آغاز «فصل تازه» روابط دمشق و مسکو؛ بازتعریف نقش پایگاه‌های روسیه در سوریه

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۳ دقیقه

سوریه اعلام کرد که پس از یک سال و نیم مذاکرات فشرده، با روسیه به یک تفاهم‌نامه دست یافته است که آینده دو پایگاه نظامی روسیه در طرطوس و حمیمیم را مشخص می‌کند.

وزارت امور خارجه سوریه، به نقل از خبرگزاری رسمی این کشور، سانا، توضیح داد: «براساس این یادداشت تفاهم، فرایند سازمان‌دهی مجدد حضور روسیه در سواحل سوریه آغاز می‌شود و دولت سوریه مدیریت تاسیسات دارای ماهیت غیرنظامی، در راس آن‌ها پایگاه هوایی حمیمیم و اسکله تجاری شماره چهار بندر طرطوس، را بر عهده خواهد گرفت؛ به‌گونه‌ای که این دو تأسیسات به‌تدریج وارد نظام مدیریت غیرنظامی شوند.»

این وزارتخانه افزود: «درخصوص پایگاه‌ها و تاسیسات دارای ماهیت نظامی، دو طرف توافق کردند کارکرد آن‌ها را بازتعریف کنند؛ به‌طوری‌که این تاسیسات از پایگاه‌های نظامی به مراکز مشترک آموزش و توانمندسازی تبدیل شوند. این اقدام در چارچوب ترتیبات جدیدی انجام خواهد شد که منافع متقابل را حفظ می‌کند.»

وزارت خارجه سوریه همچنین اعلام کرد که یادداشت تفاهم، مهلتی حداکثر سه‌ماهه برای تکمیل فرایند تغییر کاربری تعیین کرده است و پس از پایان این مدت، ترتیبات جدید به اجرا درمی‌آیند.

تأسیسات دریایی روسیه در طرطوس و پایگاه هوایی حمیمیم مدت‌هاست که پایگاه اصلی حضور نظامی مسکو در دریای مدیترانه و خاورمیانه به شمار می‌روند.

آینده این دو پایگاه از زمان سقوط بشار اسد، رئیس‌جمهور پیشین سوریه، در دسامبر ۲۰۲۴ موضوع مذاکرات با رهبری جدید این کشور بوده است.

عمر الحصری، رئیس سازمان عمومی هواپیمایی کشوری و حمل‌ونقل هوایی سوریه، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که این سازمان روز یکشنبه فرودگاه بین‌المللی لاذقیه را تحویل گرفته است؛ اقدامی که او آن را «گامی مهم برای بازپس‌گیری، راه‌اندازی و بازگرداندن فرودگاه‌های سوریه به سامانه ملی هواپیمایی کشوری» توصیف کرد.

او افزود: «تیم‌های تخصصی سازمان، ارزیابی فنی و عملیاتی فرودگاه، تأسیسات و سامانه‌های آن را آغاز کرده‌اند تا مقدمات تدوین برنامه‌ای برای بازسازی و افزایش آمادگی آن فراهم شود.»

فرودگاه بین‌المللی لاذقیه یک تاسیسات غیرنظامی است که در مجاورت پایگاه هوایی روسیه در حمیمیم قرار دارد.

فعالیت این فرودگاه در دوره گذشته عملاً با حضور روسیه در این محل ارتباط داشت، درحالی‌که حمیمیم یک پایگاه نظامی روسی محسوب می‌شود.

در بیانیه‌ای جداگانه، سازمان عمومی گذرگاه‌ها و گمرکات اعلام کرد سوریه مدیریت مکان‌های تجاری‌ را بر عهده خواهد گرفت که روسیه پیش‌تر در بندر طرطوس از آن‌ها استفاده می‌کرد؛ از جمله اسکله شماره چهار و انبارها و تأسیسات وابسته به آن.

خبرگزاری رویترز ماه گذشته گزارش داده بود که روسیه قصد دارد با استفاده از اسکله شماره چهار، یک مرکز لجستیکی تجاری در بندر طرطوس ایجاد کند. این اسکله منطقه‌ای با دسترسی محدود است که خارج از پایگاه دریایی قرار دارد.

دو طرف در آن زمان اعلام کردند که این مرکز تحت کنترل سوریه باقی خواهد ماند و تمام عملیات آن باید به تأیید سازمان عمومی بنادر و گمرکات سوریه برسد.

برکناری بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، در سال ۲۰۲۴ ضربه بزرگی به نفوذ روسیه در خاورمیانه وارد کرد. رئیس‌جمهور پیشین به همراه همسرش و تعدادی از نزدیکان خود به مسکو گریخت.

مقام‌های جدید سوریه از مسکو خواسته‌اند این افراد را به کشور برگردانند.

بااین‌حال، دولت جدید سوریه حضور روسیه در این دو پایگاه را هدف قرار نداد. این حضور طی ماه‌های بعد نیز ادامه یافت و دو طرف هم‌زمان مذاکراتی را درباره آینده آن آغاز کردند.

احمد شرع، رئیس دوره انتقالی سوریه، و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، لحنی آشتی‌جویانه در پیش گرفته‌اند و بر تمایل خود برای حفظ و توسعه روابط دوجانبه تأکید کرده‌اند.

احمد شرع از زمان رسیدن به قدرت دو بار به مسکو سفر کرده است. نخستین سفر در سال ۲۰۲۵ انجام شد و او طی آن برای نخستین بار پس از برکناری اسد با پوتین دیدار کرد. سفر دوم نیز در آغاز سال جاری صورت گرفت.

در دیدار دوم، پوتین از تلاش‌های احمد شرع برای بازگرداندن یکپارچگی سرزمینی سوریه تمجید کرد. رئیس‌جمهور سوریه نیز تاکید کرد که روسیه در ثبات سوریه و منطقه «نقشی تاریخی» دارد.