جنجال بر سر ادعای سرقت وجوه نذری از معبد رام در هند

دونیم سال پس از آنکه نرندرا مودی، نخست‌وزیر هند، یک معبد بزرگ برای رام، خدای هندو را افتتاح کرد، این زیارتگاه اکنون درگیر یک جنجال ناخوشایند بر سر اتهاماتی مبنی بر اختلاس ده‌ها میلیون روپیه هندی از وجوه اهدایی زائران شده است.

این معبد در شهر ایودیا، واقع در ایالت اوتار پرادیش در شمال هند، ساخته شده است. این معبد جایگزین یک مسجد مسلمانان متعلق به قرن شانزدهم شده که در سال ۱۹۹۲ توسط گروه‌های هندو تخریب شد؛ رویدادی که به شورش‌هایی منجر شد که در آن نزدیک به ۲ هزار نفر جان باختند.

از زمان افتتاح معبد رام در ماه جنوری ۲۰۲۴، این معبد سه‌طبقه که در زمینی به وسعت ۲/۷ جریب ساخته شده، به یکی از مهم‌ترین مراکز زیارتی هند تبدیل شده و سالانه حدود ۵۰ میلیون بازدیدکننده دارد.

اما در هفته‌های اخیر، پرسش‌هایی درباره نحوهٔ مدیریت پول نقد، جواهرات ارزشمند، طلا و نقره‌ای که توسط زائران اهدا می‌شود، باعث بروز یک جنجال سیاسی شده و عریضه‌های به دادگاه عالی ارائه شده و خواسته شده تا تحقیقی از سوی پولیس فدرال تحت نظر محکمه انجام شود.

صندوق امانی شری رام جنمبومی تیرت شترا، نهادی مستقل که مدیریت معبد را بر عهده دارد هرگونه تخلف را رد کرده است. در همین حال، دولت ایالتی یک تیم ویژه تحقیقاتی سه‌ نفره را برای بررسی این اتهامات تشکیل داده است.

در پی ارائه یک گزارش ابتدایی از سوی تیم ویژه تحقیقاتی، پولیس ایودیا روز پنجشنبه یک پرونده اختلاس ادعایی را ثبت کرد که نام هشت نفر در آن درج شده است.

یکی از مقامات ارشد پولیس، به بی‌بی‌سی هندی گفت که هر هشت نفر در بازداشت به سر می‌برند و مورد بازجویی قرار گرفته‌اند. او افزود که انتظار می‌رود آنان ظرف یک یا دو روز در برابر قاضی قرار گیرند.

این مجموعه معبد که شامل شش زیارتگاه کوچکترنیز است، روزانه بین ۷۰ هزار تا ۸۰ هزار زائر را جذب می‌کند و در روزهای تعطیل و مراسم مذهبی، این تعداد تا سه برابر افزایش می‌یابد. بیشتر زائران نذورات خود را در حدود ۳۵ صندوق اعانه در داخل مجموعه می‌اندازند.

به گزارش روزنامه هندوستان تایمز، این صندوق امانی که مسئول جمع‌آوری، تفکیک و شمارش این نذورات است، در سال مالی ۲۰۲۴–۲۰۲۵ درآمدی معادل ۳/۲۷ میلیارد روپیه هندی (۳۵ میلیون دالر) ثبت کرده که آن را به یکی از پردرآمدترین معابد هند تبدیل می‌کند.

یک قانون‌گذار پیشین شهر ادعا کرده است که بیش از ۷۰ میلیون روپیه هندی (بیش از ۷۳۹ هزار دالر) مفقود شده است.

صندوق امانی معبد این ادعاها را که وجوه یا نذورات به‌گونهٔ نادرست مدیریت شده‌اند، رد کرده است.

چمپات رای، دبیر عمومی این صندوق، در یک پیام ویدیویی در فیسبوک گفت که تمام فعالیت‌های این نهاد، از جمله روند شمارش نذورات و حتی محل شمارش، به‌گونه منظم توسط هیئت امنا، کارکنان و شماری از کارمندان بانک دولتی هند مورد بررسی و حسابرسی قرار می‌گیرد.

او افزود: «این روند برای چندین روز ادامه می‌یابد. همین اکنون نیز این کار در جریان است و تا کنون هیچ‌گونه تفاوت یا تخلفی مشاهده نشده است.»

اتهامات مربوط به اختلاس در یکی از مهم‌ترین اماکن مذهبی هند، به سرخط خبرها در این کشور تبدیل شده است. این معبد در محلی قرار دارد که برای چندین دهه در مرکز یکی از مهم‌ترین منازعات مذهبی، سیاسی و حقوقی هند بوده است.

بسیاری از هندوان معتقدند که ایودیا محل تولد رام است. یک کمپاین گسترده و سراسری که توسط حزب بهاراتیا جاناتا (BJP) برای بازپس‌گیری این زمین رهبری می‌شد، در سال ۱۹۹۲ به تخریب مسجد بابری توسط فعالان هندو انجامید.

پس از یک نبرد طولانی حقوقی، دادگاه عالی هند در سال ۲۰۱۹ این زمین مورد منازعه را برای ساخت یک معبد اختصاص داد و حکم کرد که زمین بدیلی برای ساخت یک مسجد اختصاص داده شود.

این اختلاف، سیاست هند را برای دهه‌ها شکل داد و با ظهور حزب بهاراتیا جاناتا در دهه ۱۹۹۰ در کشوری که ۸۰ درصد جمعیت آن هندو هستند، ارتباط نزدیکی داشت.

ساخت معبد رام یکی از وعده‌های اصلی انتخاباتی این حزب بود و باور بر این است که افتتاح آن در جنوری ۲۰۲۴ به پیروزی نرندرا مودی در انتخابات عمومی که چند ماه بعد از آن برگزار شد، کمک کرده است.

بنابراین، با وجود که این معبد توسط یک صندوق امانی مستقل مدیریت می‌شود، احزاب مخالف از مودی و حزب BJP که همچنین در سطح ایالتی در قدرت هستند، خواستار پاسخ‌گویی شده‌اند.

جنجال چگونه آغاز شد؟

اتهامات مربوط به بی‌نظمی‌ها در نحوهٔ مدیریت کمک‌های نقدی و نذورات ارائه‌شده از سوی زائران، نخستین‌بار توسط ماهیپل سینگ مطرح شد؛ فردی که پیشتر بر تیم حسابداری صندوق امانی نظارت داشت و اکنون از او به عنوان «افشاگر» یاد می‌شود.

آقای سینگ به‌گونه علنی ادعا کرده است پس از آنکه نگرانی‌های خود را در داخل نهاد درباره نحوهٔ مدیریت پول نقد و فلزات گران‌بهایی که به‌عنوان هدیه دریافت می‌شد مطرح کرد، از وظیفه‌اش کنار گذاشته شد. وی هنگام تماس بی‌بی‌سی هندی، به‌دلیل تهدید علیه جانش از صحبت خودداری کرد: «من تهدید به مرگ شده‌ام. تحت فشار و استرس شدید قرار دارم. در موقعیتی نیستم که چیزی بگویم. هرچه تا کنون در محافل عمومی گفته‌ام، همان را لطفاً به‌عنوان موقف من بپذیرید.»

نگرانی‌هایی که توسط سینگ مطرح شده‌ به‌‌صورت مستقل تأیید نشده‌اند، اما این موضوع در تاریخ ۷ جون زمانی توجه سیاسی را جلب کرد که اکهیلیش یاداو، نخست‌وزیر پیشین ایالت و رهبر حزب سماجوادی، درباره ادعای اختلاس از کمک‌ها پرسش‌هایی را مطرح کرد و خواستار انجام تحقیقات شد.

او در سلسله‌ای از پیام‌ها در شبکه‌های اجتماعی، از مسئولان مدیریت نذورات خواستار توضیح شد و آنچه را که «نبود شفافیت» در این زمینه توصیف کرده، مورد پرسش قرار داد.

همچنین اودهیش پرساد، یکی از هم‌حزبی‌های او و نماینده پارلمان از ایودهیا، گفت که این موضوع باید توسط یک تیم تحت نظارت محکمه مورد بررسی قرار گیرد. او همچنان خواستار تعلیق اعضای صندوق امانی از وظایف‌شان در جریان هرگونه تحقیق شد.

چندین سیاستمدار دیگر هم از احزاب مخالف و هم از حزب BJP نیز در مورد این بی‌نظمی‌های مالی ادعایی، پرسش‌هایی مطرح کردند.

در همین حال، راجنیش سینگ، یکی از رهبران محلی حزب BJP، خواستار تحقیق در مورد مسائل مرتبط با کمک‌های مالی و افرادی شد که مدیریت آنها را بر عهده دارند.

در سوی دیگر، باشندگان قدیمی ایودیا به بی‌بی‌سی هندی گفتند که از این اتهامات فساد در معبد شوکه شده‌اند.

ویجی لکشمی گفت: «این نذورات برای نگهداری معبد و رفاه زائران در نظر گرفته شده است، نه اینکه افراد آن را با خود ببرند.»

سانتوش پوری نیز گت این اتهامات «ضربه‌ای مرگبار به دین ما» است.

اجی کومار ورما در مورد این ادعاها گفت که ایودیا «جایگاه الهی» است و افزود که چنین رویدادهایی نباید در این مکان رخ دهد. او گفت: «افرادی که مورد اتهام قرار گرفته‌اند، مدت‌ها با معبد در ارتباط بوده‌اند، بنابراین باور اینکه بتوانند چنین کاری انجام دهند دشوار است.»

بی‌پی پاندی نیز این اتهامات را «لکه‌ای ننگ» بر دولت و صندوق امانی توصیف کرد و افزود: «دولت باید اطمینان حاصل کند که چنین چیزی دوباره تکرار نشود.»

در همین حال، تیم ویژهٔ تحقیقاتی برای تکمیل بررسی خود زمان بیشتری درخواست کرده است. یوگی آدیتیا نات، وزیر اعلی ایالت، از هر کسی که مدرکی در اختیار دارد خواسته است آن را به بازرسان ارائه کند. او گفت که این تحقیق حقایق را روشن خواهد کرد و از زائران خواست تا پیش از نهایی‌شدن نتیجه، قضاوت نکنند.

آدیتیا نات می‌گوید مردمی که قرن‌ها در انتظار ساخت معبد رام بوده‌اند، می‌توانند چند روز دیگر نیز برای تکمیل کار تیم تحقیقاتی صبر کنند.

با این حال، درخواست‌ها برای سپردن این تحقیق به پولیس فدرال رو به افزایش است، زیرا این موضوع مرتبط با یکی از مهم‌ترین نهادهای مذهبی هند است.

تعدادی از دادخواست‌ها در محکمه عالی ایالتی و نیز در دادگاه عالی ثبت شده‌اند که خواستار ثبت شکایت رسمی توسط پولیس و نظارت قضات بر روند تحقیق می‌باشند.

یک وکیل برجستهٔ دیوان عالی نیز طی نامه‌ای به نخست‌وزیر، وزیر اعلی ایالت و رئیس قوهٔ قضائیه، خواستار انجام تحقیق توسط ادارهٔ مرکزی تحقیقات شده است تا «اعتماد زائران دوباره احیا گردد.»

او در نامهٔ خود نوشت: «اینها رسیدهای عادی تجارتی نبودند، بلکه نذورات مقدس بودند. هرگونه انحراف یا اختلاس در این وجوه، خیانتی عمیق به اعتماد میلیون‌ها زائری است که به یکی از مقدس‌ترین نهادهای دین هندو سپرده‌اند.»