وقتی آمریکا پای میز نیست؛ نگرانی رسانه‌های آمریکایی از «توافق» ایران و عمان

موضوع مذاکرات ایران و عمان و نزدیک شدن آنها به توافق، در رسانه‌های آمریکا بیشتر از آنکه گره از مشکلات باز کند سئوال‌های بیشتری ایجاد کرده است.

ابهام در جزئیات توافق نهایی که به نظر می‌رسد آمریکا از آن کنار گذاشته شده، در کنار معنا و تبعات آن، در رسانه‌ها به بحث گذاشته شده است. اگر ایران از کشتی‌ها عوارض بگیرد، تکلیف نظام تحریم‌ها چه می‌شود؟ اگر کشتی‌ عوارض نپردازد تکلیف چیست؟ اگر حوثی‌ها در یمن هم بخواهند همین کار را در دریای سرخ و باب‌المندب باب کنند چطور؟ چرا واشنگتن که پنج ماه جنگیده، حالا باید از بیرون تماشاچی تصمیم گیری ایران و عمان بر سر تنگه هرمز باشد؟ و چرا آمریکا با بزرگترین بودجه نظامی جهان در یک جنگ پنج ماهه تسلیحات دفاع موشکی کم آورده است؟

بحث کاهش چشمگیر تسلیحات رهگیری و دفاع موشکی آمریکا کماکان در رسانه‌های این کشور داغ است با وجودی که دونالد ترامپ کل موضوع را انکار کرده و نشت‌های اطلاعاتی در این گزارش‌ها را «خیانت» خوانده است

مجله آتلانتیک به نقل از منابع دفاعی خود نوشته کار به جایی رسیده که سربازان آمریکایی هنگام نزدیک شدن موشک‌های ایرانی باید در چند ثانیه تصمیم بگیرند یکی از رهگیرهای معدود باقی‌مانده را مصرف کنند یا امیدوار باشند موشک به جای دیگری بخورد.

ریچارد هاس، دیپلمات با سابقه آمریکایی و رئیس پیشین شورای روابط خارجی، این وضعیت را یک «رسوایی دوحزبی» خوانده و می‌پرسد چطور اوکراین سالی میلیون‌ها پهپاد ارزان تولید می‌کند اما آمریکا نمی‌تواند؟

آنچه در ادامه می‌خوانید مرور این بحث‌ها در رسانه‌های آمریکاست.

مجله آتلانتیک در مقاله‌ای به قلم نانسی یوسف و جاناتان لومیر که هردو از خبرنگاران با سابقه هستند، دونالد ترامپ را در ضعیف‌ترین موضع خود از آغاز جنگ تا کنون توصیف کرده است. به نوشته این دو « کمبود رهگیرها تشدید جنگ را خطرناک می‌کند. گسترش حملات هم تضمین نمی‌کند که تهران به میز مذاکره بازگردد. تهران می‌داند که واشنگتن کم آورده، با حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز آمریکا را می‌آزماید و برخلاف انتظار کاخ سفید تاب آورده است و همین باعث شده که آمریکا به جایی برسد که توافق پیشنهادی ایران و عمان را در نظر بگیرد.»

رئيس جمهور آمریکا، وزیر دفاع، وزیر خارجه آمریکا و سنتکام بارها و بارها گفته‌اند که ایران هرگز کنترلی بر تنگه هرمز نخواهد داشت. هنوز متن رسمی و نتیجه قطعی مذاکرات ایران و عمان منتشر نشده است اما آنچه رسانه‌های آمریکا، مانند آتلانتیک، به نقل از منابع خود نقل می‌کنند حاکی از آن است که در صورت نهایی شدن توافق ایران و عمان، تهران «عملا تا حدی بر این آبراه نظارت خواهد کرد.»

کسی مثل نورمن رول، که بیش از سه دهه در حوزه خاورمیانه برای سیا کار کرده و ده سال هم مشخصا مدیر بخش ایران در نهاد مدیریت ملی اطلاعات بوده چندان به این موضوع خوش بین نیست.

آقای رول سال‌ها مسئول هماهنگی اطلاعات مربوط به ایران میان نهادهای امنیتی آمریکا و کنگره و شورای امنیت ملی بوده است. او در گفتگو با پادکست سایفربریف، مانورها درباره توافق ایران و عمان را بزرگ‌نمایی‌شده می‌داند و فهرست بلندی از پرسش‌هایی را طرح می‌کند که از نظر او دلیل بدبینی به این مذاکرات هستند.

او می‌گوید: « فعلا می‌گویند عوارض داوطلبانه خواهد بود. اگر یک کشتی حاضر به پرداخت نشود چه می شود؟ این ماجرا با نظام تحریم‌های آمریکا چه می‌کند؟ آیا کشتی‌های آمریکایی یا مرتبط با آمریکا اجازه دارند به ایران پول بدهند؟ با چه سازوکاری و مجراهایی؟ آیا کشورهای دیگر را به‌خاطر پرداخت پول به ایران از این مجراها تحریم می‌شوند؟ مجلس ایران گفته هیچ کشور دشمنی حق عبور ازتنگه را ندارد. آیا این به معنی ممنوع شدن عبور کشتی‌های اسرائیلی یا مرتبط با اسرائیل از خلیج فارس است؟ به گفته او آنها که از «جوش خوردن توافق» ابراز امیدواری می‌کنند سعی دارند این‌ پرسش‌ها را نادیده بگیرند.

او در ادامه می‌گوید «اگر ایران به این شکل تنگه را کنترل کند، می‌تواند دیکته کند کدام کشتی‌های حامل موادغذایی وارد کویت شوند. یعنی پایش را برای همیشه روی گلوی جامعه بین‌المللی گذاشته است. این ایده که فقط به همین یک توافق برسیم و بعد می‌توانیم بر پایه آن اعتماد بسازیم، آن هم با حکومتی که سپاه پاسداران آن را می‌گرداند ، واقع‌بینانه نیست».

«جنگ‌ها پیامد دارند»

ریچارد هاس، دیپلمات با سابقه آمریکایی است که در جریان تحقق صلح در ایرلند شمالی نقش ایفا کرده و از مشاوران نزدیک وزیر خارجه آمریکا در دولت جورج بوش بوده راه حل را فراتر بردن مذاکرات از عمان و آمریکا می‌داند.

آقای هاس در گفتگو با برنامه «توازن قوا» در بلومبرگ می‌گوید «رابطه آمریکا و ایران چنان کیفیت مسمومی دارد که باید این ماجرا را چندجانبه کنیم. نباید فقط ایران و عمان یا ایران و آمریکا باشد. جهان و قطعاً همه کشورهای منطقه، در عبور از تنگه هرمز ذی‌نفع‌اند».

از نظر او وارد کردن کشورهای عرب منطقه و و نیز کشورهای آسیایی به مذاکرات دیپلماتیک ایران را در برابر بخش بزرگی از جهان قرار خواهد داد. و می‌تواند به نوعی آمریکا را از بن‌بست فعلی خارج کند.

این دیپلمات آمریکایی می‌گوید «در کوتاه‌مدت، ناچاریم نقشی بزرگ‌تر از حد معمول برای ایران را بپذیریم. جنگ‌ها پیامد دارند.»

این در حالی است که بی‌اعتنایی آمریکا به هماهنگی با متحدانش عملا راه دولت آمریکا را برای به کارگیری اهرم فشار بین‌المللی همیشگی‌اش گرفته است. کشورهای اروپایی بارها گفته‌اند که حاضرند برای امنیت تنگه هرمز، «بعد از پایان جنگ» همکاری کنند و در حال حاضر رئيس جمهوری آمریکا راه روشنی برای پایان دادن به جنگ پیش روی خود نمی‌بیند.

آقای هاس کاهش تسلیحات دفاع موشکی آمریکا را ناشی از یک رسوایی دوحزبی دیرین در آمریکا می‌داند که دستگاه دفاعی نظامی آمریکا را به شرکت‌های بزرگ از یک سو و کنگره از سوی دیگر پیوند زده است. او می‌گوید جنگ ایران زنگ بیدارباشی است که دیر به صدا در آمده است: «آنچه این ماجرا واقعاً بازتاب می‌دهد این است که ما توان تولید شمار قابل‌توجهی سلاح با قیمت معقول و در زمان کوتاه را نداریم. ما یک مجتمع نظامی-صنعتی-قانون‌گذاری داریم، وهماهنگ شدن آنها، کنگره، شرکت‌های بزرگ و دستگاه دفاعی آمریکا زمان‌بر است. ناکارآمدیم و به‌هیچ‌وجه به اندازه کافی نوآور نیستیم. کشورهایی مثل ایران دارند شمار زیادی از این سامانه‌های مؤثر را تولید می‌کنند. به اوکراین نگاه کنید. اوکراین سالی شش، هفت میلیون پهپاد تولید می‌کند، هرکدام با ده‌ها هزار دلار. چرا ما این کار را نمی‌کنیم؟»

«بنزین سه دلاری، نفت ۶۵ دلاری و تنگه هرمز باز»

ویکتور دیویس هنسون، تاریخ‌نگار نظامی و پژوهشگر ارشد اندیشکده هوور در دانشگاه استنفورد در سال‌های اخیر به یکی از شناخته‌شده‌ترین مدافعان فکری دونالد ترامپ در میان محافظه‌کاران آمریکا تبدیل شده است.

کتاب او با عنوان «دفاع از ترامپ» یکی از پرفروش‌ترین آثار این جریان بود. آقای هنسون در تازه‌ترین یادداشت ویدئویی‌اش برای دیلی سیگنال، از رسانه‌های محافظه‌کار آمریکا، می‌گوید روایت رایج درباره جنگ ایران وارونه شده و برخلاف آنچه گفته می‌شود این وقت ایران است که دارد تمام می‌شود، نه وقت ترامپ.

او آمریکا را مار پایتونی خوانده که ایران را در چنبره خود گرفتار کرده و می‌فشارد. به گفته او درشرایطی که تحریم دریایی هنوز برقرار است نه کالایی وارد ایران نمی‌شود و نفتی بیرون نمی‌رود، بیشتر خطوط ریلی به سمت روسیه و چین بمباران شده و «ایران روزانه حدود ۵۰۰ میلیون دلار درآمد از دست می‌دهد.»

به گفته او حکومت ایران مجبور است منابع لازم برای ترمیم ماشین جنگی و زیرساخت‌هایش را از اقتصاد داخلی بردارد و این به نابودی اقتصاد و نارضایتی بیشتر داخلی منجر خواهد شد.

این تاریخ‌نگار نظامی، می‌گوید آمریکا با از دست دادن هجده نیروی نظامی خود و هزینه ۴۰ میلیارد دلار «بزرگ‌ترین کشور خاورمیانه از نظر اقتصاد و جمعیت و مساحت را که قلدر منطقه و ضدآمریکایی‌ترین آن‌ها نیز هست از پا انداخته‌، عقیم کرده‌، صنعت‌زدایی کرده‌ و کمابیش مجتمع نظامی و صنعتی و هسته‌ای‌اش را نابود کرده‌ است.»

آقای هنسون انتخابات میان‌دوره‌ای را یک نقطه عطف برای هر دو طرف می‌داند. او می‌گوید دونالد ترامپ برای بردن این انتخابات سه چیز لازم دارد. بنزین نزدیک سه دلار، نفت حدود ۶۵ دلار و تنگه هرمز باز و رسیدن به اینها نیز به شکل ممکن است «یک حکومت تازه‌ در ایران، یا حکومت از پا افتاده و یک توافق». او می‌گوید ایران دقیقا به دنبال نقطه مقابل است. تا انتخابات میان‌دوره‌ای و شکست جمهوری‌خواهان راه بودجه جنگ را ببندد.»

در مجموع فارغ از ماهیت توصیه‌ها و تحلیل‌ها آنچه بارز است تناقض و اختلاف بارز آنها با یکدیگر است.

یکی از پذیرفتن نقش بزرگ‌تر برای ایران برای پایان دادن به جنگ می‌گوید و دیگری از این که هر امتیازی ز این دست پای ایران را برای همیشه بر گلوی جامعه بین‌المللی خواهد گذاشت.

بعید نیست که همین اختلاف‌ نظرها در کاخ سفید باعث تردید برای برداشتن گام بعدی شده باشد. شرایطی که نه تشدید حمله بدون پذیرفتن خسارت عمده عملی است و نه ایران دست از تنگه هرمز بر‌می‌دارد. هر مسیری که پیش روی واشنگتن گذاشته می‌شود هزینه‌ای دارد که پرداختش پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای دشوار است.