Trung Quốc hoàn tất xây dựng giai đoạn 1 tại Đá Hải Sâm ở Hoàng Sa

Trung Quốc đã hoàn tất xây dựng giai đoạn đầu tiên trên Đá Hải Sâm ở quần đảo Hoàng Sa, hãng tin Reuters đưa tin vào chiều tối 19/8.

Trung Quốc trên thực tế đã chiếm đóng toàn bộ quần đảo Hoàng Sa từ năm 1974 sau khi dùng vũ lực đẩy lùi hải quân Việt Nam Cộng hòa.

Quần đảo này, trong đó có Đá Hải Sâm, là khu vực Việt Nam tuyên bố chủ quyền.

Việc Trung Quốc bồi đắp một hòn đảo nhân tạo tại đây được giới chuyên gia nhận định là sẽ trở thành một phần quan trọng trong căn cứ quân sự lớn nhất Biển Đông của nước này.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh tìm cách củng cố sự kiểm soát đối với phần lớn vùng biển này, bao gồm cả những vùng biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) hợp pháp của các quốc gia, vùng lãnh thổ láng giềng như Việt Nam, Malaysia, Brunei, Đài Loan và Philippines.

Các chuyên gia an ninh khu vực và tùy viên quân sự cho rằng công trình này nhiều khả năng sẽ củng cố sự kiểm soát quân sự của Trung Quốc ở phần phía bắc tuyến đường thủy chiến lược này.

Hình ảnh vệ tinh mà Reuters thu thập cho thấy hòn đảo nhân tạo dài gần 6km, sở hữu một đường bờ biển thẳng kéo dài hơn 3km mà một số nhà phân tích nhận định có thể là tiền đề cho một đường băng quân sự.

Một cầu cảng dài 680m nhô ra vùng nước sâu, trong đó một bức ảnh vệ tinh từ Vantor ghi nhận sự xuất hiện của một tàu hải cảnh Trung Quốc đang neo đậu.

Việt Nam từng lên tiếng phản đối các công trình tại đây.

"Mọi hoạt động của nước ngoài tại quần đảo Hoàng Sa, trong đó có Đá Hải Sâm, mà không được sự cho phép của phía Việt Nam là hoàn toàn phi pháp và vô giá trị," Bộ Ngoại giao Việt Nam tuyên bố hồi tháng 3, đồng thời phản đối hoạt động xây dựng của Trung Quốc.

Ông Ben Lewis, người sáng lập nền tảng dữ liệu mở PLATracker, nhận định với Reuters rằng Đá Hải Sâm có thể trở thành một trong những điểm tựa quan trọng nhất của quân đội Trung Quốc ở Biển Đông.

Đá Hải Sâm có quy mô lớn hơn đảo Phú Lâm lân cận và dễ phòng thủ hơn so với mạng lưới căn cứ phía nam tại quần đảo Trường Sa.

Trong khi đó, Tiến sĩ Collin Koh, chuyên gia an ninh tại Singapore, cho rằng Đá Hải Sâm cũng có thể có thể làm phức tạp thêm hoạt động tàu ngầm của Mỹ và Việt Nam vốn đang hoạt động tích cực trong khu vực.

Và các công trình ở Đá Hải Sâm góp phần bảo vệ tàu ngầm Trung Quốc khỏi nguy cơ bị tấn công, tránh việc phải tiến ra vùng biển khơi phía tây Thái Bình Dương, theo ông Koh.

Hôm 14/8, tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI), sau khi phân tích hình ảnh vệ tinh về Đá Hải Sâm, đã cho rằng có dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang xây một đường băng quân sự mới.

AMTI đưa ra các bằng chứng củng cố nhận định này, điển hình là khu vực san lấp rộng khoảng 55m - đúng bằng chiều rộng các đường băng Trung Quốc đã làm tại Phú Lâm, Chữ Thập, Subi và Vành Khăn.

Một công trình rộng 60×60m được nhìn thấy ngay cạnh đường băng, tương đương kích thước các nhà vòm chứa máy bay cỡ lớn.

Bài viết hôm 19/8 trên diễn đàn chính trị Modern Diplomacy bình luận rằng căn cứ tiềm năng này của Trung Quốc đe dọa nghiêm trọng đến không gian chủ quyền của Hà Nội.

Trong khi đó, Bắc Kinh xem đây là cơ hội để siết chặt kiểm soát vùng biển chiến lược này.

Tuy nhiên tác giả bài viết cũng lưu ý không nên nhìn nhận công trình trên Đá Hải Sâm một cách riêng lẻ khi Trung Quốc vốn đã sở hữu chuỗi căn cứ, sân bay, cảng biển và hệ thống radar khắp Hoàng Sa và Trường Sa. Việc thêm đá Hải Sâm giúp liên kết các điểm này thành một mạng lưới đồn bốt hoàn chỉnh.

Bài viết kết luận diễn biến trên Đá Hải Sâm phản ánh đúng chiến lược của Bắc Kinh là âm thầm mở rộng sức mạnh quân sự dưới danh nghĩa "công trình dân sự" trước khi chính thức công nhận, từ đó từng bước làm thay đổi cán cân quyền lực trên biển.

Bắc Kinh vẫn chưa chính thức xác nhận việc xây dựng một căn cứ quân sự mới, trong khi truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết công trình tại đá Hải Sâm phục vụ cho các mục đích dân sự như dự báo thời tiết và nghiên cứu khoa học.