብል ንዘሕለፎ ውሳነ ቀንዲ ደፋኢት'ያ ነይራ። ኣብ ሰነ ድማ ክውሰዱ ንዝኽእሉ ስጕምትታት ንምዝታይ ዋዕላ ከተአንግድ እያ።

    ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ጋና፡ እቲ ሰነድ ንታሪኽ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ብግቡእ ዝምርምርን ኣፍሪቃውያን ዘሕለፉዎ መከራ ብዕምቈት ዘስተንትንን እዩ ኢሉ።

    ትካል ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ሂዩማን ራይትስ ዎች ብሰሉስ ከም ዝገለጾ፡ እቲ ይቕረታ ኣገዳሲ ስጕምቲ እዩ፣ እንተዀነ ይቕረታ ጥራይ እኹል ስለ ዘይኰነ፡ ሓቀኛ ናይ ካሕሳ ፍትሒ ክስዕቦ ከም ዘለዎ ኣስሚርሉ'ሎ።

12. 28 ጉንቦት 2026ኢራን ድሕሪ ዝወረዳ ሓድሽ መጥቃዕቲ ንመደበር ኣመሪካ ዒላማ ከም ዝገበረት ገሊጻ

    እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ኣመሪካ ኣብ ደቡባዊ ኢራን ዝርከብ ወተሃደራዊ መዓስከር ድሕሪ ዘካየደቶ ሓድሽ መጥቃዕቲ፡ ​​ኣብቲ ዞባ ንዝርከብ መደበር ኣየር ኣመሪካ ዒላማ ከም ዝገበረ ገሊጹ።

    ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ እቲ መዓስከር ኣበይ ከም ዘሎ ብወግዒ ኣይገለጸን።

    እንተዀነ፡ እታ መደበር ኣመሪካ እተአንግድ ኩዌት፡ ካበይ ከም ዝመጽኡ ከይገለጸት "ሚሳይላትን ድሮናት፡" ከም ዘምከነት ገሊጻ።

    ኣቐዲሙ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ መጻብቦ ሆርሙዝ ድሮናት ኢራን ከም ዘውደቐን ኣብ ባንዳር ዓባስ ዝተባህለት ስትራተጅያዊት ወደባዊት ከተማ ወተሃደራዊ ቦታ ከም ዝሃረመን ገሊጹ ነይሩ።

    እዚ ዳግማይ ተጻብኦታት፡ ኣመሪካን ኢራንን ንዝኸተምኦ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ምዃኑ ጸብጻባት ይሕብሩ።

    

    ምንጪ ስእሊ, US Navy via Getty Images

13. 28 ጉንቦት 2026ኬንያ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ብዝተባርዐ ሓዊ ብውሕዱ 16 ተመሃሮ መይተን

    

    ምንጪ ስእሊ, Robert Maina

    ኣብ ማእከላይ ኬንያ ኣብ ዝርከብ ናይ ደቀንስትዮ ኣሕዳሪ ቤት-ትምህርቲ ብዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ፡ ብወሑዱ 16 ተመሃሮ ህይወተን ከም ዝሰኣና ተገሊጹ።

    ኣብቲ ኣብ ጊልጊል (ዞባ ናኩሩ) ዝተወልዐ ባርዕ ሓዊ፡ ብዓሰርተታት ዝቝጸራ ተምሃሮ ቈሲለን ኣለዋ።

    ሰበስልጣን መንግስቲ ኬንያ፡ ስድራቤታት ደሃይ ደቀን ኣብ ዝጽበያሉ ዘለዋ እዋን መርመራታት ይቕጽሉ ከም ዘለዉ ገሊጾም።

    እቲ ባርዕ ሓዊ፡ ሓሙስ ንግሆ ኣብታ ካብ ናይሮቢ ንሸነኽ ሰሜናዊ ምዕራብ (ኣብ ግሬት ሪፍት ቫሊ) ኣብ ጊልጊል እትርከብ ‘ኡቱሚሺ ግርልስ ኣካዳሚ’ ዝተባህለት ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ መደቀሲ ክፍሊ ደቀንስትዮ እዩ ተወሊዑ።

    ፖሊስ ከም ዝገለጾ፡ ብዓሰርተታት ዝቝጸራ ተምሃሮ ህጹጽ ሕክምናዊ ረድኤት ኣብ ሆስፒታል ይረኽባ ኣለዋ።

    እቲ መደቀሲ ክፍሊ ኣስታት 200 ተምሃሮ ዘዕቍብ እዩ።

    ኣባላት ህጹጽ ረድኤት፡ ብወተሃደራትን ኣሃዱ መጥፋእቲ ሓዊ ናይቲ ዞባን ተደጊፎም ነቲ ባርዕ ክቈጻጸሩዎ ክኢሎም እዮም።

    ዒግታ ትኪ ነቲ ህንጻ ክሽፍኖ ከሎ፡ ገለአን ተምሃሮ ብስንባደ ናብቲ ከባቢ ክሃድማ ክኢለን።

    ሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፖሊስ ማስዑድ ምዊንዪ ከም ዝበሎ፡ ክኢላታት ዕቤት እቲ ሓደጋ ንምግምጋም ገና ኣብ ስራሕ ኣለዉ።

    ሰበስልጣን ናብ ቀጽሪ ናይቲ ቤት ትምህርቲ ምእታው ምስ ከልከሉ፡ በቲ ኵነታት ዝተሻቐሉ ወለዲ ኣብ ግዳም ተኣኪቦም ኣርፊዶም።

    ጠንቂ ናይቲ ባርዕ ገና ኣይተነጸረን ዘሎ፣ መመራታት’ውን ይቕጽሉ ኣለዉ።

14. 27 ጉንቦት 2026ሰብ መዚ ጋና፡ ዜጋታቶም ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ የውጽኡ ኣለው

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ሰብመዚ ጋና፡ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ዜጋታቶም ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ናብ ሃገሮም ክመልሱ ምዃኖም ኣፍሊጦም።

    ካብቶም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ተመዝጊቦም ኣለዉ ዝበልዎም 800 ዜጋታት፡ እቶም 300 ሎሚ ናብ ጋና ክኸዱ እዮም።

    ቢቢሲ ሎሚ ረቡዕ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ጆሃንስበርግ ኦኣር ታምቦ፡ ኤምባሲ ጋና ካብ ዝተኻረየን ዓሰርተታት ኣውቶቡሳት ተጓዓዝቲ ከውርዱ ተዓዚቡ።

    እዚኦም፡ ኣብ ኩሉ ዕድመ ዝርከቡ ደቂ ተባዕትዮ፡ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን እዮም።

    እዚ ድሕሪ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ኣብ ከተማታት ደቡብ ኣፍሪቃ ኣንጻር ዘይሕጋዊ ስደት ዝካየድ ዝነበረ ተቓውሞ ዝስዓበ ኰይኑ፡ ኣብታ ሃገር ብሰንኪ ጽልኢ ወጻእተኛታት ዝፍጸም ዓመጽ ዳግማይ ክለዓል ይኽእል’ዩ ዝብል ስግኣት ኣስዒቡ ይርከብ።

    ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ብገምጋም 25 ሽሕ ጋናውያን ይነብሩ።

    ሰልፈኛታት፡ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ኣገልግሎታት ጸቕጢ የሕድሩ ከም ዘለዉ ብምጥቃስ፡ መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ነዚ ደው ንምባል ዝያዳ ክሰርሕ ኣለዎ ይብሉ።

    እቲ ሰልፍታት ተቓውሞ፡ "ማርች ማርች" ብዝተባህለ ጉጅለ ዝተወደበ ኰይኑ፡ ንነብሱ ብዜጋታት ዝምራሕ ምንቅስቓስ ጽገና ኢሚግሬሽን ኢሉ ይገልጽ።

    ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ካብታ ሃገር ንኽወጽኡ ድማ 30 ሰነ ናይ መወዳእታ ግዜ ኣቐሚጡ ኣሎ።

    ብ2019 ኣብ መላእ ሃገር ኣብ ልዕሊ ወጻእተኛታት ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 12 ሰባት ሞይቶም።

    ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተኻየዱ ተቓውሞታት ኣዳለውቲ ግን ሰላማዊ ሰልፊ ከም ዝነበሩ ገሊጾም።

    ኣብ መጀመርታ ናይዚ ወርሒ፡ መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ናብ ወጻእተኛታት ዘቕንዐ ተግባራት ገበናዊ እዩ ብምባል እታ ሃገር ግን ንዘይሕጋዊ ስደት ክትገጥም ከም ዘለዋ ተኣሚኑ።

15. 27 ጉንቦት 2026ኣዛዚ ወተሃደራዊ ክንፊ ሓማስ ኣብ ቓዛ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ተቐቲሉ

    

    ምንጪ ስእሊ, Mahmoud Isaa / Reuters

    ኣዛዚ ወተሃደራዊ ክንፊ ሓማስ መመሓድ ኦዴህ፡ ብሰሉስ ኣብ ቓዛ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ እስኤል ተቐቲሉ።

    ቅድሚኡ ዝነበረ ሓላፊ፡ ኢዝ ኣድ-ዲን ኣል-ሓዳድ፡ ኣብ መጀመርታ ወርሒ ግንቦት ብመጥቃዕቲ ኣየር እስራኤል ተቐቲሉ።

    ብሰንኪ እቲ መጥቃዕቲ ብውሕዱ ሰለስተ ፍልስጤማውያን ክሞቱ ከለዉ፡ ካልኦት ዓሰርተታት ድማ ቈሲሎም።

    እቲ መጥቃዕቲ፡ ኣብ ሓደ ካብቶም ጽዑቓት ዕዳጋታት ከተማ ቓዛ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ህንጻ ከም ዝተሃረመ ሓካይምን መሰኻኽርን እቲ ከባቢ ገሊጾም።

    ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ጸጥታን ሺን ቤትን እስራኤልን ንኦዴህ ከም መሕብኢ ዘገልግሉ ህንጻታት ንሓያሎ ኣዋርሕ ምንቅስቓሳቱ ድሕሪ ምክትታል ዒላማ ከም ዝተገብረሎም ሓቢሩ።

    ሓማስ ክሳብ ሕጂ ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበን፤ እንተዀነ ሓደ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ምንጪ ሓማስን ኣዝማዱን፡ ኦዴህን በዓልቲ ቤቱን ምስ ዓቢ ወዶም ከም ዝተቐትሉ ሓቢሮም።

    ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ እስራኤልን ሓማስን ተኹሲ ደው ምባል ተሰማሚዖም እኳ እንተነበሩ፡ ኣብ ቓዛ ግን ዳርጋ መዓልታዊ ዝካየድ ዘሎ መጥቃዕቲ ይቕጽል ኣሎ።

    ካብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንጃሚን ናታንያሁ ብሰሉስ ዝወጽአ መግለጺ፡ ኦዴህ "ሓደ ካብቶም ሃንደስቲ ናይቲ ብ7 ጥቅምቲ ዝተፈጸመ ቅትለት፡" ምዃኑ ገሊጹ።

    በቲ መጥቃዕቲ ኣስታት 1200 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ ካልኦት 251 ድማ ጅሆ ተታሒዞም ናብ ቓዛ ተወሲዶም።

    ነዚ ስዒቡ እስራኤል ኣብ ቓዛ ሰፊሕ ወተሃደራዊ ወፍሪ ብምክያድ ንመብዛሕትኡ መሬት ፍልስጤም ናብ ዑና ዝቐየረ ኲናት ክካየድ ጸኒሑ ኣሎ።

    ብሰንኩ ብዙሓት ካብቶም 2.1 ሚልዮን ነበርቲ ተመዛቢሎም።

    ሓይልታት እስራኤል ኣብ ቓዛ ልዕሊ 72,800 ሰባት ከም ዝቐተሉ ሚኒስትሪ ጥዕና እስራኤል ኣፍሊጡ። ሕቡራት ሃገራት፡ እዚ ኣሃዝ እሙን ኢሉ ይወስዶ።

16. 27 ጉንቦት 2026ፕረዚደንት ኬንያ ነበር ዝመርሖ ጕጅለ ተዓዛቢ መረጻ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    መጻኢ ሰኑይ ዝካየድ ሃገራዊ መረጻ ኢትዮጵያ ዝዕዘብ ጕጅለ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝኣተወ እቲ ሕብረት ኣፍሊጡ።

    እዚ ብፕረዚደንት ኬንያ ነበር ኡህሩ ኬንያታ ዝምራሕ ጕጅለ፡ ካብ 37 ሃገራት ዝተወጻጽአን 73 ኣባላት ዝሓዘ፡ ኣምባሳደራት፡ ሰብ ሞያ መረጻ፡ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦትን ዝሓዘ ምዃኑ ኣብ መግለጺኡ ጠቒሱ።

    ሕብረት ኣፍሪቃ ብሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ መስርሕ ምሃብ ድምጽን ቈጸራን ክዕዘቡ ምዃኖም ጠቒሱ።

    ሃገራዊ ቦርድ መረጻ፡ ተዓዘብቲ በይነ መንግስታት ምብራቕ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) እውን ከም ዝሳተፉ ገሊጹ እዩ።

    እቲ ጕጅለ ተዓዘብቲ፡ ኣፈናዊ ጸብጻብ 26 ግንቦት 2018 ዓ.ም (ኣ.ግ) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ወግዓዊ ከም ዝገብር ክገልጽ ከሎ፡ ናይ መወዳእታ ጸብጻቡ ድማ እቲ መረጻ ምስ ተኻየደ ኣብ ውሽጢ ለልተ ወርሒ ከቕርብ እዩ።

    ሲቪክ ማሕበር ኢትዮጵያ፡ እዚ ንሻብዓይ ግዜ ዝካየድ ዘሎ መረጻ ንምዕዛብ ልዕሊ 500 ተዓዘብቲ ከም ዘዋፈረ ይግለጽ።

17. 27 ጉንቦት 2026ፕረዚደንት ራማፎሳ ካብ ስልጣኑ ንኽእለ ዝተጀመሩ መስርሓት ብቤት ፍርዲ ክምጉቶም ጀሚሩ

    

    ምንጪ ስእሊ, Bloomberg via Getty Images

    ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ሲሪል ራማፎሳ ካብ ስልጣኑ ዘውርዶ ባይቶ ዘውጽኦን ኣባላት እቲ ባይቶ ካብ ስልጣን ንኽኣልዩዎ ዝገብር መስርሕ ንምእላይ ሕጋዊ ተቓውሞ ጀሚሩ።

    ብ2022 ሓደ ናጻ ኮሚተ፡ ራማፎሳ ኣብ ናይ ሕርሻ ቦታኡ ኣብ ሶፋ ተሓቢኡ ዝተረኽበ ገንዘብ ስርቂ ብዝተሓሓዝ ከቢድ ጉድለት ምምሕዳር ፈጺሙ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሉ ነይሩ።

    እቲ ፕረዚደንት ዝዀነ ጌጋ ከም ዘይፈጸመ ይገልጽ።

    ኣብ መጀመርታ ናይዚ ወርሒ፡ ቅዋማዊ ቤት ፍርዲ፡ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት እቲ ባይቶ ነቲ ጸብጻብ ስዒቡ ካብ ስልጣን ናይ ምውራድ መርመራ ንኽጅመር ዝሃቦ ድምጺ ጥሰሕት ሕጊ ከም ዘለዎ ኣፍሊጡ።

    ራማፎሳ ዝመርሖ ሰልፊ ሃገራዊ ኮንግረስ ኣፍሪቃ (ANC) ኣብ ባይቶ ዝበዝሐ ድምጺ ነይርዎ።

    ኣብ 2024 ኣብ ዝተኻየደ ሓፈሻዊ ምርጫ ኣብዝሓ ድምጺ ካብ ዝስእን ንደሓር ግን፡ ኣካል ልፍንታዊ መንግስቲ ኰይኑ እዩ ዘመሓድር ዘሎ።

    ራማፎሳ ብሰሉስ ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬፕታውን ኣብ ዘቕረቦ ተቓውሞ፡ እቲ ነቲ ጸብጻብ ዘዳለወ ጉጅለ “ሓላፍነቱ ብልክዕ ኣይተገንዘበን፤ ዝቐረብሉ ሓበሬታታት ኣየገናዘበን፤ ኣብ ልዕለይ ኣርባዕተ ግጉያት ክስታት ኣቕሪቡ'ዩ፡" ኢሉ።

    እቲ ክሲ ምፍራስ ሕገ-መንግስቲን ከቢድ ስነ-ምግባርን ዘጠቓልል እዩ። እቲ ፕረዚደንት ኣብ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ መመልከቲ፡ እቲ ጸብጻብ ንጐድኒ ክተርፍን፡ መስርሕ ምእላይ ስልጣን ክስረዝን ሓቲቱ፡ “ነዚ መመልከቲ ብቐሊሉ ኣይገብሮን እየ” ክብል ሓቲቱ።

    እቶም ክስታት፡ ቅዋም ናይ ምጥምዛዝን ከቢድ ጌጋን ምፍጻሙ ዘካተቱ እዮም።

    "እዚ ኣቕሊለ ኣየቕርቦን፡" ዝበለ እቲ ፕረደዚንት፡ እቲ ጸብጻብ ክሕደግን ካብ ስልጣን ናይ ምልዓል መስርሕ ክስረዝን ሓቲቱ።

    ኣፈ ጉባኤ እቲ ባይቶ፡ ኤኤንሲ ሓዊሱ ካብ 16 ፖለቲካዊ ሰልፊታት ዝተወጻጽኡ 31 ኣባላት ዘለውዎ ካብ ስልጣን ዝኣሊ ኮሚቴ መስሪቱ ኣሎ።

    እቲ ኮሚቴ፡ እቲ ፕረዚደንት ካብ ስልጣኑ ናይ ምእላይ መስርሕ ክጅመር ኣለዎ ዶ የብሉን ዝብል ይውስን።

    እዚ ሰሓቦ ጉተቶ፡ ብ2020፡ ኣብ ግዝኣት ሰሜን ሊምፖፖ ኣብ ዝርከብ ሕርሻ ራማፎሳ ዝተሰር1 580 ሽሕ ዶላር ምስ ተረኽበ እዩ ጀሚሩ።

    ድሕሪ ክልተ ዓመት፡ ሓደ ዘይሻራዊ ኮሚቴ እቲ ፕረዚደንት ዝኣተዎ መብጽዓ ከም ዝጥሓሰ ዘርኢ መረዳእታ ክረክብ ከሎ፡ እቲ ፕረዚደንት መልሲ ክህብ ኣለዎ ኢሉ ነይሩ።

    ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ሸርፊ ወጻኢ ኣብ ምሓዝ ጽኑዕ ሕጊ ዘለዋ ኰይና፡ ናይ ወጻኢ ሃገር ባጤራ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲታት ናብ ባንክ ክኣቱ የገድዱ።

    ኣብቲ እዋን፡ ራማፎሳ እቲ ገንዘብ ካብ ንግዲ ሕርሻ ብሕጋዊ መገዲ ዝተረኽበ እዩ ኢሉ ነይሩ።

18. 27 ጉንቦት 2026ናሳ፡ ኣብ ወርሒ ቀዋሚ መንደር ክሃንጽ መደብ ከም ዘለዎ ኣፍሊጡ

    

    ምንጪ ስእሊ, NASA

    ናሳ፡ ኣብ መጻኢ ኣብ ወርሒ ንዝህነጽ ወቃሚ መንደር ዘገልግሉ ሮቦታትን ማሽናትን ወግዓዊ ገይሩ።

    ብሉ ኦሮጅን፡ እዞም ናውቲታት ንምህናጽ ካብ መንጐ ዝተሓረዩ ኵባንያታት እቲ ሓደ እዩ።

    ተመራመርቲ ህዋ ኣመሪካ፡ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ 2029 ካብ ስልጣን ቅድሚ ምልጋሱ ዳግም ናብ ወርሒ ክምለሱ ይደልዩ።

    ግን፡ ናሳ ናብ ወርሒ ንምምላስ ምስ ቻይና ኣብ ንሕንሕ ብምህላዩ፡ ኣብ ከቢድ ጸቕጢ ከም ዝርከብ ይግለጽ።

    ቻይና፡ ብ2030 ጠፈርተኛታታ ኣብ ወርሒ ንክበጽሑ መደብ ሒዛ ትሰርሕ ኣላ።

    ብሰኑይ፡ ቻይና ሼንዙ-23 ዝተባህለ መንኮርኩር ናብ መደብር ህዋ ቲያንጎንግ ጠፈርተኛታት ሒዛ ዝተጉዓዘት መንኮርኩር ወግዓዊ ገይራ እያ።

    ብመጋቢት፡ ናሳ ኣብ 2032 ኣብ ደቡባዊ ንፍቀ ክቢ ወርሒ፡ ብኒዩክሌር ጸሓይን ዝሕገዝ ቀዋሚ መንደር ንምህናጽ ዘኽእሎ ናይ 20 ቢልዮን ዶላር ፕሮግራም ወግዓዊ ገይሩ ነይሩ።

    ኣመሓዳሪ ናሳ ጃሬድ ኣይዛክማን፡ ብሰሉስ ኣመሪካ "ዳግም ኣብ ልዕሊ ወርሒ ተስፋ ኣይትቘርጽን፡" ኢሉ።

    እዚ መንደር፡ ኣመሪካ ብፍላይ ኣብ ምድላይ ክቡር ማዕድናት ሳይንሳዊ ፈተነታት እተካይደሉ ኰይኑ፡ ናብ ማርስ ዝግበር ጉዕዞ ንምቕላልን ከም ዝሕግዝ ይንገር።

    ብዙሓት ክኢላታት ግን ግዜ ሰሌዳ ናሳ ክውንነታዊ ኣይኰነን ብምባል ነቒፎምዎ ኣለዉ።

    ኣርተሚስ ክልተ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ዙርያ ወርሒ በጺሓ ከም ዝተመልሰት ይዝከር።

19. 27 ጉንቦት 2026እስራኤል ኣብ ሊባኖስ ጽዑቕ መጥቃዕቲ ትፍጽም

    

    ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታንያሁ ኣብ ልዕሊ ሕዝቦላህ ዝውሰድ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክሕይል እዩ ድሕሪ ምምባሉ፡ ኣብ መላእ ደቡባውን ምብራቓውን ሊባኖስ ብዝተፈጸመ ጽዑቕ መጥቃዕቲ ዓሰርተታት ሰባት ተቐቲሎም።

    ብሰንኪ እዚ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 31 ሰባት ከም ዝሞቱ ሚኒስትሪ ጥዕና ሊባኖስ ሓቢሩ።

    ሰራዊት እስራኤል ኣብ መፋርቕ ሚያዝያ ብመንጎኝነት ኣመሪካ ተኹሲ ደው ምባል ካብ ዝጅምር ንደሓር ብዝተፈጸመ ዝሓየለ ደብዳብ፡ ንልዕሊ 100 ትሕተ ቅርጺ ቦታታትን ተዋጋእቲ ሕዝቦላህን ከም ዝሃረመ ገሊጹ።

    ኔታንያሁ ኣብዚ ሰሙን ንሕዝቦላህ ዒላማ ኣብ ምግባር ዝያዳ መጥቃዕቲ ክፍጸም መምርሒ ከም ዝሃበ ገሊጹ ነይሩ።

    ሎሚ ረቡዕ፡ ኣብ ሰሜናዊ እስራኤል ካብ ሊባኖስ ናብ እስራኤል ፕሮጀክትላይት ከም ዝተወጨፈ ሰራዊት እስራኤል ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።

    ወሲኹ ድማ እቲ ፕሮጀክትላይት ኣብ ክፉት ቦታ ከም ዝወደቐን ዝዀነ መጉዳእቲ ከም ዘይበጽሐን ገሊጹ።

    ኔታንያሁ ብሰሉስ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ጸጥታ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እስራኤል "ኣብ ሊባኖስ እትወስዶ ዘላ ስርሒት ተዕሙቘ ኣላ፡" ኢሉ።

    "ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ብኣጋር ዓበይቲ ሓይልታት ሒዙ ይንቀሳቐስን ዓብላሊ መሬት ይሕዝን ኣሎ፡" ብምባል ኣብ ሰሜናዊ እስራኤል ንዝርከቡ ማሕበረሰባት ካብ መጥቃዕቲ ሕዝቦላህ ንምክልኻል "ነቲ ዞባ ጸጥታ የደልድሉ ኣለዉ፡" ኢሉ።

20. 26 ጉንቦት 2026ኢቦላ፡ ሬሳ ዝሞቱ ቤተሰቦም ዝተኸልከሉ ነበርቲ ምስ ፖሊስ ተጋጭዮም

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ኣብ ምብራቕ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ፡ ኣብ ዝርከብ ማእከል ሕክምና ኢቦላ፡ ገለ ሰባት ናይ ቤተሰቦም ሬሳታት ንምውሳድ ድሕሪ ምፍታኖም፡ ምስ ፖሊስ ከምዝተጋጨዉ፡ ክልተ ጋዜጠኛታት ንቢቢሲ ሓቢሮም።

    እቲ ብሰንበት ዘጋጠመ ናዕቢ ምሉእ መዓልቲ ከምዝቐጸለ እቶም ሪፖርተራት ሓቢሮም።

    ኣብቲ ቀጽሪ ሆስፒታል ዝርከብ ማእከል ሕክምና፡ ሓደ ናይ መወሸቢ ዳስ ብሓዊ ተቓጺሉ ኣሎ።

    ሬሳ ናይ ሓደ ግዳይ ኢቦላ ኣዝዩ ተላባዒ ስለዝኾነ፡ ንህዝባዊ ስርዓተ-ቀብሪ ንቤተሰቡ ምስ ዝወሃብ፡ እቲ ቫይረስ ዝያዳ ክዝርጋሕ ከምዝኽእል ሰብ ሞያ ይዛረቡ።

    ኣብዚ ሕዚ እዋን ቊጽሪ ብኢቦላ ከምዝተለኽፉ ዝተጠርጠሩ ሰባት ልዕሊ 900 ሰባት ከምዝበፅሐን፡ 223 ድማ ግዳያት ሞት ከምዝኾኑን፡ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ገሊፆም።

    ዳይረክተር ሕክምና ሓፈሻዊ ሆስፒታል ሞንግዋሉ ዶክተር ሪቻርድ ሎኩዱ ከም ዝበሎ፡ እቶም ብሰንበት መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ሰባት፡ ሬሳታት ክልተ ሰባት ንስድራቤቶም ክወሃብ ድሕሪ ምሕታቶም እዩ።

    ሓደ ካብቶም ዝሞቱ ካቶሊካዊ ካህን፡ “ፍሉጥ መራሒ ሃይማኖት” ምዃኑ ሓደ በዓል ስልጣን’ቲ ሆስፒታል ንማዕከን ዜና ኤኤፍፒ ሓቢሩ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    እዚ ከምዚ እንከሎ፡ ወተሃደራዊ ኣመሓዳሪ ናይታ ኣብዚ እዋን ለበዳ ኢቦላ ዝኾነት ግዝኣት ኢቱሪ፡ ንዝርግሐ ቫይረስ ኢቦላ ንምግታእ ዝግበር ቃልሲ ምስ "ኲናት" ኣመሳሲልዎ ኣሎ፤ ሰፊሕ ሕፅረት ፀጋታት ከምዝገጦሞም ድማ ሓቢሩ።

    ጆኒ ሉቦያ ንካሻማ፡ ንፈረንሳዊ ፈነወ ኣርኤአይ - RFI- ኣብ ዝሃቦሓበሬታ፡ "ኣብቶም ነቲ ሕማም ዝተሳጥሑ ከባቢታት ዝርከቡ ሰባት እኹል መግቢ ኣይረኽቡን ዘለዉ፤ ብዝሒ ሕሙማት ስለዘሎ ድማ ጽቕጥቅጥ ይፍጠር ኣሎ” ክብል ተዛሪቡ።

    ንሱ፡ እቲ ዞባ "ናብ ዓቢ ሓደጋ ከይኣቱ" ዓቕሚ ሰራሕተኛታት ምሕያል ሓዊሱ፡ "ቅልጡፍ ምላሽ" ክወሃብ ጸዊዑ'ሎ።