‘Cơ thể tôi bị bào mòn’: Cái giá của dịch vụ giao hàng qua đêm siêu tiện lợi ở Hàn Quốc

Một tuần trước khi con trai qua đời, bà Park Mi-suk đã yêu cầu anh nghỉ việc.

Trong hơn một năm, người đàn ông 27 tuổi này đã làm ca đêm tại một nhà kho của Coupang, nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất nước.

Anh điều khiển xe nâng pallet chở các chồng thùng nhựa và hộp giấy carton khắp không gian kho rộng lớn.

Trong thời gian đó, bà Park cho biết con trai mình giảm 15 kí và thường xuyên than mệt.

Nhưng Jang Deok-jun không nghỉ việc.

Anh so sánh công việc của mình với việc ngồi trên một chiếc bập bênh: nếu anh bước xuống, các đồng nghiệp sẽ khó tiếp tục làm việc.

Tuần tiếp theo, bà Park phát hiện anh bất tỉnh và ngã gục trong bồn tắm.

"Chúng tôi kéo nó ra và tiến hành sơ cứu. Chúng tôi vội đưa nó tới bệnh viện, nơi họ nói con tôi đã qua đời."

Jang chết vì một cơn đau tim.

Comwel, cơ quan bảo hiểm nhà nước chi trả chăm sóc y tế cho người lao động, kết luận sau cuộc điều tra rằng nguyên nhân dẫn đến cái chết của anh là làm việc quá sức.

Bà Park ước gì mình đã nhận ra tình trạng kiệt sức của con trai sớm hơn.

"Tôi đã không chú ý tới lời con trai mình nói, nên tôi đã mất con. Nhưng tôi hy vọng những người khác sẽ không lặp lại sai lầm tương tự."

Jang qua đời năm 2020 nhưng sáu năm sau, bà Park vẫn đang đấu tranh để chấm dứt điều mà bà tin là nguyên nhân dẫn đến cái chết của con trai mình: giao hàng ban đêm.

Jang qua đời khi lượng đơn giao hàng tăng vọt trong đại dịch, điều thường được viện dẫn để giải thích khối lượng công việc của anh.

Nhưng điều kiện làm việc của nhân viên kho và người giao hàng đã trở thành chủ đề của một cuộc tranh luận quốc gia ngày càng lớn, trong bối cảnh công đoàn của họ cho rằng các trường hợp nghi tử vong do làm việc quá sức vẫn tiếp diễn.

Giao hàng ban đêm đã trở nên phổ biến ở Hàn Quốc, một quốc gia có mức độ kết nối cao, nơi người mua sắm được bảo đảm nhận hàng trước 7 giờ sáng ngày hôm sau nếu đặt hàng trước nửa đêm.

Sự thuận tiện này có được nhờ một lực lượng lao động khổng lồ làm việc xuyên đêm, từ những công nhân kho như Jang đến các tài xế giao hàng.

Nhiều công ty cạnh tranh để cung cấp dịch vụ giao hàng nhanh và rẻ, nhưng lớn nhất là Coupang.

Được một doanh nhân người Mỹ gốc Hàn thành lập, Coupang trở thành cái tên gắn liền với mua sắm trực tuyến tại Hàn Quốc sau năm 2015, khi bắt đầu cung cấp dịch vụ giao thực phẩm tươi sống qua đêm.

Công ty đã phát triển mạng lưới kho hàng và xe giao hàng vượt trội, với gần 100.000 nhân viên trên toàn hệ thống.

Nhưng ngày càng nhiều người đặt câu hỏi về ngành này.

Từ năm 2020 đến tháng 5/2026, Comwel xác định 46 nhân viên kho và người giao hàng, trong đó có Jang, tử vong do đột quỵ hoặc bệnh tim trong các trường hợp được công nhận là tử vong liên quan đến công việc.

Ngoài trường hợp của Jang, chưa rõ có bao nhiêu người trong số họ làm ca đêm.

Comwel không cho biết có bao nhiêu trường hợp trong số này cũng được điều tra về tác động của việc làm việc quá sức, vốn chỉ diễn ra khi gia đình yêu cầu trong hồ sơ khiếu nại.

Và không phải mọi trường hợp đều được chuyển tới Comwel ngay từ đầu, nên dữ liệu có thể không đầy đủ.

Trước đây, dữ liệu của Comwel cho thấy những người giao hàng ban ngày tử vong do làm việc quá sức và tai nạn với tỷ lệ cao hơn những người làm việc ban đêm.

Nhưng hiện có nghi vấn về dữ liệu đó bởi những người cho rằng việc giao hàng ban đêm đang mở rộng nhanh chóng và chưa có đủ dữ liệu để ghi nhận đầy đủ tác động.

Công đoàn của người lao động cũng lập luận rằng hình thức làm việc này gây hại nhiều hơn cho sức khỏe về lâu dài.

Theo cơ quan nghiên cứu ung thư của Liên Hợp Quốc, làm việc ban đêm là nguyên nhân có khả năng dẫn tới ung thư trên toàn cầu.

"Không chỉ vậy, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy điều này cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và bệnh lý tâm thần," Kang Mo-yeol, giáo sư y học nghề nghiệp tại Đại học Công giáo Hàn Quốc, nói.

Hàn Quốc không giới hạn số giờ làm việc qua đêm, không giống như ở Anh, nơi các tài xế giao hàng ban đêm không được làm việc quá 10 giờ trong mỗi chu kỳ 24 giờ.

Công đoàn người giao hàng Hàn Quốc đã kêu gọi cấm giao hàng ban đêm vào năm 2025, nhưng công đoàn đại diện cho các tài xế của Coupang cho biết gần như tất cả thành viên của họ đều thích làm việc vào ban đêm.

Một số người có con nhỏ, người cao tuổi hoặc thân nhân đau ốm cần chăm sóc vào ban ngày và quan trọng hơn là công việc này được trả lương cao hơn.

"Tôi không thể làm công việc này cả đời vì nó bào mòn cơ thể tôi," Kim, một tài xế giao hàng theo hợp đồng phụ của Coupang, người không muốn tiết lộ tên thật, nói.

Tuy nhiên, anh cho biết mức lương hàng tháng khoảng 7 triệu won (hơn 126 triệu VND) - gần gấp đôi mức trung bình của cả nước - khiến công việc này đáng làm.

Khi BBC gặp anh lúc 10 giờ tối, anh đã chất hàng lên xe tải để bắt đầu đợt giao hàng đầu tiên.

Lái xe qua những con phố hẹp ở thành phố Incheon, phía tây thủ đô Seoul, anh cho biết mình làm việc từ 9 giờ tối đến 7 giờ sáng, năm đến sáu ngày mỗi tuần.

Lịch làm việc của anh không cho phép nghỉ giải lao.

Mỗi lần xe dừng lại, anh lại chạy đi giao hàng với kiện hàng trên tay.

Anh cho biết gần như tất cả tài xế đều được trả lương theo số lượng kiện hàng giao được và nếu không hoàn tất giao hàng trước 7 giờ sáng, họ có nguy cơ mất "địa bàn" vào tay đối thủ.

Ban đầu, người vợ đang mang thai của anh lo sợ anh có thể ngủ gật khi lái xe.

Nhưng anh khẳng định giờ đã quen với điều đó và thấy việc di chuyển trên những con đường vắng về đêm dễ dàng hơn.

"Chúng tôi chọn giao hàng ban đêm vì tiền," Kim nói.

Theo cách anh nhìn nhận, những người cho rằng giao hàng ban đêm nên chấm dứt vì ảnh hưởng tới sức khỏe đã bỏ qua sự lựa chọn của anh.

Nhưng những người như Kim đang ngày càng bị ngó lơ khi nhu cầu giao hàng nhanh ngày càng tăng, bình thường hóa ngành này, bà Park nói.

Bà Park nói chuyện với BBC bên ngoài trụ sở Coupang ở quận Songpa của Seoul.

Đứng một mình trước cổng, bà nói với các nhân viên đang ra ngoài ăn trưa rằng hãy nhớ đến con trai bà và những người như anh.

Rất ít người để tâm.

Bà Park cho rằng một trong những thách thức là việc quy trách nhiệm cho người sử dụng lao động trong những trường hợp như của Jang khó khăn đến mức nào.

Bà nói rằng chính bà phải chứng minh con trai mình chết vì làm việc quá sức, còn Coupang có nghĩa vụ cung cấp hồ sơ, bao gồm cả hình ảnh camera an ninh, cho Comwel chứ không phải cho bà.

Sau nhiều tháng vận động các nhà lập pháp và cơ quan chính phủ, bà mới nhận được nhật ký làm việc và hình ảnh CCTV liên quan của Jang.

Trong những tháng trước khi qua đời, số giờ làm việc của Jang đáp ứng tiêu chí mà luật Hàn Quốc sử dụng để xác định các ca tử vong do làm việc quá sức: đau tim hoặc đột quỵ não sau trung bình 60 giờ làm việc mỗi tuần trong 12 tuần, hoặc 64 giờ mỗi tuần trong bốn tuần trước khi tử vong.

Theo quy định của Comwel, số giờ làm việc ban đêm của Jang được tính tăng thêm 30% trong phép tính này.

Khi bà Park tiếp tục cuộc đấu tranh của mình, truyền thông địa phương đăng tải điều mà cựu giám đốc về quyền riêng tư của Coupang khẳng định là cuộc trò chuyện với chủ tịch công ty, ông Kim Bom.

Trong đoạn trao đổi bị rò rỉ, ông Kim yêu cầu vị lãnh đạo này xóa các đề cập tới việc Jang "làm việc chăm chỉ" khỏi các báo cáo nội bộ - cụm từ mà nhiều nhân viên dùng để mô tả ca làm việc cuối cùng của Jang.

Coupang gọi đây là cáo buộc "vô căn cứ" của một cựu lãnh đạo bất mãn.

Nhưng công đoàn cáo buộc công ty che giấu bằng chứng và nộp đơn khiếu nại hình sự.

Cảnh sát đã mở cuộc điều tra đối với Coupang vào tháng 12/2025.

Coupang bác bỏ cáo buộc, nói rằng họ đã nộp mọi thứ được yêu cầu và hoàn toàn hợp tác với cuộc điều tra của Comwel.

Đến thời điểm đó, một vụ việc gây chú ý khác đã xuất hiện trên các mặt báo.

Oh Seung-yong, 34 tuổi, thiệt mạng sau khi xe tải của anh đâm vào một cột điện trong lúc giao hàng.

Comwel kết luận đây là một "ca tử vong mang tính nghề nghiệp", tức công việc có vai trò trong cái chết đó.

Chị gái của Oh nói trước quốc hội rằng nhật ký công việc cho thấy anh làm việc sáu ngày một tuần, hơn 11 giờ mỗi ngày và chủ yếu vào ban đêm.

Theo lời chị gái, khi cha họ qua đời vài ngày trước đó, Oh vẫn tiếp tục giao hàng thêm bốn tiếng đồng hồ trước khi tới bệnh viện.

Anh làm việc cho một công ty logistics ký hợp đồng với Coupang.

Coupang khẳng định họ giới hạn giờ làm của nhân viên dưới 52 tiếng/tuần và cho tài xế thầu phụ nghỉ trọn vẹn hai ngày cuối tuần mỗi hai tuần một lần. Thế nhưng, công đoàn lại cáo buộc rằng công ty quản lý của ông Oh đã không hề thực thi quy định này

Công ty cũng cho biết họ chi trả toàn bộ chi phí khám sức khỏe cho nhân viên trực tiếp và tài xế hợp đồng phụ, nói thêm rằng "chưa từng có bất kỳ ca tử vong do tai nạn lao động nào, mức độ an toàn tốt nhất trong toàn bộ ngành logistics toàn cầu".

Tổng giám đốc Coupang Harold Rogers được triệu tập tới quốc hội vào tháng 12/2025 liên quan đến các trường hợp tử vong của Jang và Oh, đồng thời để trả lời về vụ rò rỉ dữ liệu gần đây tại công ty, ảnh hưởng tới 37,5 triệu người dùng.

Đây là vụ rò rỉ dữ liệu lớn nhất trong lịch sử đất nước và khiến công ty bị phạt kỷ lục 410 triệu USD.

Trong phiên điều trần được truyền hình trực tiếp, bà Park yêu cầu Chủ tịch Kim của Coupang phải chịu trách nhiệm về cái chết của con trai bà, trong khi chị gái của Oh yêu cầu Rogers xin lỗi.

Ông nói rằng mình "lấy làm tiếc" và gửi lời "chia buồn sâu sắc nhất".

Khi chị gái của Oh tiếp tục chất vấn, ông giữ im lặng.

Cuộc điều tra đối với Coupang cũng đặt ra những câu hỏi quan trọng cho Tổng thống Lee Jae-myung, người bị khuyết tật ở cánh tay trái do một chấn thương cũ tại nhà máy.

Ông đã coi việc giảm thương tích và tử vong tại nơi làm việc là một trong những ưu tiên của mình.

Những câu chuyện như của Jang và Oh gây đồng cảm sâu sắc tại Hàn Quốc, nơi thời gian làm việc kéo dài không phải điều bất thường.

Quốc gia này có một trong những tỷ lệ tử vong tại nơi làm việc cao nhất trong nhóm các nước phát triển, một thực trạng nghiêm trọng mà họ đã cố gắng cải thiện trong nhiều thập kỷ.

Chính phủ đã giới hạn thời giờ làm việc ở mức 52 giờ mỗi tuần và thông qua luật cho phép bỏ tù các lãnh đạo do sơ suất dẫn tới tử vong tại nơi làm việc.

Để phá vỡ sự thống trị của Coupang, đảng cầm quyền thậm chí đề xuất nới lỏng các hạn chế hiện hành để nhiều nhà bán lẻ hơn có thể giao hàng ban đêm.

Nhưng dự luật này khiến các công đoàn, nhà hoạt động và bà Park tức giận; họ cho rằng thách thức này không chỉ bao gồm Coupang mà còn xa hơn vậy.

"Tôi đã lang thang trên đường kể từ khi con trai tôi qua đời," bà Park nói.

Vì dành quá nhiều thời gian để đấu tranh cho khoản bồi thường và tìm câu trả lời, bà buộc phải đóng cửa xưởng sản xuất đồ nội thất của mình.

Bà không còn khả năng sống trong ngôi nhà cũ và đã chuyển tới một căn hộ cho thuê ở thành phố Daegu.

Bà giữ lại tất cả đồ đạc của Jang, bao gồm cả bộ sưu tập mô hình của anh.

Chúng nằm trong một chiếc hộp tại căn hộ mới của bà.

Bà chưa sẵn sàng để nói lời từ biệt, cũng chưa đành lòng từ bỏ cuộc đấu tranh của mình.

Nhớ lại việc Jang từng so sánh công việc của mình với trò chơi bập bênh, nơi anh giữ một đầu xuống, bà nói rằng giờ đây bà nhìn nhận khác.

Theo bà, Jang và hàng chục ngàn lao động như anh ở một đầu, còn sự tiện lợi của người tiêu dùng nằm ở đầu bên kia.

"Tôi hy vọng chúng ta sẽ không trở thành một xã hội nhắm mắt làm ngơ trước sự hy sinh của người khác chỉ để đổi lấy một chút tiện nghi."