Chân đèo Hải Vân bị cạo trọc: Vì sao Gen Z lên tiếng về dự án của Vingroup?

Những ngày qua, mạng xã hội Việt Nam dậy sóng vì những hình ảnh từ chân đèo Hải Vân. Một dự án nghỉ dưỡng quy mô lớn của Vingroup đang làm thay đổi cảnh quan khu vực này, đồng thời châm ngòi cho cuộc tranh luận: phát triển du lịch như thế nào cho hợp lý và có nên đánh đổi thiên nhiên để phục vụ kinh tế?

Tháng 6/2025, Công ty Cổ phần Vinpearl, thuộc Tập đoàn Vingroup, khởi công Khu phức hợp Du lịch và Đô thị nghỉ dưỡng Làng Vân tại khu vực vịnh Nam Chơn, dưới chân đèo Hải Vân.

Tham dự lễ khởi công có ông Nguyễn Hòa Bình, khi đó là Phó Thủ tướng thường trực; ông Nguyễn Đức Hải, khi đó là Phó Chủ tịch Quốc hội, các bí thư Quảng Nam và Đà Nẵng, cùng các lãnh đạo các sở, ban ngành địa phương.

Dự án có diện tích khoảng 512,2 ha và tổng vốn đầu tư được công bố khoảng 44.000 tỷ đồng.

Trước đó, vào tháng 2/2025, TP Đà Nẵng đã duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết dự án, giảm diện tích từ hơn 1.067ha xuống còn hơn 512ha.

Dự án thường được gọi trên thị trường là Vinhomes Làng Vân hoặc Vinhomes Hải Vân Bay. Công ty Cổ phần Vinpearl đóng vai trò chủ đầu tư và Công ty Cổ phần Vinhomes là đơn vị phát triển dự án dưới sự bảo trợ của Vingroup, tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam.

Vinpearl nói rằng vị trí đắc địa "lưng tựa núi, mặt hướng biển" cùng hệ thống tiện ích 5 sao đã giúp dự án "nhận được sự quan tâm lớn từ các nhà đầu tư và khách hàng".

Đèo Hải Vân thay đổi ra sao?

Chỉ vài tháng sau ngày khởi công, khu vực dự án đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu rõ rệt của một đại công trường.

Các mảng xanh thực vật bị cạo trọc, sườn núi bị gọt, các tuyến đường nội bộ và đường phục vụ thi công được mở, nhiều khu vực được giải phóng mặt bằng và san lấp.

Khu vực Làng Vân, từng được biết đến với bãi biển, núi rừng và vẻ tương đối hoang sơ, cũng thay đổi đáng kể so với trước khi dự án được triển khai.

Những thay đổi này tạo ra một sự tương phản rõ rệt.

Một bên là con đèo với những mảng rừng, đường núi và cảnh biển đã trở thành biểu tượng du lịch của miền Trung. Một bên là những tuyến đường mới, máy móc và mặt bằng xây dựng đang mở rộng dưới chân núi.

Chính sự tương phản này đã làm dấy lên tranh luận về diện mạo tương lai của Hải Vân.

Một số hình ảnh khu vực thi công, trong đó có những mảng đất lớn đã được san bằng, lan truyền trên mạng xã hội trong thời gian gần đây.

Những người quan tâm đến cảnh quan Hải Vân đặt câu hỏi về tác động của việc xây dựng quy mô lớn đối với hệ sinh thái và vẻ đẹp tự nhiên vốn có của khu vực.

Dự án nhanh chóng trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi trên Threads, mạng xã hội được nhiều người trẻ Gen Z (sinh từ năm 1997 - 2012) sử dụng, khi nhiều người chia sẻ quan điểm về việc phát triển và bảo tồn đèo Hải Vân.

Một số người cho rằng dự án có thể gây tác động xấu tới môi trường tự nhiên của khu vực đèo Hải Vân và cả dãy Bạch Mã.

Một số người phản đối việc can thiệp đến môi trường tự nhiên để tạo ra những cái gọi là "Venice ở Việt Nam, Paris ở Việt Nam, Bali ở Việt Nam"...

Đáng chú ý, một số người cho biết một số bài đăng có nội dung phản đối dự án đã bị gỡ khỏi các nền tảng mạng xã hội.

Trong số đó, phải kể đến một bức ảnh chụp tàu sân bay USS George Washington của Mỹ trong chuyến thăm Đà Nẵng (từ 30/7 đến ngày 5/8), đằng sau là phần chân đèo Hải Vân bị cạo trọc mà nhiều người đăng lại đã bị gỡ bỏ vì lý do "vi phạm bản quyền".

Một tài khoản nhận là tác giả của bức ảnh cho biết bản thân người này không hề "đánh bản quyền" những bài đăng bị gỡ bỏ.

Ngoài lo ngại về cảnh quan, môi trường, nhiều ý kiến cho rằng nơi đây không nên bị biến thành thứ hàng hóa "phân lô, bán nền".

Với dự án đô thị này, các khu vực vốn là bãi tắm thiên nhiên, dành cho mọi người, tương lai cũng có thể trở thành các bãi tắm riêng.

Đà Nẵng là đô thị lớn nhất miền Trung. Trong những năm qua, thành phố này đã chứng kiến quá trình đô thị hóa mạnh mẽ. Cùng với đó, việc cân bằng giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế luôn gây ra những tranh luận gay gắt.

Việc bê tông hóa khu vực Bà Nà, các dự án lấn chiếm rừng ở bán đảo Sơn Trà, Hải Vân để xây nhà ở từng bị dư luận phê phán dữ dội. Trên mạng xã hội từng có các nhóm kêu gọi cứu Sơn Trà. Một số dự án đã phải hủy bỏ.

Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến cho rằng một dự án quy mô lớn cũng có thể mang đến hạ tầng, dịch vụ và nguồn khách mới, biến khu vực phía tây bắc Đà Nẵng thành một cực phát triển du lịch mới.

Theo quy hoạch được công bố, đây không chỉ là một khu nghỉ dưỡng mà là một khu phức hợp đa chức năng, gồm khách sạn, resort, biệt thự, căn hộ, các khu vui chơi giải trí, thương mại, ẩm thực cùng các tiện ích giáo dục và y tế. Vingroup cho biết dự án được định hướng theo mô hình "thành phố nghỉ dưỡng", với mật độ lưu trú thấp và ưu tiên cảnh quan tự nhiên.

'Đệ nhất hùng quan'

Đèo Hải Vân dài khoảng 21km, nằm trong vùng núi non thuộc dãy Trường Sơn và là ranh giới tự nhiên giữa Đà Nẵng và Huế.

Đây là một trong những đoạn đường hiểm trở nhất trên tuyến Bắc-Nam, với những khúc cua gấp, độ dốc cao và nguy cơ sạt lở vào mùa mưa.

Bước ngoặt đến vào năm 2005, khi hầm Hải Vân được đưa vào sử dụng. Thay vì mất gần một giờ để vượt qua cung đường đèo, các phương tiện đi xuyên hầm chỉ mất khoảng 10-15 phút.

Đường đèo cũ từ đó dần chuyển vai trò: từ tuyến giao thông huyết mạch thành một cung đường dành nhiều hơn cho những người muốn ngắm cảnh và trải nghiệm.

Năm 2021, hầm Hải Vân 2 được đưa vào khai thác, tiếp tục tăng năng lực lưu thông qua khu vực.

Trong khi đó, đường đèo vẫn giữ sức hút với du khách nhờ cảnh núi, biển và những đoạn đường uốn lượn nổi tiếng.

Hành khách ngồi tàu hỏa men theo sườn núi khi tới đèo Hải Vân có thể nhìn thấy biển xanh mở ra phía dưới và những vách núi nối tiếp nhau bên ngoài cửa sổ.

Cũng có người chọn chạy xe máy lên đèo, dừng lại ở những khúc cua để ngắm mây, biển và chụp ảnh. Ngoài ra, nơi đây cũng thu hút nhiều người yêu thích khám phá thiên nhiên, cắm trại, trekking...

Hình ảnh đặc trưng ấy đã đi vào âm nhạc: "Đi dọc Việt Nam theo bánh con tàu quay, qua đèo Hải Vân mây bay đỉnh núi" là câu hát mở đầu trong ca khúc Tàu anh qua núi của nhạc sĩ Phan Lạc Hoa gắn Hải Vân với vẻ đẹp hùng vĩ và thơ mộng của hành trình xuyên Việt.

Về lịch sử, theo các ghi chép, trước năm 1306, khu vực Đèo Hải Vân vốn thuộc hai châu Ô và Rí của Vương quốc Champa. Khi vua Chế Mân dâng hai châu này làm sính lễ thành hôn cùng Công chúa Huyền Trân nhà Trần, Hải Vân đã chính thức trở thành mốc ranh giới tự nhiên phân chia bờ cõi giữa Đại Việt và Champa.

Đến năm 1826, vua Minh Mạng cho xây cửa ải Hải Vân Quan trên đỉnh đèo, với cửa trước (nhìn về phía Đà Nẵng) viết ba chữ "Hải Vân quan", cửa sau (nhìn về phía kinh thành Huế) viết sáu chữ "Thiên hạ đệ nhất hùng quan", tức cửa ải hùng vĩ nhất trong thiên hạ.

Vào cuối thập niên 1960, một người Mỹ đã lập trại cho người bệnh phong dưới chân đèo, từ đó, nơi đây hình thành nên một khu làng cho người mắc căn bệnh này. Ngôi làng có tên gọi là làng Vân, còn được gọi là "làng Cùi" hay "làng Phong".

Cuối thập niên 1990, người dân ở đây được chữa dứt điểm bệnh phong, chỉ còn lại di chứng, không còn khả năng lây lan. Năm 2012, làng bị giải tỏa khi chính quyền tiến hành thu hồi đất để làm một "dự án du lịch tầm cỡ quốc tế".

Hải Vân Quan là Di tích Quốc gia vào tháng 4/2017.

Với một địa danh có giá trị cảnh quan và lịch sử đặc biệt như Hải Vân, vấn đề không chỉ nằm ở việc xây dựng thêm bao nhiêu khách sạn, biệt thự hay tuyến đường.

Câu hỏi lớn hơn là sau khi những công trình mới hoàn thành, Hải Vân sẽ còn giữ được bao nhiêu diện mạo vốn khiến du khách tìm đến nơi này ngay từ đầu?

Gen Z lên tiếng

Đáng chú ý, bên cạnh từ khóa "Đèo Hải Vân", hàng loạt những vấn đề mà Gen Z cho là bất công ở Việt Nam đã được bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội, đặc biệt là nền tảng Threads.

Một chuỗi các sự kiện trong năm 2026 đã khiến cho nhiều người trẻ nói rằng mình "thất vọng", "bất mãn" trước những điều mà họ cho là "bất công" trong xã hội.

Từ tháng Năm, hàng loạt chia sẻ từ những người bị ảnh hưởng, mất nhà đất trong đại dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng ở Hà Nội đã thu hút sự chú ý.

"Buồn vô cùng, nhìn bố mẹ mất ăn mất ngủ nửa năm trời mà xót xa. Chỉ còn một ngày nữa phải chuyển ra khỏi ngôi nhà cả gia đình đã sinh sống 31 năm. Một khi bước chân đi sẽ không bao giờ có thể quay trở lại ngôi nhà ấy. Lòng nặng trĩu và trống trải như mất đi một phần của bản thân vậy," một người dùng Threads viết hôm 15/5.

Tiếp đó, nạn gian lận thi cử chấn động trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 trở thành tâm điểm của dư luận, khi Trường THPT chuyên Tuyên Quang có đến hơn 140 trên 328 thí sinh đạt điểm 10 môn toán.

Vụ bê bối đã khiến cơ quan điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang khởi tố vụ án, và sau đó khởi tố 27 người liên quan, trong khi Bộ Giáo dục và Đào tạo cho nhóm học sinh này thi lại tất cả các môn.

Quyết định này đã khiến nhiều người trẻ bức xúc, cho rằng gian lận đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự công bằng trong giáo dục và quyền lợi của những học sinh đã nỗ lực ôn luyện nghiêm túc.

Cuối tháng Bảy, rapper MCK – một gương mặt nổi bật bước ra từ chương trình ăn khách Rap Việt, có những sản phẩm đạt hàng chục triệu lượt xem – bị mời làm việc sau phản ánh album có ngôn từ thô tục.

Đáp lại, nhiều người ủng hộ MCK đã phát động các chiến dịch trực tuyến, bao gồm cả việc đăng đánh giá một sao đối với Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, cơ quan đã mời nam rapper đến làm việc.

Sự việc chưa dừng lại khi nhiều người trẻ nhắc lại câu chuyện một người tài xế lái xe BMW trong vụ tai nạn giao thông làm đứt lìa chân một nữ sinh 18 tuổi vào tháng 5/2025 tại Hà Nội. Nạn nhân đã qua đời sau hơn một tuần điều trị, theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo.

Người tài xế bị cáo buộc gây ra vụ tai nạn được cho là cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương, chồng của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh.

Dư luận trên các nền tảng mạng xã hội bức xúc và đặt câu hỏi vì sao đã qua một thời gian dài nhưng chưa khởi tố hay xử lý hình sự, chưa chính thức công khai danh tính người gây tai nạn, nhiều người trẻ đã tới gốc cây nơi xảy ra vụ tai nạn để đặt hoa tưởng niệm như một hình thức thể hiện tiếng nói.